بازتاب روزانه جنگ علیه ایران در رسانههای جهان
از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی برای متجاوزان در حال آشکار شدن است.
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی برای طرفهای متجاوز در حال آشکار شدن است.
این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرده و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخته است.
هرچند آتش بس دو هفته ای حاصل شد و در ادامه هم توسط ترامپ تمدید شد اما هنوز تا پایان واقعی این تجاوز مسیر پیچیده ای در پیش است.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های غربی
پایگاه خبری اماسنو از تشدید بیسابقه تنشها در خاورمیانه همزمان با صدمین روز جنگ خبر داد و نوشت که آتشبس شکننده با نخستین تبادل موشکی مستقیم میان ایران و اسرائیل از ماه آوریل تاکنون، تا مرز فروپاشی پیش رفته است.
بر اساس این گزارش، اسرائیل روز یکشنبه با حملات هوایی به لبنان، بار دیگر آتش درگیریها را شعلهور ساخت و ایران در واکنش، موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کرد.
ساعاتی بعد، اسرائیل بامداد دوشنبه حملاتی را علیه مرکز و غرب ایران انجام داد.
در این میان، دونالد ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال خواستار توقف فوری شلیکها شد و مدعی شد که «هر دو طرف به دنبال آتشبس فوری هستند».
با این حال، یک مقام ایرانی مرتبط با مذاکرات به اماسنو گفت که «توافق با ترامپ در این مرحله دیگر امکانپذیر نیست».
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با تأکید بر هشدارآمیز بودن عملیات موشکی، تصریح کرد که در صورت تداوم تجاوزات، پاسخهای آتی دامنهای گستردهتر یافته و تمامی اهداف آمریکایی و اسرائیلی در سراسر منطقه را در بر خواهد گرفت.
این گزارش میافزاید که ترامپ در اظهاراتی متناقض، از یک سو نتانیاهو را تهدید کرد که «او هیچ اختیاری ندارد و این من هستم که تصمیم میگیرم»، و از سوی دیگر تهدید کرد که در صورت شکست توافق، اورانیوم غنیشده ایران را بمباران یا با حمله کماندویی تصرف خواهد کرد.
یک مقام کاخ سفید نیز اعتراف کرد که ترامپ «تمایل ایران برای از سرگیری درگیری را دست کم گرفته» و این یک «اشتباه محاسباتی بنیادین» بوده است.
اماسنو با اشاره به بنبست در مذاکرات، تصریح میکند که اختلافات بر سر زمانبندی بازگشایی تنگه هرمز، برنامه هستهای و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران همچنان حلنشده باقی مانده و شمارش معکوس برای فروپاشی آتشبس آغاز شده است.
روزنامه گاردین در گزارشی از وقوع نخستین تبادل آتش مستقیم میان ایران و رژیم صهیونیستی از زمان برقراری آتشبس در ۸ آوریل خبر داد و نوشت که این حملات، بیم بازگشت به یک جنگ تمامعیار منطقهای را افزایش داده است.
بر اساس این گزارش، ارتش اسرائیل با استفاده از موشکهای بالستیک هواپرتاب، یک مجتمع پتروشیمی و سامانههای پدافندی ایران را هدف قرار داد و همزمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز در قالب «عملیات نصر»، دو پایگاه نظامی اسرائیل را با موشک هدف گرفت.
یمنیها نیز با پرتاب موشک به سمت اسرائیل و اعلام ممنوعیت کامل کشتیرانی اسرائیل در دریای سرخ، بر ابعاد بحران افزودند.
گاردین میافزاید که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «اسرائیل و ایران باید فوراً شلیک را متوقف کنند» و مدعی شد که این نتانیاهو نیست که «تصمیمگیرنده نهایی» است.
با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با رد این ادعا تأکید کرد که «هیچکس باور نمیکند رژیم صهیونیستی اقدامی را بدون هماهنگی و همکاری قبلی با ایالات متحده انجام دهد.»
این رسانه انگلیسی همچنین به تناقضگوییهای ترامپ اشاره میکند که در مصاحبه با فایننشال تایمز مدعی شد نتانیاهو «هیچ اختیاری» ندارد و این اوست که «همه تصمیمات را میگیرد».
با این وجود، حملات اسرائیل به ضاحیه بیروت نیز در نخستین ساعات یکشنبه از سر گرفته شد.
گاردین در پایان تصریح میکند که بیاعتمادی میان ایران و آمریکا به حداقل رسیده و اگر تهران به این نتیجه برسد که کاخ سفید مخفیانه از حمله اسرائیل حمایت کرده، مذاکرات صلحی که ترامپ وعده آن را ظرف «چند روز» داده بود، با پیامدهای جدی مواجه خواهد شد.
بهای نفت برنت نیز با جهش ۳.۵۰ دلاری به ۹۶.۵۹ دلار در هر بشکه رسید.
رسانه های عربی و منطقه ای
الجزیره در مقاله ای استدلال کرد که دموکراتهای آمریکا در قبال ایران از ابتدا موضع درستتری داشتهاند.
نویسنده میگوید عملیات نظامی آمریکا علیه ایران بیش از ۶۰ روز بدون مجوز رسمی کنگره ادامه یافته و این موضوع از نظر بسیاری از حقوقدانان با قانون اساسی و «قانون اختیارات جنگ» سازگار نیست.
به باور نویسنده، توافق هستهای سال ۲۰۱۵ اگرچه کامل نبود، اما برنامه هستهای ایران را تحت نظارت شدید بینالمللی قرار داده و مسیر دستیابی سریع به سلاح هستهای را محدود کرده بود.
خروج دولت ترامپ از این توافق در سال ۲۰۱۸ نهتنها ایران را تضعیف نکرد، بلکه زمینه سیاسی لازم را برای افزایش سطح غنیسازی اورانیوم فراهم ساخت.
از این رو، دموکراتها همواره بر بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات هستهای تأکید کردهاند.
مقاله همچنین بر اهمیت همکاری با متحدان اروپایی و نهادهای بینالمللی تأکید میکند.
از دید نویسنده، اقدام یکجانبه آمریکا هزینههای نظامی، اقتصادی و سیاسی بیشتری به همراه دارد، در حالی که رویکرد چندجانبه مشروعیت و اثربخشی بیشتری ایجاد میکند.
بخش دیگری از مقاله به لزوم اخذ مجوز کنگره برای جنگ میپردازد و ادامه عملیات نظامی بدون چنین مجوزی را نگرانکننده میداند.
نویسنده همچنین هشدار میدهد که جنگهای طولانیمدت هزینههای سنگینی بر اقتصاد آمریکا تحمیل میکنند و منابع مالی را از حوزههایی مانند آموزش، بهداشت و زیرساختها دور میسازند.
در نتیجه، مقاله نتیجه میگیرد که تأکید دموکراتها بر دیپلماسی، چندجانبهگرایی و نظارت کنگره، رویکردی واقعبینانهتر و کمهزینهتر بوده است.
المیادین در مقاله ای نوشت که حمله موشکی اخیر ایران به اسرائیل صرفاً یک واکنش نظامی به حملات علیه ضاحیه جنوبی بیروت نبود، بلکه پیامی سیاسی و راهبردی برای کل منطقه به شمار میرود.
از نگاه نویسنده، تهران تلاش کرده است معادله جدیدی را تثبیت کند که بر اساس آن امنیت لبنان تنها از طریق مذاکرات سیاسی یا توافقات بینالمللی تأمین نمیشود، بلکه به توان بازدارندگی و موازنه قدرت نیز وابسته است.
نویسنده معتقد است ایران با این اقدام نشان داد که افزایش فشار نظامی بر لبنان یا حزبالله میتواند هزینههای سنگینی برای اسرائیل به همراه داشته باشد.
همچنین این پیام به نیروهای داخلی لبنان منتقل شد که تضعیف توان بازدارندگی حزبالله لزوماً به کاهش تهدیدات اسرائیل منجر نخواهد شد.
مقاله در ادامه به چالشهای اسرائیل اشاره میکند؛ از جمله دشواری حفظ بازدارندگی، خطر گسترش جنگ به جبهههای دیگر مانند یمن، و فشارهای سیاسی داخلی بر دولت بنیامین نتانیاهو.
همچنین تأکید میشود که آمریکا ضمن حمایت از اسرائیل، مایل است از وقوع یک جنگ منطقهای گسترده جلوگیری کند.
در پایان، سه سناریو مطرح میشود: تثبیت قواعد جدید بازدارندگی و مهار تنش، ادامه درگیریهای پراکنده و فرسایشی، یا گسترش بحران به یک جنگ منطقهای فراگیر.
نویسنده نتیجه میگیرد که اسرائیل پس از سالها درگیری با فرسایش توان بازدارندگی و محدود شدن گزینههای راهبردی خود روبهرو شده است.
رأی الیوم در مقاله ای نوشت: حملات اخیر ایران و تهدید به پاسخهای شدیدتر در برابر اقدامات اسرائیل، صرفاً یک واکنش نظامی محدود نیست، بلکه نشانهای از تغییر عمیقتر در ساختار منازعات خاورمیانه است.
به باور نویسنده، ایران تلاش دارد نشان دهد حمله به ضاحیه جنوبی بیروت بدون هزینه نخواهد بود و اعتبار بازدارندگی خود را در برابر متحدان و دشمنان حفظ کند.
این تحولات در شرایطی رخ داده که مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن نیز در جریان بوده است.
از دید ایران، اقدامات اسرائیل تنها علیه لبنان نیست، بلکه تلاشی برای برهم زدن روندهای سیاسی و دیپلماتیک منطقه نیز محسوب میشود.
در مقابل، اسرائیل میکوشد قواعد جدیدی از بازدارندگی را تحمیل کند و هرگونه تهدید از سوی لبنان یا نیروهای همسو با ایران را از ابتدا پرهزینه سازد.
نویسنده معتقد است شرایط منطقه نسبت به گذشته پیچیدهتر شده و هرگونه درگیری گسترده میتواند ابعاد نظامی، اقتصادی، انرژی و امنیت دریانوردی را در بر گیرد.
اگرچه پاسخ ایران فعلا بیشتر یک اقدام حسابشده برای حفظ بازدارندگی به نظر میرسد تا آغاز جنگی فراگیر، اما خطر اصلی در کاهش فاصله میان درگیری محدود و جنگ گسترده نهفته است.
در پایان تأکید میشود که نقش آمریکا در مهار یا گسترش بحران تعیینکننده خواهد بود و سرنوشت این تنشها میتواند بر شکل نظم منطقهای آینده و توازن قدرت در خاورمیانه تأثیر بگذارد.
رسانه های چین و روسیه
خبرگزاری شینهوای چین در گزارشی درباره تشدید درگیری میان ایران و اسرائیل مینویسد که ایران در واکنش به ادامه تنشها و حملات مرتبط با جبهه لبنان، موجی از حملات موشکی را علیه اهدافی در اسرائیل انجام داده است.
این اقدام بهعنوان نخستین تبادل مستقیم آتش پس از دورهای از کاهش نسبی تنشها در ماههای گذشته توصیف شده و نشان میدهد که وضعیت منطقه دوباره وارد مرحله بیثباتی شده است.
بر اساس این گزارش، ارتش اسرائیل اعلام کرده که موشکهای شلیکشده از سمت ایران باعث فعال شدن سامانههای هشدار در مناطق شمالی و مرکزی شده، هرچند در ساعات اولیه، گزارش رسمی از تلفات یا خسارات گسترده منتشر نشده است.
در مقابل، ایران تأکید کرده که عملیات انجامشده در چارچوب «حق دفاع مشروع» و در پاسخ به اقدامات نظامی اسرائیل در لبنان و نقضهای مکرر آتشبس صورت گرفته است.
شینهوا همچنین به واکنشهای متقابل و وضعیت امنیتی منطقه اشاره میکند؛ از جمله افزایش آمادهباش در اسرائیل، محدودیتهای موقت در تجمعات و نگرانی کشورهای همسایه نسبت به گسترش دامنه درگیری.
در همین چارچوب، برخی گزارشها از بسته شدن موقت حریم هوایی در کشورهای منطقه و اختلال در پروازهای غیرنظامی خبر دادهاند.
در بخش دیگری از گزارش، به تحرکات دیپلماتیک نیز پرداخته شده و آمده است که تماسهایی میان وزیر خارجه ایران و همتایان منطقهای و اروپایی برای مدیریت بحران انجام شده است.
همچنین برخی میانجیگران منطقهای تلاش کردهاند از تشدید بیشتر درگیری جلوگیری کنند.
جمعبندی شینهوا این است که جنگ در نقطهای حساس قرار دارد؛ جایی که هر حمله متقابل میتواند دامنه بحران را از سطح محدود دوجانبه فراتر برده و به یک درگیری گستردهتر منطقهای تبدیل کند.
خبرگزاری «تاس» روسیه در گزارشی به مرور تازهترین تحولات جنگ میان ایران و اسرائیل و پیامدهای گسترده منطقهای و بینالمللی آن پرداخت.
در این گزارش، تاس فضای کلی درگیری را همچنان پرتنش و ناپایدار توصیف کرده و تأکید میکند که چرخه حملات متقابل میان دو طرف ادامه دارد و عملاً وضعیت توقف جنگ یا آتشبس پایدار شکل نگرفته است.
بر اساس جمعبندی این خبر، حملات موشکی و هوایی در چند جبهه از جمله شمال اسرائیل و برخی نقاط مرتبط با زیرساختهای نظامی، همچنان در جریان است و هر حمله با پاسخ متقابل طرف مقابل روبهرو میشود.
تاس در این گزارش همچنین به گسترش ابعاد منطقهای جنگ اشاره کرده و نقش بازیگران غیرمستقیم از جمله گروههای همپیمان ایران در لبنان و یمن را در تشدید سطح تنشها برجسته میکند.
در این چارچوب، حملات اخیر تنها به عنوان یک تقابل دوجانبه ارزیابی نمیشود، بلکه بخشی از یک درگیری چندلایه منطقهای معرفی میشود که میتواند سایر کشورها را نیز درگیر کند.
در بخش دیگری از گزارش، بر پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک جنگ تمرکز شده و آمده است که تلاشهای میانجیگرانه برای کاهش تنش تاکنون نتیجه ملموسی نداشته و اختلافات میان ایران و آمریکا بر سر شروط پایان درگیری همچنان پابرجاست.
همچنین اشاره شده که در سطح بینالمللی نگرانیها درباره امنیت انرژی، مسیرهای کشتیرانی و ثبات بازار جهانی افزایش یافته است.
جمعبندی تاس این است که وضعیت فعلی خاورمیانه در مرحلهای حساس قرار دارد و هرگونه خطای محاسباتی میتواند دامنه جنگ را از سطح منطقهای فراتر ببرد و به یک بحران گستردهتر بینالمللی تبدیل کند.