هنر در خدمت بعثت مردمی؛ هنرمندان برای چه مأموریتی مبعوث شدند؟
شهرکرد - محسن سلیمانی فارسانی معتقد است که بعثت ملت ایران یک «نه» بزرگ به دشمن مستکبر است و هنرمند مأموریت دارد این رستاخیز را با زبان هنر بازگوید.
خبرگزاری مهر- گروه استانها؛ «حماسه حضور و دفاع و پیروزی ملت عزیز ایران در دفاع مقدس سوم تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر می گذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ, ماندگار کنند.» این فرازی از پیام رهبر انقلاب در پیام روز بزرگداشت فردوسی است که رسالت هنرمندان را در میانه جنگ تحمیلی سوم و روایت بعثت مردمی برجسته میسازد.
در کنار ملت مبعوثی که ۸۵ شبانهروز برای دفاع از حریم وطن و انقلاب اسلامی غیرتمندانه به پا خاسته و مسئولانه این سنگر را خالی نمیگذارند، هنرمندان مبعوث شدهای قرار دارند که استعداد و ظرفیت خدادادی خود را در خدمت این بعثت مردمی قرار دادند و متعهدانه برای تقویت میدان تلاش میکنند.
مهمترین رسالت هنرمند در برهه حساس کنونی شاید بیدار کردن قلبها و بینا کردن چشمهایی در داخل و خارج این مرز و بوم باشد که خود را تعمداً به خواب زدهاند.
«بعثت هنرمندان» یعنی آنکه بتوانند حقیقت را با زبانی زیبا، گویا و هنرمندانه بازگو کنند و در جایی که مردم خلق کننده تاریخاند، هنرمندان تبیینکننده، حافظ و مفسر این برهه مهم از تاریخ هستند.
درباره کارکردهای هنر در تقویت میدان و رسالت هنرمندان
در بازنمایی، ثبت و ضبط این روزها و شبها گفتگویی را با یکی از هنرمندان برجسته و فعال عرصه هنرهای نمایشی داشتیم.
محسن سلیمانی فارسانی از هنرمندان تئاتر شهرستان فارسان در استان چهارمحال و بختیاری، نویسنده، کارگردان و بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر و مدیرعامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس کشور در این گفتگو با ما همراه شده است.
* از دیدگاه شما هنر و زبان هنری در بزنگاه کنونی که کشورمان هدف حملات دشمن متخاصم آمریکایی صهیونی قرار گرفته و غیرتمندانه و مجاهدانه به دفاع از خود برخاسته است، چیست؟
رسالت هنرمندان اساساً امیدبخشی و معنابخشی به زندگی انسانها است و هنر متعهد و انقلابی درواقع یک زندگی عالیتر و بهتر با عزتمندی و اقتدار و قدرت نه گفتن را به انسانها هدیه میکند.
رسالت هنر در وهله اول اندیشهورزی است یعنی آنکه هنرمند در قالب کار خود باید بتواند مخاطب را در تمامی ساحتهای انسانی به یک تعالی برساند؛ هنرمند این توانایی را دارد که اتفاقات پیرامون خود را به چالش بکشد و در قالب یک اندیشه انسانی به مخاطبان ارائه دهد تا رشد و بالندگی آنان را رقم بزند و در روحشان، زیبایی و احساس و تعالی را تجلی بخشد.
درواقع ذهن خلاق هنرمند اتفاقات پیرامون و جامعه خود را به خوبی میبیند و تحلیل میکند آن هم در عصر حکومت امپراطوری رسانه که تحلیل درست از اتفاقات بسیار دشوار است و هنرمند رسالت دارد این موضوعات را به درستی ببیند، برداشت و تحلیل کند و به یک اثر دیدنی و شنیدنی تبدیل سازد.
امروز برخی قدرتها نگاه ارباب رعیتی دارند و قائلند که ما مالک جهان هستیم و هر چه به نفع ماست باید محقق شود و حاکم باشد، تفکر ظلم به دیگران برای جهانگشایی و جهانخواری بیشتر همچنان از سوی برخی کشورهای مستکبر وجود دارد که منجر به جنگها و نزاعهایی میشود و طبیعتاً هنرمند باید در قبال چنین تفکر مبتنی بر ظلم و زیادهخواهی واکنش نشان دهد و دست به کار شود تا ظالم و مظلوم را به درستی به مخاطبان خود نشان دهد.
* از دیدگاه شما هنرمندان همراهی خوبی با بعثت مردمی در این روزها و شبها داشتند؟
بله.
اساسیترین رسالت هنرمند این است که همراه مردم باشد و در تعامل با جامعه بتواند سطح زیست را به تعالی برساند.
همچنان که امروز میبینیم هنرمندان در رشتههای گوناگون هنری با مردم و همراه این حرکت عظیم ملتاند، اگرچه برخی هنرمندان هم سکوت کردند.
امروز در میانه این نبرد شاهد نمونههای بارز عزتمندی و اقتدار کشور و ملت در برابر دشمنان هستیم.
دشمن بنا دارد این عزت و اقتدار را از ما بگیرد اما ملت مبعوث شدند تا اجازه ندهند خدشهای بر تمامیت ارضی ایران وارد شود.
این بعثت مردمی درواقع یک «نه» بزرگ به دشمن مستکبر است و هنرمند رسالت دارد این صحنهها را با زبان هنر بازگویی کند.
حضور مردم در خیابانها در ۸۵ شب گذشته یعنی از ابتدای جنگ تحمیلی سوم تا امروز نشان دهنده وحدت و یکپارچگی ملت به پاخاسته در این تمدن و زیستگاه با اقتدار است.
مردم بزرگترین سرمایه امنیتی و مایه عزت و اقتدار کشور هستند که وقتی خطر بیگانه را حس کردند متحد و یکپارچه شدند و همچون رود خروشانی در برابر دشمن ایستادند.
ایران به واسطه داشتن چنین مردمی یک ابرقدرت است که نباید در انزوا باشد.
* هنرمند چگونه میتواند هنر خود را در خدمت این بعثت عظیم مردمی و بازنمایی و تبیین اقتدار و صلابت نیروهای مسلح قرار دهد؟
همه مشاهده میکنیم که این روزها هنرمندان نیز در کنار مردم بعثت عاقلانه و مجاهدانه و هنرمندانه خلق کردند.
هنرمند در گام نخست باید بتواند تحلیل درستی از وقایع داشته باشد و این تحلیل صحیح را در اختیار مردم نیز قرار دهد چرا که در حال حاضر مثل ۴۷ سال گذشته انقلاب، رسانههای استکباری به راحتی و وقیحانه مشغول عوض کردن جای ظالم و مظلوم و پیروز و شکست خورده در این نبرد هستند اما یک هنرمند دچار اشتباه در تحلیل نمیشود و حقایق را به درستی میفهمد.
لذا در قالب اثر هنری خود به تبیین و روشنگری حقایق نه فقط برای مردم خودش بلکه برای افکار عمومی جهان میپردازد.
ما هنرمندان در برهه کنونی مسئولیت داریم که بخشی از پروژه ماندگار کردن جلوههای این رستاخیز بزرگ مردم را بر دوش بگیریم.
امام شهید انقلاب نیز همواره بر نقش مهم و کارآمد هنر تأکید داشتند و قائل بودند هر مفهومی برای ماندگار شدن باید در قالب هنری ارائه شود.
هنرمندان در رشتههای مختلف از این ظرفیت بزرگ هنر برای ماندگار ساختن صحنههای بعثت مردمی بهره میگیرند.
* از دیدگاه شما هنر چه نقشی هم در تقویت میدان و هم در سوق دادن مردم به سمت خیابان و ماندگار کردن آنان در این سنگر داشته است؟
هنر بنظرم در کنار معرفت و بصیرت، احساسات عمیق وطن دوستی و عشق وافر به کشور و نظام اسلامی و انگیزههای مهمی از این دست، یکی از عوامل اساسی سرپا نگهداشتن مردم در تجمعات خیابانی در بالغ بر ۸۰ شب گذشته است، در این خصوص میتوانم به جلوههای زیبا و چشمنواز رقص پرچم اشاره کنم که نوعی پرفورمنس هنری است و توسط اقشار مختلف مردم از زن و مرد، کوچک و بزرگ، پیر و جوان خلق میشود.
مداحان را نیز میبینیم که در این برهه با بهرهگیری از قدرت شعر و کلام آهنگین حجم بالایی از آثار حماسی جذاب و زیبا خلق کردند که دهان به دهان میچرخد.
شعارهای کف خیابان در تجمعات مردمی که به صورت منظم توسط جمعیت زنان و مردان سر داده میشود بخش دیگری از کارکرد هنر در تقویت اجتماعات بوده است.
* به عنوان کسی که سالها در عرصه تئاتر استان و کشور کار کردید، اگر قرار باشد این بعثت مردمی را در قالب یک کار نمایشی روایت کنید، بیشتر به کدام ابعاد میپردازید؟
معتقدم هر لحظه و هر روز از جنگهای تحمیلی دوم و سوم همچون دفاع مقدس هشت ساله این ظرفیت را دارد که در قالب هنری خاصه هنرهای نمایشی به تصویر کشیده شود و روایتی هنری از آن خلق گردد.
اتفاقی که در مدرسه شجره طیبه میناب رخ داد سرشار از سوژه برای خلق درام و نمایش است.
هر مصاحبه که با بازماندگان و خانوادههای این دانشآموزان معصوم و بیگناه میبینیم و میخوانیم میتواند دهها موضوع و ایده را برای خلق اثر نمایشی فاخر و ارزشمند خاصه در قالب نمایش خیابانی به دست هنرمند بدهد.
تصور کنید زمانی که دختربچهای خردسال از یک مقام عالی نظامی میخواهد که تلآویو را با موشک صورتی شخم بزند شاید چیزی بیش از یک طنازی و خواسته کودکانه نباشد اما اجابت میشود و این موضوع میتواند سوژه خلق آثار نمایشی کودک و نوجوان شود.
شهادت قائد امت و پیر فرزانه انقلاب محبوب قلوب ملت بود و مردم در سوگ شهادتش صحنههای ماندگار را خلق کردند که این هم میتواند سالهای سال منبع الهام بسیاری از آثار هنری خاصه در قالب نمایشی باشد.
با توجه به مسئولیتم در مدیریت انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس، اینجا بگویم که در حال حاضر «بیستمین جشنواره سراسری تئاتر مقاومت» را در دست برنامهریزی و اجرا داریم که بخشی از فراخوان را به زندگی امام شهید انقلاب اختصاص دادیم و تا امروز آثاری بسیار قوی و قابل اعتنا در این موضوع دریافت کردیم که امیدواریم این کارهای فاخر به مرحله اجرا هم برسد.
* امروز در تقویم کشورمان به مناسبت سالروز مقاومت جانانه مردم قهرمان دزفول مقابل موشک باران عراق در جنگ تحمیلی، روز ملی مقاومت و پایداری نام گرفته است؛ در این خصوص چه صحبتی دارید؟
تاریخ ایران پُر است از رشادت و حماسه غیورمردان و شیرزنانی که در برابر تجاوز ظالمان ایستادگی و بذل جان کردند، نمونه آن هموطنانی مثل سه سرباز وظیفه ایرانی است که در سال ۱۳۲۰ مقابل تجاوز نیروهای نظامی اتحاد جماهیر شوروی در رود ارس مقاومت کردند و به شهادت رسیدند و حماسهای ماندگار را در تاریخ ایران رقم زدند، اینان آنچنان قابل تقدیر هستند که حتی دشمن نیز بعد از کشتن این رزمندگان به آنان احترام کرد.
کلنل محمدتقی خان پسیان یا بیبی مریم بختیاری و همسر و برادران و فرزندنش و آحاد ملت ایران در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله همه و همه قهرمانان این مرز و بوم هستند که در برابر ظلم و ستم ایستادگی کردند.
مردم ایران در هر برهه از تاریخ و در هر عرصهای این مقاومت و مجاهدت خود را به نمایش گذاشتند، تنگه هرمز با تمدن چند هزار ساله روایتگر عزت و صلابت این ملت در برابر هر گونه دخالت خارجی بوده و ایرانیان همواره ثابت کردند که متحدانه در برابر بیگانگان ایستادگی و دست اجانب را از خاک کشور کوتاه کردند.
امروز هم این مردم مقاوم بیش از ۸۰ شب است که در برابر دشمن متخاصم آمریکایی صهیونی مقاومت کردند و سنگر را خالی نگذاشتند.
این مقاومت بینظیر مردم ایران تمام محاسبات دشمن را به هم ریخته و امروز تحلیلگران و کارشناسان بیطرف در سراسر عالم زبان به تحسین و تمجید این ملت مقاوم و فرزندان غیورش در نیروهای مسلح مقتدر گشودهاند.