از پست اینستاگرام نمیتوان به شناخت عمیق رسید/واقعیت چطور تحریف می شود
در جهان کنونی؛ عمده ابزارهایی که به شناخت انسان ها شکل می دهند در خدمت افراد و گروه هایی هستند که به دنبال ساخت واقعیت و یا بهتر بگوییم تحریف آن هستند. موضوعی که هوشیاری عمومی را طلب می کند.
خبرگزاری مهر-دین، حوزه و اندیشه-سینا سفالگر:یکی از مهمترین موضوعاتی که بشریت از دیرباز درگیر آن بوده؛ مسأله شناخت و معرفت است.
شناخت خود و البته معنادار کردن آنچه پیرامون ماست.
آنچه واضح است این نکته می باشد که همه چیز در وهله نخست در ذهن ما رخ می دهد.
با همین عقبه نیز ما با پدیده های مختلف در جهان رو به رو می شویم.
با این حال؛ وقتی مولفه هایی که در ایجاد شناخت در انسان ها موثر هستند ماهیتی هدفمند و مغرض پیدا می کنند؛ آگاهی عمومی بسیار ضروری به نظر می رسد و البته که آفات متنوع در مسیر کسب شناخت نیز پیچیده تر و بیشتر می شوند.
از این رو خبرگزاری مهر در گفتگو با حجت الاسلام محمد رضا پی سپار استاد حوزه و دانشگاه؛ به واکاوی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته است.
مشروح گفتگو را در ادامه مطالعه فرمایید:
*در مورد اهمیت شناخت در جهان فعلی بگویید.
چرا سال ها و سده ها اندیشمندان مختلف سعی در واکاوی ابعاد مختلف آن و تئوریزه کردن این مفهوم داشته اند؟
جواب سوال شما روشن است زیرا ارتباط ما با جهان خارج به طرق مختلف از رهگذر شناخت ما رخ می دهد.
وقتی ما نگاهی خاص نسبت به خود و جهان داریم؛ رفتارهای خاصی را نیز از خود نشان می دهیم.
این مسأله از آن جهت مهم است که اگر جنس شناخت ما و یا بهتر بگوییم راه هایی که شناخت خود را کسب می کنیم اشتباه باشد؛ این مسأله صرفا یک نتیجه را به ذهن متبادر می کند و آن هم این است که عمر خود را تلف کرده ایم و یا متحمل خسارت های جدی شده ایم.
باید توجه داشته باشیم که مقوله شناخت صرفا در سطح زندگی اجتماعی و فردی معنا ندارد بلکه در حوزه علم هم به مثابه موضوعی مهم در نظر گرفته می شود.
روش شناسی علمی در مطالعات و پژوهش های علمی به همین دلیل مطرح است که ما با یک شیوه درست شناختی و اتکا به داده های علمی؛ پژوهش کنیم.
از این رو؛ شناخت زیرساخت اصلی هر حرکتی است که انسان در جهان کنونی انجام می دهد.
مسأله شناخت یک موضوع کاملا مهم است.
*تحریف پدیده شناخت در جهان کنونی را چطور ارزیابی می کنید؟
به نظرم باید به ابزارهایی که در جهان مدرن برای بشر ایجاد شناخت می کنند و لزوما هم دقیق نیستند اشاره کرد.
مثلاً برخی رسانه ها در جهان هستند که جریان غالب و اصلی رسانه ای را شکل می دهند و به جای اینکه به روشن شدن واقعیت ها کمک کنند؛ عملا حقایق را پنهان و تحریف را به مردم می فروشند.
در مورد فضای مجازی و شبکه های اجتماعی نیز به عینه می بینیم که تلاش های هدفمندی برای شکل دادن به نظام شناختی افراد شکل می گیرد.
مثلاً شبکه اجتماعی ایکس یا اینستاگرام اگر موضوعی را برخلاف باورهای جهان غرب و البته منافع آن در نظر بگیرند؛ آن را هدف حمله قرار می دهند و ایجاد محدودیت می کنند.
حال شاید آن چیزی که هدف حمله قرار می گیرد حق و حقیقت باشد اما آن ها آن را محدودی می کنند چون در قالب نظام ارزشی و منافعشان نیست.
متاسفانه در جهان کنونی؛ طیف های قابل توجهی از انسان ها لزوما برای اینکه به شناخت و آگاهی برسند؛ تلاشی سازمان یافته و عمیق را در دستورکار ندارند و انگار اساسا برای این مسأله وقت ندارند.
همینکه می بینیم افراد به دنبال دریافت محتوای مختصر هستند و دیگر حوصله کنکاش و تحقیق ندارند؛ موضوعی است که تأیید می کند کسب شناخت واقعی در جهان کنونی به این راحتی هم اتفاق نمی افتد.
مقوله شناخت عرصه ای عمیق است.
باید عمیق و فارغ از سطحی نگری آن را ادراک کرد.
*رابطه شناخت و جهان بینی چگونه است؟
سوال خوبی است.
واقعیت این است که شما با کسب معرفت و شناخت باید به یک جهان بینی برسید اما مشکل اینجاست که در جهان فعلی؛ بسیاری سعی می کنند از رهگذر جهان بینی مطلوب خود به شناخت دیگران شکل بدهند.
اینجاست که مشکل اصلی مطرح می شود.
اینجاست که تحریف و رویکردهای مغرضانه معنی و مفهوم پیدا می کند.
به طور خاص در مورد رسانه های غربی و یا سایر رسانه هایی که آن ها مدیریت می کنند و معطوف به ارتباط اجتماعی هستند مشاهده می کنیم که غرض ورزی وجود دارد.جالب اینکه حتی اگر بعضا به شیوه ای متفاوت از آنچه غربی ها فکر می کنند بیندیشید؛ انواع برچسب ها نیز به شما می خورد.
موضوعی که آگاهی عمومی را طلب می کند.
*چرا در دین اسلام بر معرفت و شناخت تاکید فراوان شده است؟
دلیل روشن است زیرا وقتی خود و جهان را نشناسیم؛ وقتی پدیده ها را آنطور که باید و هست نبینیم؛ دچار انحراف می شویم و از حق و حقیقت به کل دور خواهیم شد.
شناخت نقطه پرگار ذهنیت بشری است و وقتی اصل کار اشتباه باشد؛ انسان به انحراف های بزرگی می افتد.
کسی که خود را نشناسد خدای خودش را هم نخواهد شناخت.
*برای دور ماندن از آفات شناختی چه باید کرد؟
اگر بخواهم مختصر جواب بدهم باید بگویم که باید عمیق بود.
نباید سطحی نگر باشیم همیشه بدانیم که چیزهای باارزش با زحمت و تلاش به دست می آیند.
شناخت بسیار مهم است.
از فلان پست اینستاگرامی یا فلان توئیت و یا فلان ویدئوی مجازی نمی توان به شناخت عمیق رسید.
مطالعه و تحقیق و ذهن پرورش یافته و دقیق؛ انسان را به شناخت عمیق می رسانند.
این چیزی است که انسان امروز و به ویژه نسل های جدید باید به آن توجه ویژه داشته باشند.