«شیرهپزی» سنتی در مانیزان
اینجا ملایر است، شهر جهانی انگور، دیاری با تاکستان های سبز و زرخیر و خوشه های انگوری که طعم نابشان در جهان کم نظیر بوده و سالیان سال است کام ساکنان، مسافران و گردشگرانی که گذرشان به این منطقه می خورد را شیرین کرده است.
اینجا ملایر است، شهر جهانی انگور، دیاری با تاکستان های سبز و زرخیر و خوشه های انگوری که طعم نابشان در جهان کم نظیر بوده و سالیان سال است کام ساکنان، مسافران و گردشگرانی که گذرشان به این منطقه می خورد را شیرین کرده است.
به گزارش ایسنا، قدمت پخت شیره انگور به کاشت آن زمان کاشت آن برمی گردد و در اغلب نقاط استان همدان به ویژه در شهرستان ملایر و روستای مانیزان، از گذشته تا کنون از انگور شیره میگرفتند، داشتن زمین مساعد و محصول کشاورزی فراوان از ویژگیهای خاص و وجود انواع انگور و سنت پیشین گذشتگان مبنی بر وجود مراسم شیره پزی از شاخصهای این منطقه است.
امروز، دهم مهرماه قرار است در ششمین روز از هفته گردشگری این آئین سنتی با حضور نمایندگان مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی، معاون استاندار و فرماندار ملایر، مدیرکل میراث فرهنگی و جمعی از مسئولین استانی و شهرستانی، گردشگران و اهالی روستا دهمین آئین سنتی شیره پزی در مانیزان برگزار شود.
وارد بخش مرکزی ملایر می شویم و روستاهای ازناو، فروز، دره جوزان را رد می کنیم، سر راهمان با صحنه های زیبا و چشم نوازی مواجه می شویم، بازی اراده های دستان زحمت کش و دانه های خوشرنگ کشمش های زرد، سبز و قهوه ای روشن که روی گونی های رنگارنگ مقابل آفتاب روی تپه های کنار جاده پهن شده اند تا در دل نور و گرمای خورشید خشک شوند و با فروش شان هزینه زندگی کشاوران و باغداران روستاهای اطراف تأمین شود.
خوب که دقیق می شوی این صحنه ها شبیه دفتر نقاشی است، مربع های رنگی کوچک که هر دانه اش حکایت عجیب و غریب دارد از دستان ترک خورده و پینه بسته مردان و زنان این دیار سرافراز.
از کنار تاکستان های بزرگ و کوچک و درختان مو می گذریم تا به روزستای هدف گردشگری مانیزان می رسیم.
بنرها و تابلوهای راهنما برای سهولت و رفاه حال بازدیدکنندگان و گردشگران از ابتدای جاده علم شده اند، اینجا شور و حالی وصف نشدنی به پاست و دهمین آئین سنتی شیرهپزی با حضور مسئولین و اهالی روستا در فصل برداشت انگور برقرار است.
وراد روستای خوش آب و هوا با بافت تقریباً قدیمی مانیزان می شویم، از کوچه پس کوچه های باصفایش می گذریم، در این جا سر هر کوی و برزن و در کنار در هر خانه ای بساط فروش محصولات باغی و دبه های و شیشه های حاوی شیره های انگور و مشتقات آن مثل باسلوق، نان، کلوچه و آش محلی، شربت شیره، لواشک و...
روی میزهای کوچک پهن شده و دل هر بازدید کننده ای را می برد.
به وسط روستا و محل برگزاری مراسم رسمی دهمین آئین سنتی شیرهپزی می رسیم، جایگاه اجرای برنامه و صندلی ها از قبل برای حضار تدارک دیده شده اند و اهالی، دهیار و اعضای روستا با چهره ای گشاده به پیشواز میهمانان می آیند.
حضور هرساله حدود 7 هزار نفر گردشگر و مسافر در مانیزان
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ملایر در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه هرساله مستندسازی لازم از این آئین سنتی انجام می شود، اظهار کرد: با توجه به اینکه برداشت انگور و شیره پزی در فصل خاصی صورت می گیرد بنابراین این آئین هر ساله در مهرماه برگزار می شود.
ابراهیم جلیلی با اشاره به قرار گرفتن در ماه صفر و لزوم حفظ حرمت عزاداری اباعبدالله الحسین(ع)، تصریح کرد: برنامه های فرهنگی تدارک دیده شده در این آئین همسو با ماه صفر بوده و شامل تواشیح، نقالی، اجرای مدح های زورخانه ای، شاهنامه خوانی و ...
است.
وی به برگزاری مسابقه شیره برتر و تجلیل از نفرات اول تا سوم، بازدید مردم از 4 کارگاه فعال پخت شیره و برپایی بازارچه عرضه محصولات محلی و باغی چون انگور، کشمش، شیره، نان و آش محلی و سایر محصولات مرتبط تولید شده توسط اهالی روستا به همت دهیاری و اعضای شورای اسلامی روستا اشاره کرد.
جلیلی به حضور هرساله حدود 7 هزار نفر گردشگر و مسافر در روستای مانیزان و شرکت در این آئین سنتی اشاره و خاطرنشان کرد: این حجم حضور نشان دهنده این است که آئین سنتی شیره پزی به عنوان یک میراث ناملموس ملی جای خود را در دل ملت ایران باز کرده است.
وی این امر را یک فرصت مغتنمی در راستای رونق اقتصادی، فرهنگی و گردشگری منطقه دانست و افزود: بازارچه محصولات محلی تا 12مهر ماه در نقاط مختلف روستا با مشارکت اهالی مانیزان دایر است و مسافران و گردشگران با فراغ بال به خرید می پردازند.
این مقام مسئول با بیان اینکه سازمان میراث فرهنگی تکمیل زیرساختهای گردشگری این روستا را از اولویتهای کاری خود و جزو سند راهبردی شهرستان اعلام کرده است، اضافه کرد: طرح گردشگری روستای مانیزان سال گذشته کلید خورد.
جلیلی با اشاره به اینکه یکی از برنامههای میراث فرهنگی طی سالهای اخیر ایجاد زیرساختهای لازم در این روستا بوده است، گفت: سال 96 افزون بر 600 میلیون تومان اعتبار در این زمینه تخصیص یافت و فاز اول جایگاه و پروژه انتقال آب شرب روستای مانیزان، احداث 5 چشمه سرویس بهداشتی زنانه و مردانه و آسفالت 3500 مترمربع معابر ورودی روستا انجام شد.
وی خاطرنشان کرد: در سالجاری نیز از محل اعتبارات شاخص توسعه، استانی و ملی با اعتبار 730 میلیون تومان ادامه فرآیند تکمیل زیرساختهای روستای مانیزان به پیمانکار واگذار شد که شامل انجام 1800 مترمربع آسفالت معابر روستایی و 2500 مترمربع کف فرش سنگ است و در هفته دولت به بهره برداری رسید.
۱۱ هزار هکتار از باغهای ملایر زیرکشت انگور
مدیر جهادکشاورزی شهرستان ملایر نیز به خبرنگار ایسنا گفت: حدود ۱۱ هزار هکتار از باغهای ملایر زیر کشت انگور است و سالانه بیش از ۲۵۰ هزار تن انگور در این شهرستان تولید می شود.
علی مروت امیری با بیان اینکه در حال حاضر برداشت انگور از نیمه شهریور آغاز شده و پیشبینی میشود تا پایان مهرماه این روند ادامه پیدا کند، افزود: حدود ۷۶ درصد از انگور برداشت شده به انواع کشمش تیزابی، آفتابی و سایه خشک تبدیل میشود و مابقی به صورت تازهخوری و دیگر مشتقات انگور همچون شیره، رب انگور، شربت، آبغوره و سرکه مصرف میشود.
وی متوسط عملکرد انگور در هر هکتار را حدود ۲۳ تن و ۲۰۰ کیلوگرم در سالجاری عنوان کرد و گفت: در صورت داربستی کردن باغهای انگور این میزان تولید به بیش از 3 تا 4 برابر میرسد.
مدیر جهادکشاورزی شهرستان ملایر داربستی و اجرای طرح فراز، آبیاری قطرهای، استفاده از کودهای ریز مغذی، رعایت اصول کاشت، داشت و برداشت به ویژه در زمان رشد گیاه تا زمان برداشت و استفاده از نظرهای کارشناسان را از جمله موارد مهم در افزایش سطح عملکرد انگور در این باغ نمونه عنوان کرد.
مروت امیری خاطرنشان کرد: هم اکنون حدود ۲۵ هکتار از سطح تاکستانهای ملایر داربستی است و ۲۲ هکتار دیگر نیز برای اجرای طرح فراز در دست اقدام بوده و در بانک عامل در مرحله عقد قرارداد است.
نحوه پخت شیره انگور در مانیزان
یکی از زنان روستای مانیزان در مورد نحوه پخت شیره انگور به خبرنگار ایسنا گفت: شیره پزی در روستا، بعد از برداشت انگور و معمولاً در پایان شهریورماه و اوایل مهرماه انجام میشود که علاوه بر تأمین موادغذایی مورد نظر با فروش آن بخشی از مخارج خانواده ها تأمین می شود.
سکینه احمدی با بیان اینکه برای پخت شیره از انگور کشمشی استفاده میکنند، چون آبدارتراست، افزود: از آب انگور علاوه بر شیره پزی، شربت و شیرینی نیز درست میکنند.
وی اظهار کرد: ابتدا انگورهای کشمشی را از باغ چیده و در سبدهای مخصوص حمل انگور، از باغ به خانه میآورند سپس انگورها را شسته در حوض مخصوص ریخته، روی آن با چکمه میروند و به اصطلاح لگدکوب میکنند تا کاملا آب انگور گرفته شود.
احمدی با اشاره به اینکه آب انگور به دست آمده، از دریچه کوچک حوضچه خارج شده و در ظرفی جمع می شود، ادامه داد: این آب انگور را در ظرفهای پلاستیکی ریخته و به آن مقداری پودر آهک اضافه میکنند و تا فردا صبح به آب انگور دست نمی زنند.
وی با اشاره به اینکه علت اضافه کردن پودر آهک، شفافیت و به اصطلاح محلی برای حلال شدن آب انگور است، گفت: صبح روز بعد آب انگور زلال شده را، در دیگهای مخصوص شیره پزی ریخته و آن را روی کوره میگذارند تا بجوشد و در حین جوشیدن آن را کاملاً هم میزنند تا نسوزد و هم شیره خوش رنگ شود.
احمدی با بیان اینکه بعد از اینکه شیره پخته شد، میگذارند تا سرد شود و به این نوع شیره، شیره عسلی میگویند، اظهار کرد: شیره عسلی را، با چوب یا دست به مدت چند ساعت هم می زنند تا کاملا به رنگ سفید درآید و تقریبا غلیظ میشود و شیره به دست آمده را شیره سفید مینامند.
وی به دیگر فرآوردههای شیره اشاره کرد و یادآور شد: با شیره انگور در تابستان، شربت درست می کنند و علاوه بر درست کردن شربت، از شیره در پخت و درست کردن انواع شیرینیهای خانگی نیز استفاده می کنند.
احمدی خاطرنشان کرد: باسلوق، نوعی شیرنی خانگی است که شیره نیمه داغ و نشاسته را مخلوط کرده روی اجاق هم میزنند تا مایه غلیظ شود، بعد از اینکه مایه سرد شد، آن را با دست کمی ورز داده و کمی از مایه را برداشته در دست آن را به شکل بیضی کوچک درآورده روی سینی میچینند و برای تزئین روی آن مغز بادام یا پسته میگذارند.
وی با بیان اینکه زنان روستای مانیزان در پخت باسلق تبحر خاصی دارند، عنوان کرد: شیرینیها را در آفتاب خشک میکنند تا به رنگ سفید درآید و از آن در مهمانیها استفاده میکنند و در حال حاضر باسلوق و انواع شیرهها و انواع کشمش، به عنوان مهمترین سوغات مانیزان و ملایر به فروش می رسد.
گزارش از: مهناز روزبهانی
انتهای پیام