«حنا»هر سال کربلا را روایت میکند؛ آئین ۸۰ ساله تعزیهخوانی بنیاسد
اصفهان-همزمان با ۱۲ محرم، شهر حنا در سمیرم صحنه برگزاری یکی از کهنترین آیینهای مذهبی و نمایشی استان اصفهان شد؛آئینی ریشهدار که بیش از۸۰ سال است با عنوان تعزیهخوانی بنیاسد برگزار میشود.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: دوازدهم محرم در شهر حنا فقط یک روز در تقویم نیست؛ روزی است که روایت اندوهبار خاکسپاری شهدای کربلا توسط قوم بنیاسد، در قالب تعزیه، شبیهخوانی، دستههای عزاداری و آئینهای مردمی بازآفرینی میشود و شهر را در فضایی آکنده از سوگ، ارادت و همدلی فرو میبرد.
این آئین مذهبی که از آن به عنوان یکی از جلوههای برجسته میراث ناملموس منطقه یاد میشود، نهتنها ریشه در باورهای دینی مردم دارد، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی حنا نیز به شمار میرود.
آیینی که نسل به نسل در حنا زنده مانده است
از نخستین ساعات صبح، خیابانهای شهر حنا رنگ و بوی دیگری به خود میگیرد.
دستههای عزاداری از محلات مختلف به راه میافتند، صدای نوحه و سنج و زنجیر در کوچهها میپیچد و مردم با پوششهای مشکی، خود را برای حضوری پرشور در این آئین دیرینه آماده میکنند.
در ادامه، جمعیت عزادار به سمت میدان امام حسین (ع) در خارج از شهر حرکت میکند؛ جایی که بخش اصلی آئین و اجرای شبیهخوانی بنیاسد برگزار میشود.
در این مراسم، بخشهایی از وقایع پس از عاشورا، از جمله حضور امام سجاد (ع) بر بالین پیکر مطهر شهدا، شناسایی بدنهای شهیدان و همراهی قوم بنیاسد برای تدفین آنان، با شیوهای سنتی و تأثیرگذار بازنمایی میشود.
فضای احساسی مراسم به گونهای است که بسیاری از حاضران، خود را نه تماشاگر، بلکه جزئی از این روایت اندوهبار میدانند.
ثبت یک سنت ماندگار در حافظه فرهنگی منطقه
سینا افشاری، پژوهشگر محلی حوزه فرهنگ عاشورایی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ویژگیهای این آئین اظهار کرد: تعزیه بنیاسد در حنا از جمله نمونههای کمنظیر پیوند میان نمایش آئینی، سوگواری مذهبی و حافظه تاریخی مردم است.
آنچه این مراسم را متمایز میکند، تنها قدمت آن نیست، بلکه نوع مشارکت مردم در همه اجزای برگزاری است؛ از اجرا تا میزبانی و همراهی در عزاداری.
وی افزود: در بسیاری از مناطق، تعزیه صرفاً به اجرای شبیهخوانی محدود میشود، اما در حنا ما با یک بسته کامل فرهنگی و آیینی مواجه هستیم که از حرکت دستههای عزاداری آغاز میشود، در میدان تعزیه به اوج میرسد و در منازل مردم با پذیرایی از عزاداران ادامه پیدا میکند.
این تداوم، نشاندهنده زنده بودن آئین در بطن جامعه است.
حنا ظرفیت مهمی در حوزه میراث معنوی دارد
همزمان با برگزاری این آئین، جمعی از مسئولان استانی و شهرستانی نیز در مراسم حضور یافتند.
این حضور، بیانگر جایگاه ویژه آیین تعزیه بنیاسد در تقویم مذهبی و فرهنگی منطقه است.
علی دهانی یکی از مسئولان هیئت در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: شهر حنا یکی از نقاط شاخص در برگزاری آئینهای سنتی و مذهبی در جنوب استان اصفهان است و تعزیه بنیاسد یکی از مهمترین ظرفیتهای فرهنگی این منطقه به شمار میرود.
این مراسم علاوه بر بعد معنوی، از منظر هویتبخشی فرهنگی نیز اهمیت زیادی دارد و میتواند زمینه معرفی هرچه بیشتر ظرفیتهای شهرستان سمیرم را فراهم کند.
وی افزود: حفاظت و تقویت چنین مراسمی نیازمند توجه مستمر دستگاههای فرهنگی و اجرایی است؛ چراکه آئینهای بومی و مذهبی، بخشی از شناسنامه فرهنگی هر منطقه هستند و اگر بهدرستی حمایت شوند، میتوانند در تقویت همبستگی اجتماعی و انتقال مفاهیم ارزشی به نسل جوان بسیار مؤثر باشند.
تعزیهای که فقط اجرا نیست، زیستِ جمعی مردم است
آنچه در حنا رخ میدهد، فراتر از یک اجرای صحنهای است.
مردم این شهر، خود برگزارکننده، حامی و حامل اصلی این میراث هستند.
بسیاری از خانوادهها از روزهای قبل برای پذیرایی از مهمانان آماده میشوند و با فرارسیدن ۱۲ محرم، درب خانههای خود را به روی عزاداران میگشایند.
سفرههای نذری و پذیراییهای مردمی، بخش مهمی از فضای آیینی این روز را شکل میدهد و چهرهای از میهماننوازی حسینی را به نمایش میگذارد.
زهرا خادم، یکی از شهروندان حنایی که سالها در برگزاری این مراسم مشارکت دارد، در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: ما از کودکی با این آئین بزرگ شدهایم.
هر خانوادهای به نوعی در برگزاری آن سهم دارد؛ یکی در تعزیه، یکی در عزاداری، یکی در آمادهسازی نذری و یکی هم در میزبانی از مهمانان.
وی ادامه داد: این مراسم باعث شده ارتباط مردم با فرهنگ عاشورا فقط در حد شنیدن نباشد، بلکه آن را زندگی کنند.
وقتی نسل جدید از نزدیک درگیر این آئین میشود، طبیعی است که تعلق بیشتری نسبت به مفاهیم دینی و تاریخی پیدا میکند.
بازآفرینی عاشورا در قاب هنر آیینی
تعزیه بنیاسد در حنا، از منظر هنری نیز واجد ارزشهای قابل توجهی است.
ترکیب روایت، بازی، موسیقی آئینی، حرکت دستههای عزاداری و حضور مردم، یک فضای چندلایه خلق میکند که هم جنبه سوگواری دارد و هم بُعد نمایشی.
همین ویژگی موجب شده این آئین برای مخاطبان بومی و غیربومی جذابیت ویژهای داشته باشد.
حنا؛ میعادگاه عاشقان اهل بیت (ع)
به گزارش خبرنگار مهر، شهر حنا که در فاصله ۳۰ کیلومتری شرق سمیرم قرار دارد، در ایام محرم حال و هوایی متفاوت پیدا میکند، اما دوازدهم محرم در این شهر جایگاه ویژهای دارد.
در این روز، حنا نه فقط میزبان عزاداران، بلکه راوی بخشی از تاریخ عاشورا است؛ روایتی که در قالب تعزیه و همدلی مردمی، هر سال دوباره جان میگیرد.
تداوم ۸۰ ساله این آئین نشان میدهد سنتهای مذهبی ریشهدار، همچنان در بطن زندگی مردم جاری هستند و میتوانند در کنار کارکرد معنوی، در حفظ هویت تاریخی و فرهنگی مناطق نیز نقشی ماندگار ایفا کنند.
تعزیهخوانی بنیاسد در حنا، نمونهای روشن از همین پیوند عمیق میان ایمان، فرهنگ و حافظه تاریخی مردمی است که عشق به اهل بیت (ع) را نسل به نسل زنده نگه داشتهاند.