تعزیهخوانی«شبیهخوانی»؛ پیوند عمیق هنرنمایش و عاشورا
زنجان-تعزیهخوانی«شبیهخوانی» در زنجان دارای سابقه۴۰۰ ساله است و زنجان به دلیل جایگاه ویژهاش در مراسم عزاداری محرم، از مراکز مهم شبیهخوانی کشور به شمار میآید.
خبرگزاری مهر- گروه استانها: تعزیهخوانی«شبیهخوانی» در زنجان یکی از کهنترین آیینهای مذهبی و نمایشی ایران است و سابقه آن در این منطقه به حدود ۴۰۰ سال میرسد.
زنجان به دلیل جایگاه ویژهاش در مراسم عزاداری محرم، از مراکز مهم شبیهخوانی کشور به شمار میآید.
در بسیاری از شهرها و روستاهای استان، تعزیه از آغاز ماه محرم تا پایان ماه صفر اجرا میشده و مجالس مختلفی مانند مسلم، حر، قاسم، عباس و امام حسین(ع) برگزار میشده است.
در زنجان بیشتر از اصطلاح «شبیهخوانی» به جای تعزیهخوانی استفاده میشود.
شهر ارمغانخانه از مهمترین مراکز تعزیه استان است و تکیه حسینی این شهر به عنوان یکی از بزرگترین مراکز تعزیه شمالغرب ایران شناخته میشود.
تعزیه در این منطقه نیز حدود ۴۰۰ سال قدمت دارد.
شهر پری و بسیاری از نقاط جمعیتی استان زنجان هر سال در ایام محرم، بهویژه روز عاشورا، میزبان مراسم پرشور تعزیهخوانی است و علاقهمندان بسیاری برای تماشای آن به این شهر سفر میکنند.
تعزیه زنجان علاوه بر جنبه مذهبی، بخشی از میراث فرهنگی و هویت اجتماعی مردم این استان محسوب میشود و نسل به نسل توسط گروههای شبیهخوان حفظ شده است.
تعزیه ۴۰۰ ساله ارمغانخانه میراث ماندگار عاشورا و هویت فرهنگی مردم این دیار است
: رئیس هیئت امنای تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه با اشاره به قدمت چند صد ساله آیین تعزیه در این شهر گفت: تعزیهخوانی در ارمغانخانه تنها یک مراسم مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی، فرهنگی و اعتقادی مردم این منطقه است که بیش از ۴۰۰ سال نسل به نسل حفظ شده و امروز به عنوان یکی از ارزشمندترین میراثهای معنوی کشور شناخته میشود.
سیروس رستمی در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: شهر ارمغانخانه به عنوان مرکز بخش قرهپشتلو شهرستان زنجان، در ۳۵ کیلومتری شمال غربی زنجان واقع شده و به واسطه پیشینه تاریخی، فرهنگ دینی و آیینهای مذهبی خود جایگاه ویژهای در استان زنجان و کشور دارد.
تکیه حسینی اعظم؛ نماد ایمان و ارادت مردم ارمغانخانه
رئیس هیئت امنای تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه با بیان اینکه عشق به اهل بیت (ع) در تار و پود زندگی مردم این شهر جریان دارد، گفت: تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه یکی از بزرگترین، قدیمیترین و باشکوهترین مراکز اجرای تعزیه سنتی کشور به شمار میرود و دهها نسل از مردم این شهر افتخار خدمتگزاری در این مکان مقدس را داشتهاند.
وی افزود: مردم ارمغانخانه از دیرباز خدمت به دستگاه سیدالشهدا (ع)، میزبانی از عزاداران حسینی و برگزاری آیینهای سوگواری را افتخاری بزرگ میدانستهاند و همین اعتقاد قلبی موجب شده است سنتهای اصیل عاشورایی در این منطقه با قدرت حفظ شود.
رستمی اظهار کرد: امروز تکیه حسینی اعظم نه تنها متعلق به مردم ارمغانخانه بلکه متعلق به همه عاشقان اهل بیت (ع) در سراسر کشور است و هر ساله هزاران نفر از نقاط مختلف ایران برای حضور در مراسم تعزیه و بهرهمندی از فضای معنوی آن به این شهر سفر میکنند.
براساس اسناد، نقلهای معتبر و روایتهای تاریخی، تعزیه و شبیهخوانی در ارمغانخانه بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد
وی با اشاره به سابقه تاریخی این آیین مذهبی گفت: براساس اسناد، نقلهای معتبر و روایتهای تاریخی، تعزیه و شبیهخوانی در ارمغانخانه بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد و این سنت ارزشمند بدون وقفه تا امروز استمرار یافته است.
رئیس هیئت امنای تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه افزود: به دلیل اهمیت فرهنگی و مذهبی این آیین، تعزیه سنتی ارمغانخانه در سال ۱۳۸۹ به عنوان میراث معنوی کشور در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید که این اقدام افتخاری بزرگ برای مردم منطقه محسوب میشود.
وی ادامه داد: آنچه موجب ماندگاری تعزیه ارمغانخانه شده، پایبندی به شیوههای اصیل شبیهخوانی، استناد به منابع معتبر تاریخی و دینی، اخلاص تعزیهگردانان و ارادت خالصانه مردم به اهل بیت عصمت و طهارت (ع) است.
تعزیه ارمغانخانه؛ روایت هنرمندانه حماسه عاشورا
رستمی با تأکید بر اینکه تعزیه در ارمغانخانه صرفاً یک نمایش مذهبی نیست، گفت: تعزیه در حقیقت بازخوانی هنرمندانه و مستند واقعه عاشورا و انتقال مفاهیم والای ایثار، آزادگی، ظلمستیزی و حقطلبی به نسلهای مختلف است.
وی افزود: در این مجالس تلاش میشود وقایع کربلا بر اساس منابع معتبر تاریخی و روایی بازسازی شود تا نسل جوان با فلسفه قیام عاشورا و فرهنگ ایثار و شهادت آشنایی عمیقتری پیدا کند.
رئیس هیئت امنای تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه تصریح کرد: یکی از ویژگیهای ممتاز تعزیه ارمغانخانه، حضور هنرمندان و شبیهخوانانی است که سالها عمر خود را صرف حفظ این هنر آیینی کردهاند و بسیاری از آنان ادامهدهنده راه پدران و نیاکان خود هستند.
اگر امروز تعزیه ارمغانخانه به عنوان یکی از قطبهای تعزیه کشور شناخته میشود، نتیجه مجاهدت و اخلاص بزرگانی است که عمر خود را در مسیر خدمت به دستگاه اهل بیت (ع) سپری کردند
وی با تجلیل از تلاشهای پیشکسوتان این عرصه گفت: اگر امروز تعزیه ارمغانخانه به عنوان یکی از قطبهای تعزیه کشور شناخته میشود، نتیجه مجاهدت و اخلاص بزرگانی است که عمر خود را در مسیر خدمت به دستگاه اهل بیت (ع) سپری کردند.
رستمی خاطرنشان کرد: زندهیاد حاج مسیب اسدی از برجستهترین چهرههای تعزیه ارمغانخانه بود که سالیان طولانی به عنوان تعزیهگردان و امامخوان نقشآفرینی کرد و خدمات ماندگاری از خود بر جای گذاشت.
وی افزود: مرحوم استاد فیروز رستمی، مرحوم استاد توکلخان، مرحوم حاج صفر افشاری، مرحومه فاطمهخانم و دهها خادم دیگر نیز از جمله شخصیتهایی هستند که نقش مهمی در حفظ، توسعه و انتقال این میراث معنوی به نسلهای بعدی داشتهاند.
برگزاری ۱۳ مجلس تعزیه در ایام محرم
رئیس هیئت امنای تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه با تشریح برنامههای محرم گفت: هر سال از نخستین روز ماه محرم تا سیزدهم این ماه، مجالس مختلف تعزیه در تکیه حسینی اعظم برگزار میشود.
وی افزود: این برنامهها شامل مجالس شهادت حضرت موسی بن جعفر (ع)، حضرت مسلم بن عقیل (ع)، طفلان مسلم (ع)، حضرت قاسم بن حسن (ع)، حضرت علیاکبر (ع)، حضرت علیاصغر (ع)، حضرت ابوالفضل العباس (ع)، واقعه عاشورا، بازار شام، حضرت رقیه (س) و دیگر وقایع مرتبط با نهضت عاشورا است.
رستمی گفت: اوج این مراسم در روز عاشورا رقم میخورد که علاوه بر اجرای مجلس شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، نماز ظهر عاشورا نیز با حضور گسترده عزاداران اقامه میشود.
وی با اشاره به استقبال گسترده مردم از مراسم تعزیه ارمغانخانه اظهار کرد: همه ساله عاشقان اهل بیت (ع) از استانهای مختلف کشور برای شرکت در این مراسم به ارمغانخانه سفر میکنند و این حضور گسترده نشاندهنده جایگاه ویژه تعزیه ارمغانخانه در میان علاقهمندان فرهنگ عاشورایی است.
رئیس هیئت امنای تکیه حسینی اعظم ارمغانخانه افزود: مردم این شهر همواره با تمام توان از مهمانان و زائران حسینی پذیرایی کردهاند و این روحیه مهماننوازی یکی از ویژگیهای برجسته مردم ارمغانخانه است.
تکیه حسینی اعظم؛ کانون فعالیتهای فرهنگی و مذهبی
وی افزود: تلاش ما بر این است که تکیه حسینی اعظم علاوه بر حفظ سنتهای اصیل تعزیه، به مرکزی برای ترویج فرهنگ دینی، آموزش معارف عاشورایی و انتقال ارزشهای اسلامی به نسل جوان تبدیل شود.
رستمی تأکید کرد: ارمغانخانه امروز به برکت فرهنگ عاشورا و نام مقدس سیدالشهدا (ع) به یکی از مهمترین پایگاههای تعزیه و آیینهای مذهبی کشور تبدیل شده است و امیدواریم با حمایت مسئولان فرهنگی و مشارکت مردم، این میراث ماندگار بیش از گذشته حفظ، معرفی و به عنوان یکی از سرمایههای فرهنگی ایران اسلامی به جهانیان شناسانده شود.
حمایت مالی و فرهنگی از گروههای تعزیهخوان، آموزش و تربیت نسل جدید تعزیهخوانان، ثبت و مستندسازی نسخهها و شیوههای اجرایی تعزیه، برگزاری جشنوارهها و همایشهای تخصصی تعزیه، استفاده از رسانهها و فضای مجازی برای معرفی این هنر و پیوند دادن تعزیه با برنامههای گردشگری فرهنگی استان از راهکارهای توسعه تعزیهخوانی در زنجان است.
توسعه تعزیهخوانی در زنجان نهتنها به حفظ یک میراث ارزشمند چندصدساله کمک میکند، بلکه زمینهساز انتقال فرهنگ عاشورایی، تقویت هویت بومی، رونق گردشگری مذهبی و افزایش همبستگی اجتماعی خواهد بود.
ثبت برخی آیینهای تعزیه استان در فهرست میراث ناملموس کشور نیز نشاندهنده اهمیت ویژه این سنت در زنجان است.