علمدار کربلا؛ الگویی برای شناخت، بصیرت و تسلیم در مسیر حق

خبرگزاری مهر، گروه استان ها - عاطفه وفاییان: عباسِ حسین، فقط پهلوان میدان نبود؛ مردی بود که همه‌ عظمتش در اطاعت خلاصه می‌شد.
او در دامان ام‌البنین (س) و در مکتب امیرالمؤمنین (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) چنان تربیت شده بود که رأی و خواست خود را در برابر امام هیچ می‌دید.
عظمت حضرت عباس (ع) از همین‌جا آغاز می‌شود؛ از آن‌جا که نه برای نام آمد، نه برای نشان، نه برای اثبات شجاعت خویش، بلکه آمد تا بگوید بنده‌ صالح خدا و سربازِ مطیعِ امام است.
این‌گونه بود که به مقامی رسید که امامان معصوم (ع) با تعبیراتی ویژه از او یاد کردند و نامش را با وفا، بصیرت و تسلیم گره زدند.
حضرت ابوالفضل (ع) صاحب بصیرت نافذ و ایمانی استوار بود؛ همان ایمانی که در روایات از آن به صلابت و استحکام تعبیر شده است.
او فریب ظاهر آراسته‌ دشمن را نخورد، با امان‌نامه‌ها نلرزید و در برابر حیله و نیرنگ، قامتش خم نشد.
عباس (ع) حق را خوب می‌شناخت، امام زمانش را خوب می‌شناخت و دشمن را نیز خوب می‌شناخت؛ و همین شناخت، او را در کربلا به ستون استوار خیمه‌گاه تبدیل کرد.
روضه‌ عباس، روضه‌ی مردی است که دلش از یقین لبریز بود و در سخت‌ترین لحظه‌ها حتی ذره‌ای از مسیر ولایت فاصله نگرفت.
او فقط مرد شمشیر نبود؛ فقیهی اندیشمند، اهل عبادت، ادب و تواضع نیز بود.
در نقل‌ها آمده که از فقیهان و دانایان مدینه بود و با معارف قرآن و اهل‌بیت (ع) زندگی می‌کرد.
نشان بندگی بر پیشانی‌اش پیدا بود و ادبش در برابر امام حسین (ع) زبانزد بود؛ آن‌چنان که هرگز خود را در عرض امام نمی‌دید و با نهایت احترام، ایشان را مولای خود می‌خواند.
این ادب، از معرفت او سرچشمه می‌گرفت؛ زیرا هر که امام را درست بشناسد، دیگر برای خود جایگاهی جز خدمت و سربازی قائل نمی‌شود.
عباس (ع)؛ الگوی تمام‌عیار اطاعت از امام
حجت‌الاسلام موسی اسفندیاری، مدیر نمایندگی خراسان بنیاد بین‌المللی امامت در تبیین ابعاد شخصیتی حضرت قمر بنی‌هاشم (ع) اظهار کرد: سخن گفتن از حضرت ابوالفضل العباس (ع)، سخن از انسانی است که با پیمودن قله‌های معرفت، خود را به نزدیک‌ترین منزل به مقام امامت رساند؛ جایگاهی که اگرچه مقام عصمت و امامت نیست، اما به قدری متعالی است که امامان معصوم (ع) تعابیر منحصربه‌فردی را در توصیف شخصیت ایشان به کار برده‌اند.
مدیر نمایندگی خراسان بنیاد بین‌المللی امامت در ادامه با اشاره به روایتی از امام صادق (ع) به مفضل بن عمر، خاطرنشان کرد: وجود مبارک حضرت عباس (ع) مظهر نافذالبصیره و ایمان مستحکم بود و ایمان در تمام وجود ایشان جلوه‌گر بود.
ایشان که در دامان ام‌البنین (س) تربیت یافته و در مکتب امیرالمؤمنین (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) پرورش یافته بودند، تجسم عینی یک شیعه مجاهد و منتظر واقعی را در کربلا به نمایش گذاشتند.
وی با اشاره به قدرت ایمان و بصیرت آن حضرت در برابر تزویر بیان کرد: ایمان حضرت ابوالفضل (ع) در لسان روایات به «صلب‌الایمان» و مشابه «بنیان مرصوص» یاران امام زمان (عج) تعبیر شده است.
ایشان در مواجهه با امان‌نامه‌های دشمن، نه تنها فریب تزویر آنان را نخوردند، بلکه با برملا کردن نقشه دشمن، به مؤمنان آموختند که دشمن در اوج ترس و شکست به حیلت و نیرنگ روی می‌آورد و بصیرت مؤمن باید مانع از مصلحت‌اندیشی‌های کاذب و انحراف از مسیر حق شود.
اسفندیاری با تأکید بر اینکه شاخصه دیگر حضرت قمر بنی‌هاشم (ع)، اطاعت محض و تسلیم در برابر امام بود، افزود: ایشان به دنبال کسب رضایت امام نبود که صرفاً عملی برای جلب رضایت انجام دهد، بلکه به معنای واقعی کلمه «اطاعت» کرد؛ یعنی نظر و رأی خود را در ذیل رأی امام تعریف نمود و هر آنچه امام فرموده بود را دقیق و بی‌کم‌وکاست اجرا کرد.
حضرت ابوالفضل (ع) به صراحت نشان دادند که اطاعت، یعنی تسلیم بودن در برابر نظر امام در اندیشه و عمل، به‌طوری‌که تمام وجود انسان برای این اطاعت نثار شود.
مدیر نمایندگی خراسان بنیاد بین‌المللی امامت استقامت در مسیر اطاعت را ویژگی ممتاز حضرت عباس (ع) برشمرد و تأکید کرد: دلیل تفاوت در زیارت‌نامه و جایگاه متمایز آن حضرت، استقامت ایشان در دشوارترین شرایط است.
حضرت عباس (ع) برای انجام امر امام مبنی بر آوردن آب، تمام هستی، دست‌ها و حتی جان خود را نثار کرد و نشان داد که اطاعت از ولی، تنها به گوش دادن سخن نیست، بلکه بذل تمام جسم، جان و روح در مسیر اطاعت از امام است.
وی ابراز امیدواری کرد که شیعیان با الگوگیری از این ویژگی‌ها، رهروان راستین آن حضرت و متوسلان به این باب‌الحوائج در مسیر انتظار امام زمان (عج) باشند.
حضرت عباس (ع)؛ فقیه اندیشمند و سربازِ بصیر امام زمان
حجت‌الاسلام جلال وحیدی، مدیر مجتمع حوزوی حضرت ابوالفضل (ع) در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه شخصیت حضرت عباس (ع) ابعاد گسترده‌ای دارد که هر یک می‌تواند چراغ راهی برای پویندگان مسیر حقیقت باشد، به تحلیل پنج ویژگی بارز آن حضرت پرداخت.
مدیر مجتمع حوزوی حضرت ابوالفضل (ع) نخستین ویژگی ایشان را «معرفت و جایگاه علمی» دانست و اظهار کرد: در روایات تأکید شده است که حضرت عباس (ع) از فقیهان و اندیشمندان شهر مدینه بودند.
ایشان نه‌تنها از دانشمندان زمان خود به شمار می‌آمدند، بلکه با برگزاری مکتب تدریس، به ترویج معارف قرآن و اهل‌بیت (ع) اهتمام ویژه‌ای داشتند.
وی دومین ویژگی ایشان را «عبودیت و بندگی خالصانه» برشمرد و افزود: نشانه‌های بندگی در سیمای ایشان هویدا بود؛ چنان‌که در روایات آمده است که در پیشانی مبارک ایشان اثر سجده و عبادت پروردگار مشهود بود.
وحیدی در ادامه، «بصیرت نافذ» را سومین شاخصه حضرت ابوالفضل (ع) خواند و با استناد به فرمایش امام صادق (ع) که ایشان را دارای بصیرت نافذ معرفی فرمودند، تصریح کرد: بصیرت حضرت عباس (ع) به معنای شناخت عمیق ایشان نسبت به امام زمان (عج) و دشمنان زمانه بود؛ دانشی که باعث شد ایشان در جبهه حق با ثبات‌قدم ایستادگی کنند و ذره‌ای عقب‌نشینی نکنند.
این مدیر حوزه علمیه «ادب و تواضع» را ویژگی چهارم ذکر کرد و گفت: ایشان که در مکتب حضرت ام‌البنین (س) تربیت یافته بودند، از همان طفولیت آموختند که در برابر امام زمان خود نهایت ادب را رعایت کنند.
ادب ایشان تا حدی بود که هیچ‌گاه امام حسین (ع) را برادر خطاب نمی‌کردند و همواره از القابی چون سیدی و مولای من استفاده می‌نمودند.
وی «ولایت‌مداری» را پنجمین ویژگی محوری حضرت عباس (ع) دانست و خاطرنشان کرد: حضرت ابوالفضل (ع) با وجود جایگاه والای علمی و نظامی، هیچ شأنی برای خود جز سربازی امام معصوم قائل نبودند.
ایشان با پایبندی تا آخرین لحظه به اوامر امام خویش، به ما آموختند که جوهره حقیقی انسان، اطاعت از ولی زمان است؛ نه مقام و جایگاه دنیوی.
وحیدی ابراز امیدواری کرد که با تأسی به این الگوهای والای اخلاقی و به برکت وجود حضرت ابوالفضل (ع)، جامعه اسلامی بتواند در مسیر خدمت به مکتب قرآن و عترت و سربازی امام زمان (عج) موفق و عاقبت‌به‌خیر گردد.
راز مقام حضرت عباس (ع)
حجت‌الاسلام علیرضا عطاران‌کبیری، استاد حوزه علمیه خراسان «تسلیم» را جوهره و حقیقت اسلام دانست و اظهار کرد: اگر بخواهیم اسلام را در یک کلمه تعریف کنیم، آن کلمه «تسلیم» است.
در روایات نیز تسلیم از ارکان اصلی ایمان شمرده شده است؛ چرا که عبادت و بندگی زمانی به ثمر می‌نشیند که فرد، خواست و اراده خود را در برابر اراده الهی فانی کند.
استاد حوزه علمیه خراسان با اشاره به عبرت تاریخی ماجرای ابلیس خاطرنشان کرد: ابلیس به دلیل عدم تسلیم در برابر فرمان خداوند، از درگاه الهی رانده شد.
خداوند متعال از بندگانش عبادتی را می‌خواهد که خود تعیین کرده است، نه آن‌گونه که بنده طبق میل و اراده شخصی خویش می‌پسندد.
وی با بیان اینکه درجات والای بندگی جز با تسلیم محض حاصل نمی‌شود، افزود: حتی پیامبر اکرم (ص) که دارای بالاترین مقام در میان انبیا هستند، دلیل برتری خود را تسلیم‌ترین بودن در برابر دستورات خداوند می‌دانند.
همچنین در روایتی از امام سجاد (ع) نیز تأکید شده است که مراتب رفیع بندگی جز با تسلیم بودن و اظهارنظر نکردن در برابر دستورات الهی به دست نمی‌آید.
عطاران کبیری در ادامه با طرح این پرسش که چرا حضرت ابوالفضل العباس (ع) به مقامی دست یافته‌اند که زائران کربلا نمی‌توانند زیارت ایشان را از زیارت سیدالشهدا (ع) جدا کنند، پاسخ داد: این جایگاه ممتاز در متن زیارت‌نامه ایشان نهفته است که حضرت را «عبد صالح» و «مطیع» خداوند، رسول خدا و اهل‌بیت (ع) می‌خواند.
استاد حوزه علمیه خراسان تأکید کرد: اگر حضرت عباس (ع) به مقام «باب‌الحوائج» رسیدند و به جایگاهی دست یافتند که شهدا در روز قیامت به آن غبطه می‌خورند، ریشه در تسلیم مطلق ایشان در برابر اراده الهی داشت.
بنابراین، اگر ما نیز خواهان رشد و رسیدن به مراتب عالیه بندگی هستیم، باید بیاموزیم که در تمامی ابعاد زندگی، تسلیم محضِ فرمان خداوند متعال باشیم.