سپری شدن یکسوم عمر در دوران بازنشستگی و سالمندی
رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر اینکه سالمندی میتواند هم تهدید و هم فرصت باشد، گفت: بدون برنامهریزی، کشور با ابرچالش سالمندی مواجه خواهد شد، اما توسعه اقتصاد نقرهای میتواند این روند را به فرصتی برای اشتغال و رشد اقتصادی تبدیل کند.
باشگاه خبرنگاران جوان - نشست بررسی برنامههای تحولی دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور، مدیران، کارشناسان و مشاوران برگزار شد.
در این نشست سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ضرورت توجه جدی به پدیده سالمندی در کشور گفت: در تمامی استانهایی که سفر کردهام با حضور استانداران جلسات شورای سالمندان برگزار شده است.
در برخی استانها این شورا تا پیش از این حتی یکبار نیز تشکیل نشده بود، اما اکنون تلاش میکنیم موضوع سالمندی را به یک گفتمان ملی و فراگیر در کشور تبدیل کنیم.
وی با بیان اینکه سالمندی شمشیری دولبه است، افزود: یک سوی این شمشیر ابرچالشی است که در آینده با آن مواجه خواهیم شد و اگر برای آن برنامهریزی نکنیم با مخاطرات جدی روبهرو خواهیم شد به همین دلیل تلاش ما این است که از سالمندی مخاطرهآمیز به سمت سالمندی سالم حرکت کنیم.
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد:، اما سوی دیگر این شمشیر فرصتهای ارزشمندی است که در صورت برنامهریزی صحیح میتواند در اختیار کشور قرار گیرد.
یکی از مهمترین این فرصتها، اقتصاد نقرهای است که ظرفیتهای گستردهای برای توسعه اقتصادی و اجتماعی ایجاد میکند.
حسینی با اشاره به ابعاد مختلف اقتصاد نقرهای گفت: یک بخش این اقتصاد خود سالمندان هستند در حال حاضر میانگین سن بازنشستگی در کشور حدود ۵۲ سال و امید به زندگی حدود ۷۶ سال است به این معنا که افراد نزدیک به یکسوم عمر خود را در دوران بازنشستگی و سالمندی سپری میکنند، این دوره میتواند دورهای فعال و مولد باشد و بسیاری از افراد در فاصله سنی ۵۲ تا ۷۰ سال همچنان توانایی انجام فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی متناسب با شرایط سنی خود را دارند.
وی افزود: بخش دیگر اقتصاد نقرهای به توسعه بازار خدمات و کسبوکارهای مرتبط با سالمندی بازمیگردد.
امروز در جهان سه حوزه اقتصادی نوظهور و تأثیرگذار شامل اقتصاد دیجیتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتی مورد توجه قرار گرفتهاند.
در این میان اقتصاد مراقبتی از اهمیت ویژهای برخوردار است چراکه جوانان میتوانند در قالب ارائه خدمات مراقبتی از جمله مراقبت از سالمندان وارد بازار کار شوند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: اقتصاد مراقبتی یکی از ارزانترین، فراگیرترین و سریعترین مسیرهای ایجاد اشتغال به شمار میرود و میتواند همزمان به بهبود کیفیت زندگی سالمندان و توسعه فرصتهای شغلی برای جوانان کمک کند.
حسینی همچنین با اشاره به جایگاه دبیرخانه شورای ملی سالمندان اظهار کرد: دبیرخانه شورای ملی سالمندان نباید وارد حوزه اجرا شود، چون ورود به اجرا به معنای فاصله گرفتن از مأموریت اصلی و در نهایت شکست این نهاد خواهد بود.
وظیفه اصلی دبیرخانه، سیاستگذاری، هماهنگی بینبخشی، تنظیمگری و هدایت کلان حوزه سالمندی در کشور است و باید تمرکز خود را بر این مأموریتها حفظ کند.
آغاز اجرای پیمایش ملی سالمندان
در ادامه این نشست مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با تشریح برنامههای تحولی این دبیرخانه گفت: برای دستیابی به جایگاهی که بتواند نقش مرجع ملی سیاستگذاری در حوزه سالمندی را ایفا کند، شش محور اصلی طراحی شده است که هر کدام شامل مجموعهای از اقدامات اجرایی و پژوهشی هستند.
وی با اشاره به محور نخست این برنامهها اظهار کرد: نخستین اقدام، توسعه نظام داده و تولید دانش در حوزه سالمندی است.
در این راستا تحلیل ثانویه دادههای موجود کشور آغاز شده و دادههای پراکنده دستگاههای مختلف با رویکردهای تحلیلی جدید مورد بررسی قرار میگیرد همچنین پیمایش ملی سالمندی با همکاری دفتر طرحهای ملی در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم دادههای معتبر و جامع برای سیاستگذاری در این حوزه تولید کنیم.
فولادیان افزود: علاوه بر این پیمایشهای تلفنی سریع و کوتاهمدت نیز از پیش از نوروز آغاز شده است تاکنون موضوعاتی همچون تنهایی سالمندان و آثار جنگ بر این گروه سنی مورد بررسی قرار گرفته و نتایج آن در اختیار سیاستگذاران قرار خواهد گرفت.
وی از طراحی داشبورد ملی سالمندی به عنوان یکی دیگر از اقدامات مهم یاد کرد و گفت: هدف از این طرح تجمیع دادههای تمامی دستگاههای فعال در حوزه سالمندی است.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت بهداشت در این زمینه نقش کلیدی دارند و امیدواریم در نشست آتی شورای ملی سالمندان مصوبهای برای همکاری همه دستگاهها در ارائه دادههای مرتبط تصویب شود.
در صورت تحقق این هدف امکان طراحی شناسنامه سالمندی برای تمامی سالمندان کشور فراهم خواهد شد و میتوان وضعیت هر فرد و نوع خدمات مورد نیاز او را بهصورت دقیق رصد کرد.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ادامه داد: در حوزه مطالعات تطبیقی نیز گزارشهای مهم مراکز معتبر بینالمللی از سال ۲۰۲۰ به بعد استخراج و تحلیل شده است.
تاکنون دو گزارش سیاستی تطبیقی آماده شده تا مشخص شود کشورهای مختلف در مواجهه با چالشهای سالمندی چه سیاستها و راهکارهایی را دنبال کردهاند.
فولادیان با اشاره به دومین محور برنامههای دبیرخانه گفت: طراحی و تثبیت گفتمان سالمندی از دیگر اولویتهای ماست.
سالمندی باید از یک موضوع تخصصی صرف خارج شده و به یک مسئله اجتماعی و شناختی در سطح جامعه تبدیل شود.
وی افزود: برگزاری جشنواره فیلم کوتاه سالمندی، تولید برنامههای گفتوگومحور، ساخت انیمیشن، اجرای پویشهای ملی و گسترش فعالیتهای رسانهای در این زمینه پیشبینی شده است همچنین با همکاری دانشگاه علامه طباطبایی تولید مجموعه گفتوگوهای تخصصی با صاحبنظران حوزه سالمندی آغاز خواهد شد.
به گفته وی، تدوین گزارشهای سیاستی تخصصی نیز در همین راستا دنبال میشود و شبکهای از متخصصان حوزه سالمندی برای تولید این گزارشها شناسایی و سازماندهی شدهاند.
بازنویسی قانون و سند ملی سالمندان
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با اشاره به محور سوم برنامهها اظهار کرد: حوزه سیاستگذاری و تنظیمگری از مهمترین مأموریتهای دبیرخانه است.
پیشنویس قانون سالمندان که در گذشته تهیه شده بود، بازنگری و بازنویسی شده و پس از اخذ نظرات کارشناسی برای طی مراحل قانونی به مجلس شورای اسلامی ارائه خواهد شد.
وی افزود: سند ملی سالمندان نیز بهطور کامل بازنگری شده و وظایف تمامی دستگاهها در آن بازتعریف شده است.
این سند بهزودی نهایی خواهد شد و برای نظارت بر اجرای آن نیز سامانهای طراحی میشود که عملکرد دستگاهها را براساس شاخصهای مشخص ارزیابی و رتبهبندی خواهد کرد.
فولادیان همچنین از طراحی نظام ستارهدهی دوستدار سالمند خبر داد و گفت: بر اساس الگوی موفق سنگاپور، مراکز اقامتی، هتلها، رستورانها و سایر اماکن عمومی از منظر سازگاری با نیازهای سالمندان ارزیابی و رتبهبندی خواهند شد.
وی با اشاره به افزایش درخواستها برای ایجاد دهکدههای سالمندی تصریح کرد: در سالهای اخیر متقاضیان متعددی برای سرمایهگذاری در این حوزه مراجعه کردهاند و باید روند صدور مجوز را تسهیل و تسریع کنیم.
فولادیان محور چهارم برنامههای دبیرخانه را توسعه اقتصاد سالمندی عنوان کرد و گفت: اگر از امروز به اقتصاد سالمندی توجه نکنیم در سالهای آینده با چالشهای جدی مواجه خواهیم شد.
در اروپا گردش مالی اقتصاد سالمندی به بیش از ۴۲۰ میلیارد یورو میرسد و این حوزه ظرفیتهای گستردهای برای سرمایهگذاری و اشتغال ایجاد کرده است.
وی افزود: در این زمینه نقشه فرصتهای سرمایهگذاری سالمندی تدوین شده و تجارب جهانی متناسب با شرایط ایران بومیسازی شده است همچنین دبیرخانه در نقش تنظیمگر بازار خدمات سالمندی، زمینه فعالیت کسبوکارها، اپلیکیشنها و سرمایهگذاران این حوزه را تسهیل خواهد کرد.
برپایی نخستین نمایشگاه اقتصاد نقرهای
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان از برگزاری نخستین نمایشگاه اقتصاد نقرهای در مهرماه خبر داد و گفت: در این نمایشگاه تمامی ذینفعان حوزه سالمندی گرد هم میآیند تا ظرفیتهای اقتصادی این حوزه معرفی شود و نشان دهیم که سالمندی علاوه بر چالش میتواند فرصت مهمی برای توسعه اقتصادی کشور باشد.
وی همچنین از تدوین چارچوبهای لازم برای راهاندازی دهکدههای سالمندی خبر داد و افزود: فعالان این حوزه گرد هم آورده شدهاند تا ضمن تبادل تجربه از تکرار خطاهای احتمالی جلوگیری شود.
فولادیان با انتقاد از نگاه رایج به دوران سالمندی گفت: متأسفانه در بسیاری از موارد افراد پس از بازنشستگی عملاً از چرخه فعالیت اجتماعی و اقتصادی کنار گذاشته میشوند در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان سالمندان همچنان نقش مؤثری در بازار کار دارند.
وی افزود: نخستین گام در این زمینه مطالعه تطبیقی الگوهای موفق جهانی بوده است.
همچنین طراحی مشاغل دوستدار سالمند متناسب با شرایط هر استان در دستور کار قرار دارد، چون نیازها و ظرفیتهای استانهای مختلف کشور یکسان نیست.
به گفته وی مذاکراتی با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای به رسمیت شناختن مشاغل ویژه سالمندان انجام شده و طراحی مشوقهای بیمهای و حمایتی نیز در حال پیگیری است تا کارفرمایان انگیزه بیشتری برای جذب سالمندان داشته باشند.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ادامه داد: تشکیل ائتلاف ملی اشتغال سالمندان با مشارکت دولت بخش خصوصی و سازمانهای مردمنهاد نیز از دیگر برنامههاست تا فرصتهای شغلی متناسب برای این گروه سنی شناسایی و توسعه یابد.
وی همچنین از اجرای برنامههای بازآموزی و ارتقای مهارت خبر داد و گفت: بسیاری از سالمندان برای ادامه فعالیت اقتصادی نیازمند آموزش مهارتهای جدید، از جمله سواد دیجیتال، کار با تلفن همراه و نرمافزارهای کاربردی هستند و این آموزشها در برنامههای ما پیشبینی شده است.
فولادیان در تشریح محور نهایی برنامهها اظهار کرد: بازطراحی ساختار دبیرخانه شورای ملی سالمندان، شناسایی شبکه کارشناسان ملی و ایجاد زیرساختهای دانشی از دیگر اقدامات پیشبینیشده است.
وی افزود: با همکاری دانشگاه فردوسی مشهد بزرگترین کتابخانه دیجیتال پژوهشهای سالمندی کشور ایجاد خواهد شد تا تمامی پژوهشها، مقالات و منابع علمی این حوزه در یک بستر واحد در دسترس پژوهشگران و سیاستگذاران قرار گیرد.
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان تأکید کرد: هدف نهایی ما آن است که دبیرخانه شورای ملی سالمندان به مرجع ملی سیاستگذاری، تولید دانش و هماهنگی بینبخشی در حوزه سالمندی تبدیل شود.
وی در پایان از برنامه آموزش مراقبان خانگی سالمندان خبر داد و گفت: در صورت اجرای این طرح مراقبان آموزشدیده میتوانند خدمات استانداردتری به سالمندان ارائه دهند و حتی مشمول حمایتهای مالی شوند.
این اقدام میتواند تحول بزرگی در نظام مراقبت از سالمندان کشور ایجاد کند، چون در حال حاضر دسترسی به مراقبان حرفهای و آموزشدیده یکی از چالشهای جدی خانوادهها به شمار میرود.
منع: سازمان بهزیستی
