آفتی که بیابان را میبلعد؛ تاغزارهای خراسان جنوبی زیر حمله ملخها
بیرجند- خراسان جنوبی پس از سالها خشکسالی با هجوم ملخهای کوهاندار طاق دستوپنجه نرم میکند، آفتی که بخشهایی از اراضی استان را درگیر کرده و عملیات سمپاشی برای مهار آن در حال اجرا است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: خراسان جنوبی، استانی که سالها با خشکسالی دستوپنجه نرم کرده، این روزها با تهدید تازهای روبهرو شده است.
آفت ملخ کوهاندار در بخشی از اراضی این استان مشاهده شده و بنا بر اعلام مسئولان، حدود ۴۰ هزار هکتار از زمینهای منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
این آفت که توانایی سرایت به اراضی مجاور را دارد، در صورت عدم کنترل میتواند خسارتهای جدی به عرصههای کشاورزی و منابع طبیعی وارد کند.
پس از سالها کمآبی، بارشهای مناسب امسال اگرچه نویدبخش جان گرفتن دوباره زمینهای خشک بوده، اما هنوز نتوانستهاند آثار عمیق خشکسالی را بهطور کامل از میان بردارند.
اکنون مناطق زیرکوه، قاین، درمیان، عشقآباد، سربیشه و نهبندان در کنار پیامدهای خشکسالی، با خطر گسترش این آفت نیز مواجهاند، تهدیدی که ضرورت پایش دقیق، اقدامات فوری و هماهنگی دستگاههای مسئول را بیش از پیش برجسته میکند.
سمپاشی؛ آغاز مقابله، اما ناکافی
اگرچه مسئولان استانی، با درک موقعیت حساس، اقداماتی اعم از سمپاشی را برای مقابله آغاز کردهاند، اما گویی مشکل خشکسالی و تبعات آن، فراتر از توان اجرایی صرف مسئولان بوده و رفع این بحران، نیازمند همت مردمی است.
بنابراین، زمان آن است که با عزمی راسخ، هم در سطح مسئولان و هم در میان مردم، برای مدیریت شرایط موجود و احیای کامل مناطق آسیبدیده تلاش شود، پیش از آنکه فرصتها از دست رفته و خسارات جبرانناپذیر شوند.
کارشناسان توصیه میکنند کشاورزان و دامداران در صورت مشاهده دستههای ملخ یا آثار خسارت در مزارع، باغات و مراتع، مراتب را در سریعترین زمان ممکن به مراکز جهاد کشاورزی، دهیاریها یا واحدهای مربوطه اطلاع دهند تا عملیات مقابله در کوتاهترین زمان انجام شود.
همچنین بهرهبرداران باید از هرگونه اقدام خودسرانه و غیراصولی در استفاده از سموم شیمیایی خودداری کنند، چرا که مصرف نادرست سم نهتنها تأثیر لازم را در کنترل آفت ندارد، بلکه میتواند سلامت انسان، دام، محصولات کشاورزی و محیط زیست را نیز با خطر جدی مواجه کند.
استفاده از سموم مورد تأیید، رعایت دز مصرف، زمان مناسب سمپاشی و بهرهگیری از نظر کارشناسان، از مهمترین اصول در کنترل مؤثر این آفت به شمار میرود.
به کشاورزان توصیه میشود بازدید مستمر از مزارع و باغها را در دستور کار قرار دهند، بهویژه در ساعات اولیه روز و عصر که امکان شناسایی کانونهای تجمع ملخ بیشتر است چراکه شناسایی سریع پورهها و دستههای اولیه، نقش بسیار مهمی در جلوگیری از گسترش آفت و کاهش خسارات احتمالی دارد.
دامداران هم باید از چرای دام در مناطق تازه سمپاشیشده تا پایان دوره ایمنی سموم خودداری کنند تا از بروز مسمومیت و آسیب به دامها جلوگیری شود.
علاوه بر این، همکاری دامداران در شناسایی کانونهای احتمالی آلودگی در مراتع و اطلاعرسانی سریع به نهادهای مسئول، میتواند روند کنترل آفت را تسهیل کند.
در مجموع، مقابله با ملخ نیازمند هماهنگی جدی میان دستگاههای اجرایی و مشارکت دقیق مردم، بهویژه کشاورزان و دامداران است، چرا که هرگونه تأخیر در شناسایی و مبارزه، میتواند به گسترش آفت و وارد آمدن خسارات گسترده به بخش کشاورزی و منابع طبیعی منجر شود.
صحبت کشاورزان
یک کشاورز قاینی در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه آفت ملخ کوهاندار یکی از چالشهای جدی در حوزه کشاورزی و دامداری است که به سرعت میتواند به منابع طبیعی آسیب برساند، گفت: در حال حاضر این آفت محصولاتم را درگیر کرده است.
احمدی با بیان اینکه حدود ۶ تراکتور روزانه کار سمپاشی را انجام میدهند که کافی نیست، تاکید کرد: اگر این آفت به طور گستردهای گسترش یابد، میتواند تأثیرات منفی بر معیشت دامداران و کشاورزان داشته باشد و به بحرانهای اقتصادی در این حوزه منجر شود.
وی ادامه داد: آموزش و اطلاعرسانی به دامداران و کشاورزان درباره روشهای پیشگیری و کنترل این آفت، از اهمیت ویژهای برخوردار است تا بتوانند به موقع اقدام کنند و از خسارات بیشتر جلوگیری کند.
جولان آفت در زیرکوه
مدیرمنابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان زیرکوه با بیان اینکه ملخ کوهاندار طاق از نیمه فروردین ماه سال ۱۴۰۵ در تعداد ۱۰ روستای مرزی و بخش مرکزی شهرستان زیرکوه مشاهده شده است، افزود: پس از مشاهده این آفت، اداره منابع طبیعی به اتفاق دهیاریها و دامداران روستاهای مرزی و بخش مرکزی، با تشکیل ۳۰ اکیپ سمپاش پشتی و همچنین پنج اکیپ سمپاش تراکتوری و ماشینی، عملیات محلولپاشی را آغاز کردند.
علی رجبی با اشاره به گسترش این آفت در مناطق مرزی و احتمال سرایت آن به سایر عرصههای طبیعی شهرستان، بیان کرد: ضروری است دامداران و اهالی این روستاها همکاری بیشتری با این اداره و اکیپهای سمپاشی داشته باشند.
گسترش آفت در ۴۰ هزار هکتار از اراضی استان
مهدی کرباسچی، سرپرست ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار مهر، بیان کرد: حدود ۴۰ هزار هکتار از اراضی در مناطق زیرکوه قاین، میان عشقآباد، سربیشه و نهبندان با معضل ملخ کوهاندار درگیر شدهاند.
وی با اشاره به اقدامات صورت گرفته برای مقابله با این آفت، اظهار داشت: تا این لحظه حدود ۲۰ هزار و ۳۵۰ هکتار از اراضی مذکور تحت عملیات محلولپاشی قرار گرفته است.
وی افزود: برای کنترل این آفت، از روشهای مختلفی از جمله ایجاد شیار و استفاده از نوار رولی زرد چسبدار، و همچنین محلولپاشی با سمپاشهای دستی، پشت تراکتوری و ماشینهای سمپاش استفاده میشود.
سرپرست ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی تأکید کرد: با توجه به اینکه حشرات در حال نزدیک شدن به سن کامل هستند، اکنون زمان "بازه طلایی" برای کنترل ملخ در مرحله پورگی است.
وی همچنین خواستار همکاری حداکثری مردم در قالب نیروی کمکی برای عملیاتهای سمپاشی تراکتوری و نفری شد.
کرباسچی با تاکید بر رعایت دوره ماندگاری محلول در محیط، از کشاورزان و مراجع ذیصلاح خواست تا با همکاری نیروهای منابع طبیعی، حتماً زمان "قرق" را در منطقه رعایت کنند.
وی با بیان اینکه ادامه مبارزه با آفت ملخ کوهاندار تاغ در استان خراسان جنوبی نیازمند یاری مردم و مسئولین است، گفت: درختان تاغ بعنوان نگهبانان خاک نقش مهمی در کنترل بیابان و مهار ریزگردها دارند که متاسفانه در حال حاضر دچار آفت شده اند و این آفت موجب خشک شدن تاغ ها می شود که مشکلات عدیده زیست محیطی را به همراه دارد.
کرباسچی تغییرات اقلیمی را جزو عوامل اصلی هجوم این آفت به درختان تاغ عنوان کرد و افزود: ملخ کوهاندار یکی از آفات مهم مراتع و عرصههای بیابانی است که به تاغزارها آسیب میزند و تامین علوفه دام را به خطر میاندازد.
کرباسچی ضمن قدردانی از همراهی بهرهبرداران و جوامع محلی، تاکید کرد: مشارکت مردم در شناسایی سریع کانونها و همکاری در اجرای عملیات سمپاشی، کلیدیترین عامل در جلوگیری از گسترش این آفت به سایر نقاط استان است
خطر ملخ برای طبیعت
آخوندی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری خراسان جنوبی هم در این خصوص بیان کرد: در حال حاضر بیش از ۳۰ هزار هکتار از شهرستان درگیر ملخ کوهاندار هستند.
وی با بیان اینکه مهمترین اقدام، کانونیابی سریع با کمک افراد محلی و بسیج است تا با مقابله بهموقع، از گسترش آفت جلوگیری شود، افزود: هماکنون عملیات مبارزه به دو روش سمپاشی پشتی (با تجهیزات پشتدوش) و سمپاشی تراکتوری و ماشینی در دست اجراست که خوشبختانه با هماهنگیهای صورتگرفته، روند مطلوبی داشته است.
مدیرکل مدیریت بحران خراسان جنوبی بیان کرد: امیدواریم با هماهنگی بینبخشی و مساعدت دستگاههایی مانند جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و سازمان مدیریت بحران، بتوانیم هرچه سریعتر این معضل را جمعآوری کنیم.
وی اظهار داشت: در روزهای آینده باید محلهای تخمریزی شناسایی و با اقداماتی نظیر شخم زدن، چرخه رشد ملخ در منطقه شکسته شود.
در غیر این صورت، رشد بیسابقه آفت در سال جاری و سالهای بعد دور از انتظار نخواهد بود و حتی ممکن است به سایر نقاط کشور نیز سرایت کند.
لزوم همکاری مردم
کارشناس منابع طبیعی و آبخیزداری قاینات هم در گفتگو با خبرنگار مهر، بیان کرد: در حال حاضر عملیات مقابله و سمپاشی در بیش از هزار هکتار انجام شده و مابقی نیازمند کمک مراجع محلی است.
پروانه بیان کرد: ملخ کوهاندار تاج در پنج مرحله رشد و زندگی میکند که در مرحله پنجم عملا امکان مقابله با ملخ وجود ندارد.
وی با بیان اینکه ملخ کوهاندار تاغ به عنوان آفتی مونوفاژ در بیابان ها مطرح است و تنها به گونه های تاغ عرصه های طبیعی کشور آسیب وارد می کند، ادامه داد: در صورت عدم کنترل آفت، امکان سرایت به دیگر نقاط خراسان جنوبی وجود دارد.
پروانه با اشاره به اینکه تخمگذاری ملخ کوهان دار از فروردین ماه شروع میشود، افزود: ملخ کوهان دار تاغ بعد از تخمگذاری دارای یک تا چهار مرحله پورگی است که روی زمین راه می روند و پس از آن به پرواز در می آید، بنابراین مبارزه با این آفت در مرحله تخمگذاری تا مرحله سوم پورگی با سهولت انجام می شود اما وقتی از مرحله سوم پورگی عبور می کند و به پرواز در می آید مقابله با آن به دشواری صورت می گیرد.
نتیجه گیری
خراسان جنوبی امروز بیش از هر زمان دیگری به همافزایی مردم و مسئولان برای عبور از بحرانهای طبیعی نیاز دارد؛ چرا که مهار خشکسالی و مقابله با آفات، تنها با اقدامات مقطعی ممکن نیست و باید با مدیریت علمی، مشارکت مردمی و تداوم عملیات پیشگیرانه، از گسترش خسارتها جلوگیری کرد.
در مجموع، تداوم خشکسالی و بروز آفات و پیامدهای ناشی از آن، زنگ خطری جدی برای بخش کشاورزی و دامداری منطقه به شمار میرود.
بحرانی که عبور از آن، تنها با اقدامات مقطعی و محدود ممکن نیست.
بدیهی است که آگاهیرسانی، آموزش مستمر، مشارکت فعال بهرهبرداران و حمایت مؤثر دستگاههای اجرایی میتواند نقش مهمی در کاهش آسیبها و افزایش تابآوری جوامع محلی داشته باشد.
اگر این روند با جدیت دنبال شود، میتوان امیدوار بود که با عبور از شرایط سخت کنونی، زمینه برای احیای ظرفیتهای طبیعی و بازگشت آرامش به مزارع، مراتع و واحدهای دامداری فراهم شود.