بازتاب روزانه جنگ علیه ایران در رسانههای جهان
از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی برای متجاوزان در حال آشکار شدن است.
به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی برای طرفهای متجاوز در حال آشکار شدن است.
این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرده و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخته است.
هرچند آتش بس دو هفته ای حاصل شد و درا دامه هم توسط ترامپ تمدید شد اما هنوز تا پایان واقعی این تجاوز مسیر پیچیده ای در پیش است.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های غربی
خبرگزاری آسوشیتد پرس در گزارشی از واشنگتن نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با هشدار دوستان و دشمنان مبنی بر گرفتار شدن در تنگنای جنگ ایران مواجه است؛ جنگی که او آن را به عنوان یک عملیات نظامی کوتاهمدت وعده داده بود، اما اکنون به وضعیتی از بنبست و بلاتکلیفی فرو رفته است.
بر اساس ادعای این گزارش، یک هفته از توافق اولیه میان مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی برای تمدید ۶۰ روزه آتشبس و آغاز دور جدیدی از گفتگوها درباره برنامه هستهای ایران میگذرد که نیازمند امضای نهایی ترامپ بود.
اما ترامپ خواستار تغییرات نامشخصی در این توافق شده و مقامات ایرانی نیز که احتمالاً محاسبه کردهاند رئیسجمهور جمهوریخواه پس از تحلیل رفتن ذخایر تسلیحاتی کلیدی تمایلی به ازسرگیری بمباران ندارد، هیچ نشانهای از عقبنشینی در برابر خواستههای جدید نشان نمیدهند.
آسوشیتد پرس میافزاید که سلسله حملات متقابل ایران و آمریکا در همین هفته نگرانیهای تازهای درباره احتمال فروپاشی آتشبس ایجاد کرده است.
با این حال، ترامپ روز پنجشنبه بار دیگر تأکید کرد که دولتش در مسیر موفقیتآمیز برای پایان دادن به این مناقشه قرار دارد.
این گزارش تصریح میکند که بدون یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز، قیمتهای جهانی انرژی همچنان بالا مانده و بر نگرانیها درباره تأثیر هزینههای فزاینده بر قیمت مواد غذایی، سوخت و سایر کالاها افزوده میشود.
ترامپ همچنین در واکنش به گزارشهای توقف مذاکرات، به سیانبیسی گفته است که «اصلاً برایم مهم نیست» و حتی مذاکرات را «خستهکننده» توصیف کرده است.
نشریه نیویورکر در تحلیلی نوشت که جنگ ایران و تحولات پس از آن، به رویای «خاورمیانه جدید» بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ پایان داده و معادلات منطقه را به شکلی پیشبینینشده دگرگون ساخته است.
به نوشته این نشریه، برخلاف نقشهای که نتانیاهو در سازمان ملل از کریدورهای تجاری و عادیسازی روابط ترسیم کرده بود، اکنون خلیج فارس به خط گسل تبدیل شده و تنگه هرمز همچنان در کنترل جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
نیویورکر تصریح میکند که جمهوری اسلامی ایران بقای خود در برابر قدرتمندترین ارتش جهان را یک پیروزی محسوب میکند و کنترل تنگه هرمز را به عنوان سلاحی جدید در برابر فشارهای دشمنان به کار میگیرد.
همزمان، با متوقف شدن پروژه عادیسازی روابط اعراب با اسرائیل، شکافی عمیق میان متحدان عرب آمریکا ایجاد شده است؛ امارات با تعمیق روابط با اسرائیل و هند مسیر تهاجمیتری در پیش گرفته، در حالی که عربستان سعودی با فعالسازی پیمان دفاعی با پاکستان و هماهنگی با ترکیه و مصر، به دنبال موازنهسازی مستقلانه است.
این گزارش با اشاره به شکلگیری دو بلوک نوظهور «هندو-اسلامی» و «هندو-ابراهیمی» به نقل از محمد سلیمان، تحلیلگر ارشد، تأکید میکند که چارچوب تحلیلی سنتی «خاورمیانه» دیگر منسوخ شده و باید با مفهوم «غرب آسیا» جایگزین شود که واقعیت درهمتنیدگی این منطقه با اقتصاد و سیاست آسیا را بازتاب میدهد.
نیویورکر در پایان نتیجه میگیرد که خودِ مفهوم «خاورمیانه» منقضی شده و جهان شاهد تولد نظم جدیدی در غرب آسیا است.
روزنامه گاردین در گزارشی از رأیگیری تاریخی مجلس نمایندگان آمریکا نوشت که قانونگذاران این کشور با اختلاف ۲۱۵ رأی موافق در برابر ۲۰۸ رأی مخالف، مصوبهای را برای الزام رئیسجمهور به خروج نیروهای نظامی از مخاصمه با ایران تصویب کردند.
این نخستین بار از زمان آغاز عملیات «خشم حماسی» در ۲۸ فوریه است که یکی از دو مجلس کنگره چنین اقدامی را به تصویب میرساند.
بر اساس این گزارش، چهار نماینده جمهوریخواه به صف دموکراتها پیوستند: توماس مَسی از کنتاکی که از روز
نخست مخالف جنگ بود، وارن دیویدسون از اوهایو که سابقه نظامی دارد، برایان فیتزپاتریک از پنسیلوانیا که رأی خود را با این استدلال ساده توجیه کرد که «یا باید از قانون پیروی کنید، یا قانون را تغییر دهید؛ نمیتوانید قانون را نقض کنید»، و تام بَرِت از میشیگان که ابتدا حامی ترامپ بود اما فشارهای اقتصادی بر موکلانش را دلیلی برای تغییر رأی خود عنوان کرد.
دونالد ترامپ این رأیگیری را «غیرمیهنپرستانه» خواند و آن را به «سندروم جنون ترامپ» نسبت داد.
گاردین تناقضگویی دولت ترامپ را برجسته میکند که از یک سو مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، ادعا کرده عملیات نظامی «پایان یافته»، اما از سوی دیگر ترامپ خود از «مذاکرات نهایی برای پایان دادن به جنگ» سخن میگوید.
این گزارش با اشاره به افزایش قیمت بنزین به ۴.۲۴ دلار در هر گالن و بسته ماندن تنگه هرمز، خاطرنشان میسازد که بر اساس نظرسنجیها ۵۹ درصد آمریکاییها مدیریت ترامپ در قبال ایران را تأیید نمیکنند.
اکنون توجهات به رأیگیری مشابه در سنا معطوف شده است.
رسانه های عربی و منطقه ای
شبکه خبری «المیادین» در گزارشی به ناکامی واشنگتن در دستیابی به اهداف خود در جنگ با ایران پرداخت و تأکید کرد: اگر آمریکا توانایی نظامی لازم برای حل بحران و بازگشایی اجباری تنگه هرمز را داشت و میتوانست مهمترین برگ برنده ایران را از دستش خارج کند، قطعاً چنین کاری میکرد؛ اما در عمل، این اتفاق رخ نداد.
این گزارش نوشت خاورمیانه در حال نزدیک شدن به لحظهای سرنوشتساز است؛ لحظهای که دونالد ترامپ ناچار است از میان دو گزینه یکی را برگزیند: یا پایان دادن به جنگی که در رسیدن به اهدافش شکست خورده است (که به معنای پذیرش ضمنی شکست)، و یا از سرگیری درگیریها که به احتمال بسیار زیاد به یک جنگ فرسایشی طولانی و چه بسا یک «شکست استراتژیک بزرگ» برای ایالات متحده ختم خواهد شد.
همین تنگنای استراتژیک، دلیل اصلی بلاتکلیفی و سردرگمی حاکم بر کاخ سفید در هفته گذشته است.
ترامپ پیش از حضور در جلسه «اتاق وضعیت» کاخ سفید که برای بررسی تفاهمنامه حاصل از مذاکرات غیرمستقیم با ایران تشکیل شده بود، در شبکه اجتماعی خود پیامی منتشر کرد.
او در این پیام تأکید کرد که تنها توافقی را میپذیرد که شامل دو تعهد صریح از سوی ایران باشد: نخست، عدم گسترش کامل و مطلق تسلیحات هستهای و دوم، بازگشایی بدون قید و شرط تنگه هرمز برای تردد دریایی.
ترامپ در پایان نوشت: تا اطلاع ثانوی، هیچگونه پرداختی به ایران را مجاز نمیدانم.
در نهایت، جلسه شورای امنیت ملی که در ۲۹ مه ۲۰۲۶ برگزار شد و بیش از دو ساعت به طول انجامید، بدون نتیجهای مشخص پایان یافت.
بلافاصله پس از این نشست، نیویورکتایمز به نقل از یک مقام ارشد دولت آمریکا نوشت: «ترامپ تنها زمانی پای توافق را امضا میکند که تمامی خطوط قرمز او رعایت شده و منافع ایالات متحده کاملاً تأمین شود.»
وب سایت عربی ۲۱ در مقاله ای به قدرت ایران در ایجاد بازدارندگی در مقابل رژیم صهیونیستی و جلوگیری از گسترش عملیات این رژیم در لبنان پرداخت و نوشت: اول ژوئن ۲۰۲۶، قرار بود روزی سرنوشتساز در روند جنگ تجاوزکارانه ارتش اسرائیل علیه لبنان باشد؛ نبردی که در واقع بازتابی از جنگ گستردهتر ترامپ و نتانیاهو علیه ایران (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) محسوب میشد.
این پیوند زمانی عمیقتر شد که توافق آتشبس میان ایالات متحده و ایران، ناخواسته لبنان را نیز در چرخه خود قرار داد.
نتانیاهو با رویکردی دوگانه، دامنه آتشبس حاصل از مذاکرات با ترامپ را تنها به حومه جنوبی بیروت محدود کرد، در حالی که عملیات اشغالگری، توسعه قلمرو و حملات متعاقب در جنوب لبنان همچنان با شدت ادامه یافت.
بدین ترتیب، جنوب لبنان به کانون اصلی درگیریهای فزاینده میان نیروهای مقاومت اسلامی به رهبری حزبالله و ارتش اسرائیل بدل شد.
در آغاز ژوئن، این رویارویی وارد مرحله جدیدی شد و با عملیاتهای گسترده علیه ارتش اسرائیل همراه گشت.
در این میان، پهپادهای «ابابیل» با دقت بسیار بالایی تانکها، گروههای نظامی و افسران اسرائیلی را هدف قرار دادند؛ عملیاتهایی که فرماندهی نظامی و سیاسی اسرائیل را در مهار خسارتها و کنترل وضعیت کاملاً درمانده ساخت.
الجزیره در یادداشتی به اصرار و تاکید ایران بر مواضع خود در مذاکره با امریکا پرداخت و نوشت: در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن در جریان است، ایران همچنان در حال بررسی دقیق آخرین پیشنهاد دریافتی از سوی دولت دونالد ترامپ است.
مقامات ایرانی پیش از هرگونه موضعگیری رسمی، در حال واکاوی دقیق جزئیات هستند.
رویکرد تهران، دستیابی به توافقی است که ضمن تضمین منافع ملی، دستاوردهای ملموس و قابلاتکایی به همراه داشته باشد.
مشاهدات نشان میدهد که با وجود تحرکات دیپلماتیک، همچنان شکافهای عمیقی بر سر سه پرونده کلیدی باقی مانده است:
۱.
مدیریت تنگه هرمز: این موضوع همچنان در کانون اختلافات قرار دارد.
۲.
آزادسازی داراییهای مسدود شده: این پرونده هنوز به نقطه پایان نرسیده است.
۳.
پیچیدگی جبهه لبنان: بحران در لبنان، وضعیت را برای توافق نهایی دشوارتر کرده است.
با تداوم عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان، منابع ایرانی تأکید دارند که پایان دادن به منازعه با آمریکا، مستقیماً به دستیابی به توافقی گره خورده است که امنیت و پایان درگیریها در خاک لبنان را نیز تضمین کند.
رسانه های چین و روسیه
خبرگزاری اینترفکس روسیه در گزارشی از اظهارات ولادیمیر پوتین در حاشیه مجمع اقتصادی سنپترزبورگ نوشت که رئیسجمهور روسیه با تمرکز بر جنگ ایران و آمریکا، بر حمایت مسکو از پایان سریع درگیری و دستیابی به راهحل سیاسی تأکید کرده است.
پوتین با اشاره به روابط نزدیک روسیه با کشورهای عربی و همچنین ایران گفت مسکو از آغاز بحران همواره تهران را به خویشتنداری و پرهیز از هرگونه اقدام نظامی علیه دیگر کشورهای اسلامی دعوت کرده است.
وی تأکید کرد روسیه طی سالهای گذشته روابط دوستانهای با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و ایران ایجاد کرده و تلاش کرده است از گسترش دامنه جنگ جلوگیری کند.
رئیسجمهور روسیه همچنین ارزیابی مثبتی از روند تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به بحران ارائه داد و گفت مسکو معتقد است هم دولت آمریکا به رهبری دونالد ترامپ و هم رهبر ایران در پی دفاع از منافع کشور خود و یافتن راهحلی مبتنی بر مصالحه هستند.
به گفته وی، نشانههایی از تلاش دو طرف برای دستیابی به توافق مشاهده میشود و روسیه امیدوار است این روند به نتیجهای مثبت و پایان جنگ منجر شود.
پوتین در ادامه ادعاهای مطرحشده مبنی بر اینکه روسیه از جنگ پیرامون ایران سود میبرد را رد کرد.
وی اذعان داشت که افزایش قیمت انرژی در نتیجه بحران خاورمیانه تا حدی برای شرکتهای روسی منفعت اقتصادی ایجاد کرده است، اما این دستاوردها را موقتی و کوتاهمدت توصیف کرد.
او افزود روسیه به دنبال منافع پایدار و روابط بلندمدت با شرکای بینالمللی خود است و از این رو پایان یافتن درگیری را به سود خود میداند.
رئیسجمهور روسیه همچنین از برقراری آتشبس میان طرفهای درگیر استقبال کرد و گفت با وجود برخی مشکلات و تنشهای پراکنده، تداوم آتشبس فرصت مهمی برای حلوفصل سیاسی بحران فراهم کرده است.
وی تأکید کرد مسکو تماسهای خود با همه طرفهای ذیربط را حفظ کرده و در صورت نیاز آماده است برای کمک به پایان جنگ و دستیابی به توافق، نقشآفرینی کند.
خبرگزاری شینهوا چین در گزارشی با عنوان «نشانههای متناقض در مذاکرات آمریکا و ایران؛ اختلافات عمیق پابرجاست اما احتمال توافق همچنان وجود دارد» نوشت که در حالی که امیدها برای دستیابی به توافقی میان ایران و آمریکا جهت پایان دادن به جنگ افزایش یافته، ارسال پیامهای متناقض از سوی دو طرف، تردیدهای تازهای درباره آینده روند دیپلماتیک ایجاد کرده است.
تهران از احتمال تعلیق ارتباطات با واشنگتن و گشوده شدن جبههای جدید در تنگه بابالمندب سخن گفته، اما مقامهای آمریکایی همچنان بر امکان دستیابی به توافق تأکید دارند.
بر اساس این گزارش، با وجود تداوم آتشبس شکننده از ماه آوریل و وقوع درگیریهای پراکنده، ایران و آمریکا روایتهای متفاوتی از روند مذاکرات ارائه میکنند.
رسانههای ایرانی گزارش دادهاند که تهران مذاکرات و تبادل پیشنویسهای پیشنهادی با آمریکا را متوقف کرده و تا زمان توقف فوری عملیات اسرائیل در غزه و لبنان گفتوگویی انجام نخواهد شد.
همچنین برخی منابع از بررسی گزینههایی مانند انسداد کامل تنگه هرمز و فعالسازی جبهههای دیگر از جمله بابالمندب خبر دادهاند.
در مقابل، دونالد ترامپ اعلام کرده است که گفتوگوها با سرعت ادامه دارد و ابراز امیدواری کرده که ظرف یک هفته توافقی برای تمدید آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز حاصل شود.
همزمان، تبادل حملات محدود میان دو طرف ادامه یافته است؛ آمریکا از حمله به مراکز راداری و پهپادی ایران خبر داده و سپاه پاسداران نیز اعلام کرده یک کشتی مرتبط با آمریکا و اسرائیل را هدف قرار داده است.
کارشناسان معتقدند اختلافات دیگر تنها به موضوع هستهای محدود نیست و اکنون به مسائل گستردهتری مانند نظم امنیتی منطقه، نقش ایران، میزان نفوذ آمریکا، رفع تحریمها و سازوکارهای نظارتی مربوط میشود.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که دو طرف به دلیل هزینههای سنگین جنگ تمایل دارند آتشبس را حفظ کنند.
از نظر آنان، پیامهای متناقض اخیر بخشی از تلاش تهران و واشنگتن برای افزایش اهرم فشار در مذاکرات است و اگرچه دستیابی به توافق دشوار خواهد بود، اما همچنان امکان رسیدن به تفاهمی موقت یا حتی توافقی گستردهتر منتفی نیست.