شایستهسالاری در سایه ولایت؛ بازخوانی پیامهای غدیر
مشهد- غدیر خم نقطه تبیین شایستهسالاری و استمرار ولایت در هدایت جامعه اسلامی است و الگوی حکمرانی بر پایه ارزشهای الهی را ترسیم میکند.
خبرگزاری مهر، گروه استانها-عاطفه وفاییان: عید غدیر خم در تاریخ اسلام نقطه عطفی در تبیین مسیر رهبری و هدایت امت اسلامی به شمار میآید؛ روزی که پیامبر اکرم(ص) با اعلام ولایت امیرالمؤمنین علی(ع)، اصل شایستهسالاری و تداوم حاکمیت اسلام را در ساختار جامعه اسلامی ترسیم کردند.
واقعهای که به باور بسیاری از اندیشمندان دینی، نهتنها یک اعلام جانشینی، بلکه ترسیم نقشه راه آینده امت اسلامی تا تحقق عدالت نهایی در جهان بود.
غدیر را میتوان الگویی برای شکلگیری جامعه اسلامی دانست؛ الگویی که بر پایه عدالت، ولایتپذیری، مسئولیتپذیری اجتماعی و انتخاب شایستهترین افراد برای هدایت جامعه شکل میگیرد.
از این منظر، غدیر نماد پیوند میان دین و حکمرانی و تأکیدی بر ضرورت حاکمیت ارزشهای اسلامی در عرصههای اجتماعی و سیاسی است.
غدیر پیام «شایستهسالاری» و «حاکمیت اسلام» دارد
حجتالاسلام حسین مهدوی پارسا، کارشناس دینی اداره تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه روایت «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» و حدیث غدیر متواتر است بین شیعه و سنی، اظهار کرد: پیامبر خدا(ص) در خطبه غدیر درباره این روز بزرگ فرمودند: :فَلْیُبَلِّغِ الْحَاضِرُ الْغَائِبَ وَ الْوَالِدُ الْوَلَدَ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَةِ» یعنی حاضران این پیام را به غایبان برسانند و والدین نیز پیام ولایت امیرالمؤمنین(ع) را تا روز قیامت به فرزندان منتقل کنند.
کارشناس دینی اداره تبلیغات اسلامی خراسان رضوی افزود: پیامبر خدا(ص) دستور میدهند پیام غدیر به کسانی که از آن بیاطلاعاند رسانده شود و والدین نیز در انتقال این پیام به فرزندان مسئولانه عمل کنند.
وی با نقل بیانات رهبر انقلاب درباره غدیر بیان کرد: در روز اعلام غدیر و جانشینی امیرالمؤمنین علیبنابیطالب(ع)، کفار از قلع و قمع دین اسلام مأیوس شدند و علت آن «تداوم حاکمیت سیاسی اسلام» است.
مهدوی پارسا ادامه داد: تلاش ائمه(ع) در مسیر حاکمیت اسلام، کار برخی بزرگان شیعه و نیز حرکت امام راحل و ملت ایران برای شکلگیری انقلاب اسلامی، همگی در راستای این بوده است که «امامت متکی به حاکمیت سیاسی» شود و به گسترش «زیست اسلامی» در جامعه بینجامد.
کارشناس دینی اداره تبلیغات اسلامی خراسان رضوی شاخصهای این الگو را در محورهایی چون «عدالت» با عبارت «لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسط»، «مرزبندی با دشمن» با «اَشِدّاءُ عَلَی الکُفّار»، «مهربانی مؤمنان» با «رُحَماءُ بَینَهُم»، «درک رنج مردم از سوی حاکم» با «عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم» و «همراهی و اطاعت مردم» با «اَطیعُوا اللهَ وَ اَطیعُوا الرَّسولَ وَ اُولِی الاَمرِ مِنکُم» برشمرد.
وی با تأکید بر اینکه غدیر «برای ادامه تاریخ اسلام سوغاتی زیست اسلامی ارائه میدهد» گفت: همه فرق اسلامی از برکات غدیر بهره میبرند؛ بنابراین اگر غدیر را مایه وحدت بدانیم باید مراقب باشیم این مناسبت بهانه دعوای شیعه و سنی قرار نگیرد.
مهدوی پارسا «دو پیام اصلی عید غدیر» را چنین عنوان کرد: نخست «اثبات شایستهسالاری» و اینکه صفات شایسته قرآنی در امیرالمؤمنین علی(ع) مجتمع شده است؛ از جمله عصمت، جهاد، علم و سبقت، و نیز فضائل خاصی مانند ابلاغ سوره برائت، آیه :وَ مِنَ النّاسِ مَن یَشری نَفسَه»، ماجرای «سدّ الابواب الا بابه»، «ضربة علی یوم خندق»، «لااعطین الرایه» در خیبر، حدیث منزلت در تبوک، عقد اخوت با پیامبر(ص) و ازدواج با حضرت فاطمه(س).
کارشناس دینی اداره تبلیغات اسلامی خراسان رضوی دومین پیام غدیر را «اثبات حاکمیت اسلام» دانست و افزود: اسلام نیاز به حکومت دارد و اجرای حدود و قصاص، تحقق عدالت و مبارزه با فساد نیازمند قدرت است؛ قدرت بدون ولایت، طاغوت است و «تنفیذ امام جامعه» مشروعیت میآورد.
او همچنین گفت انقلاب اسلامی «تمرین حکومت مهدوی» است و ریزشها و رویشها طبیعی است.
وی برای آشنایی بیشتر با غدیر چند راهکار را پیشنهاد کرد: برگزاری مجالس جشن در منزل و تبیین غدیر، قرائت زیارتنامه امیرالمؤمنین(ع) در روز غدیر (نقلشده از امام هادی(ع) و موجود در مفاتیح)، اطعام دادن در روز غدیر با استناد به فرمایش امام صادق(ع) که «غذا دادن به یک نفر در این روز مانند غذا دادن به همه پیامبران و صدیقان است» (مفاتیح الجنان، ص ۵۰۰)، و نیز انجام اعمالی مانند هدیه دادن و خرید لباس نو برای خانواده با هدف آشناسازی فرزندان و اطرافیان با این عید.
غدیر آغاز نقشه راه امامت تا ظهور مهدی موعود است
حجتالاسلام امیرحسین کامل نواب، نویسنده و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان، در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به جایگاه عید غدیر در میان مسلمانان اظهار کرد: از همان دوران آغازین اسلام، بر بزرگداشت غدیر و اهمیت هجدهم ذیالحجه، سالروز اعلام ولایت و امامت امیرالمؤمنین علی(ع)، هم در میان شیعیان و هم در میان اهل سنت تأکید شده است.
نویسنده و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان، افزود: این نگاه که غدیر صرفاً مورد توجه شیعیان بوده، دقیق نیست، بلکه برخی از بزرگان اهل سنت نیز برای این روز جایگاه و فضیلت ویژهای قائل بودهاند.
به گفته وی، همین مسئله نشان میدهد که هجدهم ذیالحجه و واقعه غدیر از جایگاهی ممتاز در تاریخ اسلام برخوردار است.
کامل نواب با بیان اینکه غدیر را نباید صرفاً یک واقعه تاریخی متعلق به سال دهم هجری دانست، تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) در غدیر فقط به معرفی یک فرد نپرداختند، بلکه نظام امامت را مطرح و مسیر هدایت امت را تا روز قیامت مشخص کردند.
نویسنده و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان، ادامه داد: بر این اساس، غدیر تنها به امامت امیرالمؤمنین علی(ع) محدود نمیشود، بلکه آغاز جریان امامت است؛ جریانی که از غدیر شروع میشود و به حکومت حضرت بقیةالله الاعظم(عج) ختم خواهد شد.
پیامبر اکرم(ص) در همان نقطه آغاز، این مسیر را تا انتها ترسیم کردند.
وی با اشاره به مضامین خطبه غدیر گفت: در بخشهای مختلف این خطبه، اشارات متعددی به مهدویت، منجی موعود و تحقق عدالت جهانی دیده میشود.
این مضامین به روشنی نشان میدهد که پیامبر اکرم(ص) در غدیر، نقشه راه امت اسلامی را تبیین و نوید تحقق نهایی آرمانهای الهی را اعلام کردند.
کامل نواب افزود: غایت خطبه غدیر و سلسله امامت، تحقق عدالت الهی در سراسر جهان است؛ عدالتی که با ظهور حضرت مهدی موعود(عج) به صورت کامل محقق خواهد شد.
نویسنده و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان، در ادامه با ترسیم سه ضلع کلیدی در فهم امامت اظهار کرد: برای درک درست سیر امامت، باید سه واقعه مهم غدیر، عاشورا و مهدویت را در کنار هم دید.
غدیر آغاز و اعلام مشروعیت امامت است، عاشورا پاسداری از حقیقت امامت در برابر تحریف به شمار میرود و مهدویت نیز ثمره نهایی این سلسله را به جهان نشان میدهد.
وی تصریح کرد: اگر غدیر نبود، مفهوم امامت شکل نمیگرفت؛ اگر عاشورا نبود، این حقیقت تحریف میشد و اگر مهدویت و منجیگرایی نبود، هدف نهایی پیامبر اکرم(ص) در تحقق کامل عدالت الهی ناتمام میماند.
کامل نواب همچنین با اشاره به موضوع ولایتپذیری گفت: پیامبر(ص) در غدیر از مردم خواستند ولایت الهی را بپذیرند و آنچه را خداوند امر کرده است، مورد پذیرش قرار دهند.
این ولایتپذیری در دورههای مختلف، جلوههای متفاوتی داشته است.
نویسنده و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان اظهار کرد: در زمان حضور پیامبر اکرم(ص)، ولایت در پذیرش نبی مکرم اسلام معنا مییافت و پس از ایشان، در پذیرش ائمه اطهار(ع) به عنوان جانشینان پیامبر جلوهگر شد.
وی ادامه داد: در عصر غیبت نیز این ولایتپذیری باید در پذیرش ولایت فقها تجلی پیدا کند و در همه ابعاد زندگی فردی، اجتماعی و سیاسی ظهور و بروز داشته باشد.
کامل نواب با بیان اینکه غدیر نباید تنها به برگزاری جشن و آیینهای ظاهری محدود شود، گفت: اگر غدیر صرفاً به یک جشن ساده، پخش شیرینی و شربت و برگزاری مراسم مذهبی تقلیل یابد، در حق این واقعه بزرگ جفا شده است، چراکه پیام غدیر، پیام هدایت تاریخی و ترسیم مسیر امامت برای همه انسانهاست.
نویسنده و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان، تأکید کرد: غدیر زمانی به درستی معرفی میشود که جامعه، پیام حقیقی آن را درک کند و ولایتپذیری را در عرصههای مختلف زندگی محقق سازد.
وی همچنین ابراز امیدواری کرد که جامعه اسلامی با فهم دقیقتر پیام غدیر، زمینهساز تحقق آرمانهای الهی و ظهور حضرت ولیعصر(عج) شود تا جشن غدیر و جشن ظهور منجی عالم بشریت در کنار یکدیگر برگزار شود.
غدیر؛ فرصتی برای تجدید عهد دوباره با ولایت و نمایش قدرت نرم ایران
مجتبی محمودی، کارشناس رسانه ای و فرهنگی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: غدیر فرصتی بینظیر برای تجدید میثاق با ولایت است، امروز خیابانها دیگر پشت صحنه نیستند، بلکه خط مقدم جبهه حق به شمار میروند.
کارشناس رسانه ای و فرهنگی بیان کرد: مردم ایران همواره پیشتاز در میدان حضور داشتهاند و این پیوند ناگسستنی با ولایت، ستودنی است.
غدیر برای ما یک فرصت است؛ فرصتی برای تجدید عهد و پیمانی دوباره با ولایت که قطعاً در جشنهای امسال، شاهد حضور پرشورتر، پرشمارتر و شکوهمندتر مردم در صحنه خواهیم بود.
وی با تأکید بر تغییر میدان نبرد در دنیای امروز، افزود که خیابانها نه به عنوان پشتجبهه، بلکه به عنوان خط مقدم جبهه حق شناخته میشوند.
حضور مردم در کف خیابانها، پیام لبیک به ولایت است و دشمنان، از جمله کسانی که با لفاظیهای سخیف سعی در ایجاد تردید دارند، باید بدانند که هیچ تهدیدی نمیتواند ذرهای در ایمان و اراده این مردم خلل ایجاد کند؛ چرا که انرژی، قدرت و همبستگی این ملت، روز به روز در حال افزایش است.
محمودی با اشاره به شرایط خاص امروز منطقه خاطرنشان کرد: شرایط فعلی ما شرایطی عاشورایی است و ما همچنان خود را خونخواه امام شهیدمان میدانیم.
این روحیه حماسی، همانگونه که رهبر معظم انقلاب نیز در پیام روز فردوسی اشاره کردند، یادآور ایستادگی ملت ایران در برابر ضحاکهای زمانه است؛ ملتی که اسطورهها را زندگی میکند و به وعده پیروزی ایمان دارد.
کارشناس رسانه ای و فرهنگی رضوی در ادامه با مخاطب قرار دادن همصنفان خود در جامعه رسانهای کشور تصریح کرد: اصحاب رسانه، علمداران روشنگری در جبهه حق علیه باطل هستند.
امروز صفآرایی در برابر جبهه شیطان که در رأس آن شیطان بزرگ یعنی آمریکا و آن غده سرطانی یعنی رژیم صهیونیستی قرار دارند، جدی است.
وی ادامه داد: هر قلم و هر رسانهای امروز حکم یک سلاح را دارد که باید به فضای بیداری جهانی کمک کند و قدرت نرم جمهوری اسلامی را به منصه ظهور برساند.
محمودی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران به عنوان ابرقدرت چهارم جهان شناخته میشود، گفت: این جایگاه، فراتر از قدرت نظامی، مبتنی بر ایدئولوژی اسلام ناب محمدی (ص) است و رسالت ما در رسانهها، معرفی اسلام ناب به جهانیان در مقابل تصاویر مخدوشی است که دشمنان با عناوین دروغینِ اسلام طالبانی، داعشی و آمریکایی ساختهاند.
کارشناس رسانه ای و فرهنگی با اشاره به جنبههای وحدتآفرین غدیر گفت: غدیر عید وحدت است و نباید آن را بهانهای برای اختلاف دانست.
ما موظفیم با تکیه بر معارف غدیر و نهجالبلاغه که منشوری جهانی برای حکومتداری، اخلاق و تربیت است، دلها را به یکدیگر نزدیکتر کنیم.
غدیر بهترین فرصت برای بازخوانی قدرت نرم نظام و معرفی فرهنگ غنی ایرانی-اسلامی به جهانیان است و اصحاب رسانه باید با نگاهی جهانی، این پیام را به گوش جهانیان برسانند و ثابت کنند که عهد ما با ولایت، عهدی ابدی و پایانناپذیر است.