ماجرای «شیرز» از سیمره تا یونسکو؛ وقتی سنگها جهانی میشوند!
کوهدشت- دره شیرز گنجینهای طبیعی در شهرستان کوهدشت است که حالا بیش از هر زمان دیگری به تحقق یک آرزوی قدیمی نزدیک شده؛ ثبت در فهرست جهانی.
خبرگزاری مهر- گروه استانها: صبح هنوز به میانه نرسیده است که نور خورشید از لابهلای دیوارههای بلند دره عبور میکند و روی سطح آب مینشیند.
صدای رود، آرام اما مداوم، در میان صخرههایی میپیچد که هزاران سال است ایستادهاند و تاریخ زمین را تماشا میکنند.
اینجا «شیرز» است؛ جایی در شمال شرقی کوهدشت که طبیعت در آن چنان هنرمندانه دست به آفرینش زده که هر رهگذر، پیش از آنکه نامش را بپرسد، مجذوب عظمتش میشود.
در نخستین گامهای ورود به دره، دیوارههای سنگی چنان سر به آسمان کشیدهاند که انسان در برابرشان کوچک به نظر میرسد.
درختان انجیر و انگور وحشی در کنار چشمههای زلال روییدهاند و رودخانهای که در قلب دره جریان دارد، روایتگر قرنها زندگی و پویایی است.
کمی جلوتر، ستون سنگی مشهور «منار شیرز» همچون نگهبانی خاموش بر ورودی دره ایستاده؛ ستونی طبیعی که حاصل هزاران سال فرسایش و دگرگونی زمین است و امروز به نمادی از این جاذبه کمنظیر تبدیل شده است.
جهان در انتهای یک دره
سالهاست گردشگران از نقاط مختلف کشور راهی این منطقه میشوند؛ برخی برای فرار از هیاهوی شهر، برخی برای لمس طبیعت بکر و برخی برای دیدن صحنههایی که گویی از دل افسانهها بیرون آمدهاند.
اما با وجود تمام این زیباییها، شیرز هنوز آنگونه که شایسته است در سطح جهانی شناخته نشده است.
اکنون اما ورق در حال برگشتن است.
مسئولان استان لرستان، نمایندگان مجلس و مدیران دستگاههای اجرایی، ثبت جهانی شیرز را به یکی از مهمترین پروژههای توسعهای استان تبدیل کردهاند.
پروژهای که اگر به سرانجام برسد، نه تنها نام شیرز را در نقشه جهانی گردشگری برجسته خواهد کرد، بلکه میتواند تحولی بزرگ در اقتصاد گردشگری لرستان ایجاد کند.
نشست امروز دوشنبه مسئولان در معاونت عمرانی استانداری لرستان را باید بخشی از همین مسیر دانست؛ نشستی که در آن از تعیین تکلیف مالکیتها تا توسعه راههای دسترسی، از رفع موانع موجود تا معرفی گستردهتر این ظرفیت طبیعی، مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در واقع، آنچه امروز در مورد شیرز جریان دارد، فقط یک پرونده ثبت جهانی نیست؛ بلکه تلاشی برای تبدیل یک ظرفیت طبیعی کمنظیر به موتور محرک توسعه غرب لرستان است.
شیرز؛ شاهکار زمین در قلب زاگرس
دره شیرز در ۴۵ کیلومتری شمال شرق کوهدشت و در مجاورت رودخانه سیمره قرار گرفته است.
بسیاری از کارشناسان زمینشناسی این منطقه را یکی از شاخصترین جاذبههای ژئوتوریسم کشور میدانند.
وجود صخرههای عظیم، غارهای طبیعی، چشمههای دائمی، پوشش گیاهی متنوع و اشکال کمنظیر فرسایشی، شیرز را به مجموعهای منحصر به فرد تبدیل کرده است؛ مجموعهای که میتواند در کنار سایر ژئوپارکهای مهم جهان قرار گیرد.
برخی برآوردها نشان میدهد سالانه نزدیک به ۳۰۰ هزار گردشگر از این منطقه بازدید میکنند؛ آماری که اهمیت شیرز را در صنعت گردشگری کشور دوچندان کرده است.
گره نخست؛ تعیین متولی واحد
یکی از مهمترین موضوعاتی که در نشست امروز مطرح شد، تعیین متولی مشخص برای مدیریت و ساماندهی دره شیرز بود.
مراد ناصری، فرماندار کوهدشت، در حاشیه این نشست در گفتوگو با مهر با تأکید بر این موضوع توضیح داد که نخستین گام برای رفع مشکلات موجود، روشن شدن مسئولیت دستگاه متولی است.
به گفته وی، تا زمانی که مشخص نشود مدیریت اصلی منطقه بر عهده کدام نهاد است، روند ساماندهی با کندی مواجه خواهد شد.
او تأکید کرد هر دستگاهی که مسئولیت قانونی این منطقه را بر عهده دارد باید به صورت رسمی معرفی شود تا مسائل حقوقی، تملکها، توسعه زیرساختها و فرآیند ثبت جهانی از مسیر مشخصی دنبال شود.
شیرز؛ پروژه پیشران لرستان
در این نشست، معاون عمرانی استاندار لرستان نیز شیرز را یکی از مهمترین ظرفیتهای گردشگری استان توصیف کرد.
مجیدی مجیدی در پایان این نشست به مهر گفت: شیرز فقط یک جاذبه محلی نیست؛ بلکه ظرفیتی استراتژیک برای معرفی لرستان در سطح ملی و بینالمللی محسوب میشود.
او معتقد است ثبت جهانی این منطقه میتواند لرستان را به یکی از مقاصد مهم طبیعتگردی کشور تبدیل کند.
وی همچنین خواستار تسریع در بررسی مسائل تملکی و فراهم شدن مقدمات حقوقی لازم برای تکمیل پرونده ثبت جهانی شد.
مجیدی در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت معرفی گستردهتر شیرز اشاره کرد و گفت معرفی این جاذبه طبیعی باید از سطح شهرستان آغاز شود؛ از نصب بیلبوردهای تبلیغاتی گرفته تا استفاده از تصاویر شیرز در فضاهای اداری و فرهنگی استان.
عطا حسنپور، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی لرستان، هم در حاشیه این نشست از دره شیرز به عنوان یکی از مهمترین ظرفیتهای طبیعی استان برای حضور در فهرست میراث جهانی یاد کرد و به مهر گفت: روند ساماندهی این منطقه صرفاً یک پروژه عمرانی یا گردشگری نیست، بلکه بخشی از برنامه کلان استان برای معرفی ظرفیتهای منحصر بهفرد لرستان در عرصه بینالمللی به شمار میرود.
او با اشاره به جایگاه ویژه شیرز در میان جاذبههای طبیعی کشور اظهار کرد: دره شیرز به دلیل ویژگیهای کمنظیر زمینشناختی، تنوع چشماندازهای طبیعی، ساختارهای خاص فرسایشی و ظرفیتهای ژئوتوریسم، از قابلیتهای ارزشمندی برای حضور در فهرستهای معتبر جهانی برخوردار است.
حسنپور با تأکید بر اینکه ساماندهی شیرز در زمره پروژههای پیشران استان تعریف شده است، افزود: این منطقه میتواند در آینده به عنوان دومین اثر شاخص لرستان در فهرست جهانی ثبت شود و به همین دلیل مجموعه میراث فرهنگی استان با جدیت روند مطالعات، مستندسازی، رفع موانع و آمادهسازی زیرساختهای مورد نیاز را دنبال میکند.
وی تصریح کرد: ثبت جهانی یک اثر تنها به معنای درج نام آن در یک فهرست بینالمللی نیست؛ بلکه فرصتی برای معرفی هویت طبیعی و فرهنگی منطقه، جذب سرمایهگذاری، توسعه گردشگری پایدار و ایجاد اشتغال برای جوامع محلی محسوب میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی لرستان همچنین بر ضرورت همافزایی همه دستگاههای اجرایی تأکید کرد و گفت: موفقیت پرونده ثبت جهانی شیرز نیازمند همکاری هماهنگ دستگاههای مختلف از جمله فرمانداری، منابع طبیعی، راهداری، شهرداریها و سایر نهادهای مرتبط است.
روایت نماینده؛ از بودجه مطالعات تا سفر وزیر
علی امامیراد، نماینده مردم کوهدشت و رومشکان در مجلس شورای اسلامی نیز در این نشست از شیرز به عنوان سرمایهای ملی یاد کرد.
او با اشاره به اینکه ساماندهی این منطقه نباید به شکل عادی دنبال شود، اعلام کرد برای انجام مطالعات تخصصی مربوط به ساماندهی شیرز، پنج میلیارد تومان اعتبار اختصاص یافته است.
امامیراد همچنین یکی از موانع مهم موجود را تعیین تکلیف سایت پرورش ماهی مستقر در محدوده دره دانست و تأکید کرد حل این موضوع میتواند روند ساماندهی و توسعه ورودی منطقه را تسریع کند.
وی در ادامه از رایزنی با وزیر میراث فرهنگی خبر داد و گفت مقدمات سفر وزیر به کوهدشت فراهم شده و انتظار میرود این سفر بتواند به تسریع روند ثبت جهانی شیرز کمک کند.
جادهای که به جهان میرسد
هیچ مقصد گردشگری بدون زیرساخت مناسب نمیتواند به جایگاه واقعی خود دست پیدا کند.
عارف امرایی، مدیرکل راهداری لرستان، در حاشیه این نشست در گفتوگو با مهر از آغاز برنامهریزی برای بهسازی مسیر دسترسی به شیرز خبر داد.
او توضیح داد که تجهیزات مورد نیاز از جمله دستگاه سنگشکن و مصالح لازم در منطقه مستقر شده و عملیات اجرایی پس از آماده شدن شرایط آغاز خواهد شد.
به گفته امرایی، بخشهایی از مسیر که در سیلاب سال ۱۳۹۸ آسیب دیدهاند در اولویت قرار دارند و پس از آن عملیات زیرسازی و آسفالت راه دسترسی به شیرز انجام خواهد شد.
گردشگران چه میگویند؟
بسیاری از کسانی که به شیرز سفر کردهاند، آن را متفاوت از هر نقطه دیگری توصیف میکنند.
یکی از گردشگران پیش از این به مهر گفته بود: در بسیاری از مناطق طبیعی کشور سفر کردهام، اما شیرز حس دیگری دارد.
وقتی وارد دره میشوی، انگار از دنیای روزمره جدا میشوی.
صدای آب، دیوارههای عظیم سنگی و هوای خنک منطقه، فضایی میسازد که به سختی میتوان آن را توصیف کرد.
گردشگر دیگری معتقد است شیرز هنوز ناشناختهتر از آن چیزی است که باید باشد.
او میگوید: اگر چنین منطقهای در بسیاری از کشورهای دنیا قرار داشت، به یکی از مشهورترین مقاصد گردشگری تبدیل میشد.
شیرز ظرفیت جهانی شدن را دارد.
ثبت جهانی؛ فراتر از یک عنوان
کارشناسان معتقدند ثبت جهانی یک اثر طبیعی صرفاً به معنای قرار گرفتن نام آن در یک فهرست بینالمللی نیست.
ثبت جهانی میتواند موجب جذب سرمایهگذاری، توسعه زیرساختها، افزایش حضور گردشگران داخلی و خارجی، ایجاد فرصتهای شغلی جدید و رونق اقتصاد محلی شود.
برای کوهدشت و روستاهای اطراف شیرز، این اتفاق میتواند نقطه آغاز فصل تازهای از توسعه باشد؛ توسعهای مبتنی بر حفاظت از طبیعت و بهرهبرداری پایدار از ظرفیتهای گردشگری.
شیرز سالها پیش از آنکه در جلسات اداری و پروندههای ثبت جهانی مطرح شود، در دل مردم لرستان جای خود را باز کرده بود؛ درهای که شکوه صخرههایش، زلالی آبهایش و سکوت پرمعنایش، هر مسافری را به تحسین وامیداشت.
امروز اما این شاهکار طبیعت در آستانه مرحلهای تازه ایستاده است.
اگر عزم شکلگرفته برای رفع موانع، توسعه زیرساختها و تکمیل پرونده ثبت جهانی ادامه پیدا کند، شاید چندی دیگر نام شیرز نه فقط در نقشه گردشگری ایران، بلکه در فهرست میراث ارزشمند جهان بدرخشد.
آن روز، این دره دیگر فقط مقصدی برای سفر نخواهد بود؛ بلکه روایتی جهانی از زیبایی زاگرس، شکوه لرستان و هنرنمایی بیپایان طبیعت خواهد شد؛ روایتی که سالهاست در میان سنگها و آبهای شیرز جریان دارد و اکنون آماده است تا جهان آن را بشنود.
