قصهگویی، اسباببازی ارزان اما اثرگذار برای کودکان
یک نویسنده گفت: کتاب «ماجراهای من و بابام» با تکیه بر قصهگویی و گفتوگو، تلاش میکند نخستین گام فهم را به کودک بدون نیاز به هزینههای سنگین آموزش دهد.
علیاصغر خندان در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره انتخاب عنوان کتاب بیان کرد: عنوان کتاب تنها بازتابدهنده تجربه شخصی خود ما است.
آثار مشابهی با عناوینی مثل «ماجراهای من و مامانم»، «من و خواهرم» یا «من و برادرم» نیز قابل تصور هستند.
این کتاب قصد ندارد نقش پدر را جایگزین مادر کند، بلکه روایتگر یک رابطه واقعی است.
او درباره جایگزینی قصهگویی بجای روشهای دیگر برای افزایش هوش کودکان که هزینههای زیادی دارند، گفت: کلاسها و اسباب بازیهای آموزشی، هرکدام تأثیر خاص خود را دارند و منکر فایده آنها نیستم.
اما نکته مهم این است که قرآن کریم میفرماید: «فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ»؛ یعنی قصه بگو تا شاید بیندیشند.
ما در این کتاب همین رابطه عمیق میان قصهگویی و تفکر را جدی گرفتهایم.
خندان درباره روش پیشنهادی کتاب برای داشتن فرزندی باهوش توضیح داد: این کتاب ادعای بزرگی ندارد اما با الهام از آیه مذکور و با استفاده از نظریات بنجامین بلوم در روانشناسی یادگیری، یک مسیر پیشنهادی ارائه میدهد.
ما گام اول از شش گام سطوح فهم را درعرصه قصهگویی تطبیق دادهایم.
به زبان خیلی ساده، اسم این روش میشود: «ببینیم و تعریف کنیم».
یعنی وقتی کودک فیلمی میبیند یا داستانی میخواند، با او درباره آن صحبت کنیم.
همین کار ساده در تقویت قوای ذهنی کودک بسیار مؤثر است.
او با اشاره به نگرانی برخی افراد از انتقال استرس به کودک به دلیل تأکید بیش از حد روی تقویت ذهن، گفت: اگر کسی بخواهد با زور و دستکاری، یک گل را زودتر از موعد شکوفا کند، قطعاً آن را نابود خواهد کرد.
اما اگر فرد مثل یک باغبان آگاه و صبور عمل کند، جای هیچ نگرانی نیست.
بنای ما هم حرکت بسیار آرام و تدریجی است.
مثلاً همین گامی که گفتم (بازگویی مطالب داستان یا فیلم) در حد یک تمرین یک یا دو ساله پیشنهاد شده است که برای هیچ کودکی سنگین نخواهد بود.
علی اصغر خندان درباره تفاوت این کتاب با منابع تقویت هوش خارجی مانند مونته سوری بیان کرد: روش مونته سوری عمدتاً بازیمحور است و زمینهساز برخی رشدهای اولیه میشود اما اسباب بازی بعد از مدتی جذابیت خود را از دست میدهد، در حالی که داستان برای همه افراد و تا آخر عمر جذاب است.
روش پیشنهادی ما متمرکز بر داستان و قصهگویی است و مراتب بعدی و بالاتر آن، میتواند به رشد در سطوح بسیار عالی تفکر نیز منجر شود.
او در پایان درباره برنامه انتشار جلدهای بعدی کتاب اظهار امیدواری کرد و گفت: این کتاب خاطرات محمدامین تا سال اول دبستان را شامل میشود.
ما برنامه داشتیم هر دو سال یک بار یک کتاب منتشر کنیم که هم گزارش خاطرات باشد و هم اشاره به یک سطح از سطوح فهم.
اما انتشار این اثر تأخیر زیادی داشت و الان محمدامین کلاس چهارم است!
خاطرات سالهای اخیر و مطالب مرتبط با روانشناسی یادگیری در سطح بعدی تدارک دیده شده و امیدواریم که توفیق انتشار جلدهای بعدی را هم داشته باشیم.