جنگ علیه ایران زندگی ۸۲۰ میلیون نفر در آسیا را مختل کرده است
با آغاز جنگ علیه ایران و انسداد تنگه هرمز زندگی ۸۲۰ میلیون نفر در آسیا را مختل کرده است.
به گزارش مشرق و به نقل از آژانس بینالمللی انرژی؛ جنگ علیه ایران یک بحران جهانی بیسابقه انرژی را رقم زده است.
حجم روزانه تولید و عرضه نفت در بازارهای جهانی در مارس ۲۰۲۶، از مجموع حداکثر افت عرضه در دو شوک بزرگ نفتی دهه ۱۹۷۰ نیز فراتر رفته است.
اثر جنگ علیه ایران در کل جهان احساس میشود
بحرانهای انرژی پیشین تأثیرات عمیقی بر اقتصادها و جوامع گذاشتند و اغلب خانوارها را مجبور میکردند که بنزین خودرو و سوخت گرمایش خانه را جیرهبندی کنند.
بحران سال ۲۰۲۶که با جنگ علیه ایران آغاز شد در سراسر جهان احساس میشود و کشورهای در حال توسعه و نوظهور اکنون با چالشی بسیار دشوار روبرو هستند؛ خانوارها در این کشور مطمئن نیستند که آیا سوخت کافی حتی برای پخت یک وعده غذا وجود دارد و آیا باز هم توان خرید آن را دارند؟
گاز مایع در مرکز بحران
در مرکز این بحران، گاز مایع (LPG) قرار دارد که پرکاربردترین سوخت برای استفاده خانگی( پخت وپز) در جهان است.
حدود ۳.۴ میلیارد نفر در کشورهای در حال توسعه از LPG به عنوان منبع اصلی انرژی برای پخت وپز استفاده میکنند.
در سال ۲۰۲۵، ۳۰٪ از کل صادرات دریایی LPG از تنگه هرمز عبور میکرد.
کشورهای در حال توسعه آسیای شرقی بیشترین سهم استفاده از LPG برای استفاده خانگی را دارند و نزدیک به ۲.۴ میلیارد نفر از آن بهعنوان سوخت اصلی خانگی( پختوپز) استفاده میکنند.
وابستگی شدید هند و اندونزی به واردات گاز مایع
امروز، ۹۰٪ خانوارهای اندونزی و ۸۰٪ خانوارهای هند برای پختوپز به LPG وابسته هستند.
با این حال، هر دو کشور واردکننده LPG هستند و تولیدکنندگان خاورمیانه سهم عمدهای از نیاز آنها را تأمین میکنند.
در سال ۲۰۲۵، حدود دو سوم LPG مصرفی هند از تنگه هرمز عبور میکرد.در مارس ۲۰۲۶، با انسداد تنگه هرمز در پی درگیری خاورمیانه، حجم LPG صادراتی از این تنگه حدود ۸۰٪ کاهش یافت و از میانگین ۱.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ به ۰.۳ میلیون بشکه در روز رسید.
تقریباً تمام LPG صادراتی از خاورمیانه در سال ۲۰۲۵ به آسیا تحویل داده شد؛ نزدیک به ۶۰٪ از حجم صادراتی به آسیا، نیاز پختوپز خانوارها، رستورانها، و سایر مؤسسات تجاری یا عمومی را تأمین میکرد.
این مقدار برای تأمین نیاز پختوپز ۸۲۰ میلیون نفر کافی بود.
مابقی بیشتر برای گرمایش آب و خوراک اولیه صنعت پتروشیمی استفاده میشد که در آنجا انعطافپذیری برای تغییر به خوراک اولیه جایگزین در صورت مقرونبه صرفه تر بودن وجود دارد.
جایگزینی LPG امکان پذیر نیست
واردات LPG هند به طور ویژهای تحت تأثیر قرار گرفته و در دو ماه نخست درگیری بیش از نصف کاهش یافته است که رقمی معادل کاهش حدود ۴۳۰ هزار بشکه در روز است.
دولت هند با دستور به پالایشگاه های داخلی برای حداکثرسازی تولید LPG پاسخ داد که حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز به تولید افزود.
همچنین اقداماتی در سمت تقاضا برای محدود کردن تأثیر بر مصرف خانگی مطرح شد.
شرکتها نیز توانستند مقداری از منابع جایگزین (آمریکا) دست آورند، اما یک کشتی از (آمریکا) حدود ۴۰ روز زمان نیاز دارد تا به بمبئی برسد، در حالی که این زمان از تنگه هرمز ۴ تا ۵ روز است.
در همین حال، مقدار LPG که هند میتواند در انبار ذخیره کند، تنها پوششدهنده کمی بیش از ۱۰ روز مصرف است و در هنگام اختلالات عرضه، یک حائل ایجاد میکند.
بر اساس آخرین اطلاعات موجود، رسانههای محلی هند همچنین از افزایش جابه جایی جمعیت از شهرها به مناطق روستایی گزارش دادند، جایی که برخی مصرف کنندگان انتظار داشتند بتوانند به سوختهای مناسب برای مصرف خانگی از جمله چوب و زغال راحتتر دسترسی پیدا کنند.
ذخایر استراتژیک LPG کافی نیست
تأثیرات بسته شدن عملی تنگه هرمز بر سوخت خانگی( LPG) فراتر از هند نیز حس شده است.
کشورهای کمی دارای ذخایر استراتژیک LPG هستند و کل ظرفیت شناختهشده ذخیرهسازی LPG (شامل تأسیسات وارداتی، صادراتی و داخلی تجاری) بین ۱۰ تا ۷۵ روز مصرف ملی متغیر است.
با این حال، در زمان بحران نمیتوان به همه این ذخایر برای تأمین تقاضای محلی دسترسی داشت.
با تشخیص این آسیبپذیری، چندین کشور در آفریقا و آسیای در حال توسعه از جمله روآندا و ویتنام در سالهای اخیر شروع به گسترش ذخایر داخلی LPG خود کرده بودند.
با تداوم بحران کنونی، بسیاری دیگر نیز برنامههای مشابهی را در دستور گار قرار دادند.
آسیب جدی به تاسیسات LPG
آسیبهای جدی به تأسیسات مرتبط با LPG در قطر و عمان منجر به کاهش تولید حدود ۱۷۰ هزار بشکه در روز شده است.
هشت تأسیسات دیگر مرتبط با LPG در منطقه مورد اصابت قرار گرفتند، اما میزان کامل خسارت آنها در این مرحله مشخص نیست.قیمت واردات LPG در تمام معیارهای اصلی در ماه مارس به شدت افزایش یافت و در هند و شرق آفریقا به ۹۰٪ بالاتر از میانگین سال ۲۰۲۵ و در غرب آفریقا به ۷۰٪ بالاتر رسید.
جهش قیمت در غرب آفریقا ناشی از کمبود عرضه محلی نبود، زیرا این منطقه تقریباً هیچ LPG از کشورهای خلیج فارس تأمین نمیکند.
بلکه بازتاب ماهیت جهانی بازارهای LPG است که در آن اختلال عرضه در یک منطقه بهسرعت بر قیمتها در مناطق دیگر تأثیر میگذارد.
بنابراین واردکنندگان آفریقایی LPG از شوک قیمتی در امان نماندند، این امر مقرون به صرفه بودن LPG را برای خانوارهای کشورهایی که قیمتها در آنها بدون مقررات است، کاهش داده است.
راهحلی بلند مدتی وجود ندارد
بسیاری از پاسخهای سیاستی بهطور فزایندهای با هدف تشویق خانوارها به دور شدن از سوختهای وارداتی، بهویژه به سمت برق برای پختوپز، طراحی شده است، کشورهایی مانند هند و اندونزی اقداماتی را برای کاهش هزینه اولیه اجاقهای برقی معرفی کردهاند و شاهد افزایش متناظر در خرید لوازم برقی بودند اما به نظر میرسد این راهحلها نمیتواند به عنوان راهکار بلند مدت بحران گاز مایع در دستور کار قرار بگیرد.