نوسان دمای بدن؛ تهدیدی جدی برای ارگانهای حیاتی
یک متخصص تغذیه با تأکید بر اهمیت حفظ دمای ۳۷ درجه برای کارکرد بهینه ارگانها، گفت: هرگونه انحراف شدید از این دما، اعم از کاهش دما یا افزایش دما، حیات انسان را به خطر میاندازد.
به گزارش خبرگزاری مهر، امیرحسین همتی، متخصص تغذیه با اشاره به اهمیت دمای ۳۷ درجه سانتیگراد بدن گفت: این دما حالتی است که ساختار و کارکرد ارگانهای بدن در بهترین وضعیت خود قرار دارند.
وی با بیان اینکه کاهش یا افزایش این دما میتواند حیات را به خطر بیندازد، اظهار کرد: کاهش دما بهاصطلاح هیپوترمی یا افزایش آن یعنی تب، باعث اختلال در عملکرد ارگانها میشود؛ بهطوریکه دمای ۳۹ درجه تب شدید محسوب شده و در موارد حاد میتواند منجر به تشنج شود.
رد فرضیه تغییر pH بدن با غذا
وی افزود: سیستم هموستاز بدن بهراحتی اجازه تغییر این دما یا حتی pH خون را نمیدهد.
این متخصص تغذیه با ذکر مثالی در مورد رژیمهای غذایی قلیاییکننده تصریح کرد: برخی افراد بهاشتباه توصیه به تغییر pH بدن با غذا میکنند، درحالیکه این شاخص در محدوده ۷.۳۵ تا ۷.۴۵ ثابت است و تغییر آن با حیات در تضاد است.
وی در خصوص واکنش بدن به سرما عنوان کرد: زمانی که بدن در محیط سرد قرار میگیرد، لرزش عضلانی ایجاد میشود که نوعی گرمازایی فعالیتی است تا دما را بالا ببرد.
همتی درباره گرما و فعالیت بدنی خاطرنشان کرد: در فصل گرما یا هنگام ورزش، بدن از طریق تعریق تلاش میکند دما را مجدداً به محدوده ایمن ۳۷.۵ درجه بازگرداند.
وی تب را یک آلارم یا هشدار حیاتی دانست و گفت: تب نشاندهنده وجود عفونت یا مشکلی در بدن است که اگر نباشد، ممکن است عفونت بدون نشانه پیشروی کرده و منجر به مرگ شود.
بالارفتن دمای بدن یک واکنش دفاعی است تا با میکروبها و عوامل عفونی مبارزه کرده و آنها را از بین ببرد.
این متخصص تغذیه با اشاره به تغییرات فیزیولوژیک در سالمندان یادآور شد: با افزایش سن، بهویژه از ۶۵ سالگی به بالا، تحمل بدن نسبت به تغییرات دما متفاوت شده و افراد سالمند معمولاً احساس سرمای بیشتری در محیط تجربه میکنند.
وی با اشاره به اهمیت هیدراتاسیون در فصول گرم سال گفت: تعریق یک واکنش طبیعی بدن برای تنظیم دماست و نوشیدن آب کافی به این فرایند کمک شایانی میکند؛ درحالیکه کمآبی یا دهیدراتاسیون میتواند باعث اختلال در تنظیم دمای بدن، بهویژه هنگام فعالیتهای فیزیکی شود.
همتی در مصاحبه با رادیو گفتوگو با بیان اینکه میزان نیاز بدن به آب بر اساس وزن افراد متفاوت است، اظهار کرد: بهعنوان یک توصیه کلی و علمی، افراد سالم باید بهازای هر ۱۰ کیلوگرم از وزن بدن خود، حدود یک تا یک و نیم لیوان آب در روز بنوشند؛ بهعنوانمثال، یک فرد ۸۰ کیلویی بهتر است روزانه بین ۱۰ تا ۱۲ لیوان آب مصرف کند.
وی افزود: البته این فرمول برای افراد عادی است و ورزشکاران یا کسانی که دچار بیماریهای کلیوی و کبدی هستند، شرایط متفاوتی دارند و باید طبق دستور پزشک عمل کنند.
این متخصص تغذیه به خطرات تغییرات دمایی اشاره کرد و گفت: هر دو حالت هایپوترمی یعنی کاهش شدید دما و هایپرترمی یعنی افزایش شدید دما، حیات انسان را به خطر میاندازند.
وی تصریح کرد: دمای طبیعی بدن حدود ۳۷ تا ۳۷.۵ درجه است و اگر این دما دو درجه افزایش یابد و به مرز ۴۰ درجه برسد یا از سوی دیگر به ۳۵ درجه کاهش پیدا کند، سلامت فرد بهطورجدی تهدید میشود.
همتی با بیان اینکه ساختار ژنتیکی نقش مهمی در تحمل سرما و گرما دارد، عنوان کرد: برخی افراد به دلیل ویژگیهای ژنتیکی، مقاومت بیشتری در برابر سرما یا گرما دارند.
وی یادآور شد: فاکتور سن نیز در این زمینه مؤثر است و معمولاً تحمل افراد نسبت به تغییرات دما از سن ۶۵ سالگی به بعد تغییر میکند.
این متخصص تغذیه با اشاره به تأثیر محیط زندگی بر سازگاری بدن اظهار داشت: افرادی که از کودکی در مناطق کوهستانی یا گرمسیر بزرگ شدهاند، نسبت به آن اقلیم خاص سازگاری بیشتری پیدا میکنند که این موضوع در کنار ژنتیک، توان تحمل آنها را افزایش میدهد.
وی در خصوص تأثیر رژیم غذایی بر سوختوساز بدن خاطرنشان کرد: برخی غذاها دارای اثر ترموژنیک یا گرمازایی هستند که میتوانند سوختوساز بدن را بالا ببرند.
استفاده از ادویهها و غذاهای تند میتواند اثر گرمازایی غذا را تقویت کرده و به افزایش متابولیسم کمک کند، اما افرادی که دچار مشکلات گوارشی و معده هستند باید در مصرف این مواد احتیاط کنند.
ضرورت مشاوره با متخصص برای تنظیم دمای بدن و مصرف داروهای گیاهی
همتی با اشاره به اهمیت سازگاری مواد خوراکی با فیزیولوژی بدن و بیماریهای زمینهای گفت: برخی افراد، مانند کسانی که دچار مشکلات معده، سوزش یا رفلاکس هستند، باید در مصرف موادی مانند فلفل احتیاط کنند، زیرا این مواد میتواند مشکلات گوارشی آنها را تشدید کند.
وی با بیان اینکه تنظیم دمای بدن عمدتاً بر عهده غده هیپوتالاموس است، اظهار کرد: تب در واقع یک سیستم هشدار و مکانیزم دفاعی بدن برای مقابله با ارگانیسمهای خارجی و بیماریهاست که باعث افزایش دمای بدن میشود.
این متخصص تغذیه در پاسخ به سؤالی درباره تفاوت مزاجها در طب سنتی افزود: در علم نوین تغذیه، اعتقاد چندانی به دستهبندیهای رایج مزاجی وجود ندارد، اما افرادی که تمایل به استفاده از این رویکرد دارند، حتماً باید به پزشکان متخصص طب سنتی که تحصیلات آکادمیک دارند مراجعه کنند.
وی ضمن هشدار نسبت به تهیه داروهای گیاهی از عطاریها تصریح کرد: مصرف خودسرانه گیاهان دارویی با دوز بالا میتواند منجر به پیشرفت بیماری و تداخلات شدید دارویی شود؛ بهعنوانمثال، مصرف زنجبیل برای افرادی که داروهای ضدانعقاد خون استفاده میکنند، خطرناک است و میتواند تداخل ایجاد کند.
همتی در مصاحبه با رادیو گفتگو خاطرنشان کرد: برای بهبود تحمل بدن نسبت به دمای محیط، استفاده از ادویهجاتی مانند زنجبیل، زردچوبه و فلفل در صورت عدم حساسیت میتواند به افرادی که همیشه احساس سرما میکنند کمک کند، اما تمامی این موارد باید زیر نظر متخصص تغذیه و با درنظرگرفتن تداخلات دارویی انجام شود.