آمریکا برای دوشپرتابهای ایران راهحل مشخصی ندارد/ زرادخانه متحرک و ارزانقیمت تهران، برتری هوایی آمریکا را در خلیج فارس تهدید میکند
به نوشتهی این تحلیلگر، احتمال بالای سرنگونی یک جنگنده اف/ای-۱۸ سوپر هورنت در هفته گذشته، تهدید نامتقارن موشکهای دوشپرتاب ضدهوایی ایران را نشان میدهد. تهدیدی که راهحل مشخصی برای آن در سنتکام نیست
به گزارش سرویس جهان مشرق، هریسون کاس، نویسنده ارشد دفاعی و امنیت ملی در نشریه نشنال اینترست در مقالهای(۲ آوریل) به معضل قابلتوجهی برای ارتش تررویستی ایالات متحده در تقابل با ایران پرداخت.
کاس وکیل و نامزد سابق سیاسی است که به عنوان کارآموز خلبان به نیروی هوایی ایالات متحده پیوست تا اینکه به دلایل پزشکی از خدمت مرخص شد.
او بر استراتژی نظامی، هوافضا و امور امنیت جهانی تمرکز دارد.
او دارای مدرک دکترای حقوق از دانشگاه اورگن و کارشناسی ارشد روزنامهنگاری جهانی و روابط بینالملل از دانشگاه نیویورک است.
بهانهی نگارش این مقاله، مورد اصابت قرار گرفتن یک جنگنده پیشرفتهی اف-۱۸ آمریکا بر فراز ساحل جنوبی ایران توسط یک سلاح دوشپرتاب ایرانی بود.
گرچه به واسطهی کوچکبودن سر جنگی این راکت دوشپرتاب آسیب وسیعی به جنگنده وارد نشد، اما هریسون کاس، این رویداد را اتفاقی بزرگ با تبعات گسترده می داند.
بازنشر گزارشها و مقالات رسانههای خارجی از باب اطلاعرسانی است و به معنی تایید تمامی محتوای بازنشرشده توسط مشرق نیست.
هفته گذشته، یک فروند جنگنده اف/ای-۱۸ سوپر هورنت نیروی دریایی آمریکا در نزدیکی شهر چابهار، نزدیک بود توسط یک موشک دوشپرتاب ایرانی (MANPADS) مورد اصابت قرار گیرد.
این موشک در حین یک حمله هوایی در ارتفاع پایین، نزدیک دُم جنگنده منفجر شد.
این هواپیما از حادثه جان سالم به در برد - اما این رویداد، آسیبپذیری هواپیماهای پیشرفته در برابر موشکهای ارزان قیمت دوشپرتاب در ارتفاعات پایین را برجسته کرد و نشان داد که سامانههای دفاع هوایی نسبتاً ابتدایی و قابل حمل چقدر میتوانند حتی در جنگهای با فناوری بالا ارزشمند باشند.
سامانه "منپدز" (MANPADS) دقیقاً چیست؟
MANPADS مخفف "سامانه دفاع هوایی قابل حمل توسط نفر" است.
انواع مختلفی از سامانههای منپدز وجود دارد، اما هر یک در اصل یک موشک سطحبههوای دوشپرتاب است.
اولین منپدزها در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ساخته شدند، اما در ابتدا به دلیل سامانههای هدفگیری ابتدایی خود محدود بودند.
با گذشت زمان، طراحان غربی و شوروی موشکهای خود را بهبود بخشیدند و سامانههای مرگبارتری پدید آوردند.
شاید بدنامترین کاربرد منپدزها در جنگ شوروی در افغانستان در دهه ۱۹۸۰ بود، جایی که ایالات متحده به طور غیرقانونی هزاران سامانه پرتاب افآیام-۹۲ استینگر را در اختیار مجاهدین افغان قرار داد که منجر به نابودی صدها هلیکوپتر و هواپیمای شوروی شد.
به طور کلی، منپدزها دارای برد ۳ تا ۶ مایل (۵ تا ۱۰ کیلومتر) هستند و معمولاً در زیر ارتفاع ۱۵۰۰۰ فوت (۴۵۷۲ متر) مؤثرند.
منپدزها با استفاده از هدایت فروسرخ (حرارتی)، آثار حرارتی هواپیما (موتور و اگزوز) را قفل میکنند.
سامانه هدایت به کاربر اجازه میدهد "شلیک کن و فراموش کن" عمل کند، به این معنی که برای کارکرد به آموزش بسیار کمی نیاز دارند - و آنها را برای نیروهای چریکی و شورشی ایدهآل میسازد.
و از آنجا که منپدزها آسان، متحرک و تشخیص آنها قبل از شلیک دشوار است، علیرغم ماهیت نسبتاً ساده خود، ابزاری مرگبار ضد هوایی باقی میمانند.
منپدزها را میتوان تقریباً از هر جایی شلیک کرد.
از آنجا که هدایت آنها مبتنی بر فروسرخ است نه رادار، مقابله پیشگیرانه با آنها دشوار است.
منپدزهای مؤثر بیش از ۵۰ سال قدمت دارند و فناوری مورد استفاده در آنها ارزان و به راحتی قابل تولید انبوه است.
در جنگهای مدرن، اشباع میدان نبرد با این سامانههای ضد هوایی متحرک و سختتشخیص نسبتاً آسان است.
در میدان نبرد، منپدزها در برابر هواپیماهای کمارتفاع، به ویژه هواپیماهایی که در حال انجام حملات هوایی یا پشتیبانی نزدیک هستند، مانند اف/ای-۱۸ در چابهار، بسیار مؤثرند.
اساساً، منپدزها برای بهرهبرداری از لحظهای طراحی شدهاند که هواپیماهای پیشرفته و چندمیلیون دلاری در آسیبپذیرترین حالت خود قرار دارند.
منپدزها نمونه خوبی از تهدید مداومی است که ایران هنوز برای نیروهای آمریکایی ایجاد میکند.
حتی اگر دفاع هوایی متعارف ایران به شدت تخریب شده باشد، منپدزها همچنان تهدیدی برای هواپیماهای آمریکایی محسوب میشوند.
هیچ راه واضحی برای ایالات متحده برای مقابله با این تهدید وجود ندارد؛ احتمالاً هزاران سامانه پرتاب منپدز در سراسر ایران پراکنده شدهاند و هر یک قادر به فعالیت مستقل است، به این معنی که هیچ راهحلی در فرماندهی مرکزی برای هدف قرار دادن وجود ندارد.
این امر هواپیماهای آمریکایی را مجبور میکند در ارتفاع بالاتر عمل کنند که اثربخشی پشتیبانی نزدیک هوایی را کاهش میدهد.
وجود منپدزها همچنین عدم تقارن هزینهای را بر طرفین درگیر تحمیل میکند.
یک موشک منپدز دهها هزار دلار هزینه دارد، در حالی که یک فروند اف/ای-۱۸ حدود ۷۰ میلیون دلار ارزش دارد.
درباره حادثه اف/ای-۱۸
جنگنده اف/ای-۱۸ سوپر هورنت مورد بحث، در تاریخ ۲۵ مارس (۵ فروردین) در روز روشن و در حال انجام یک حمله هوایی با توپ ۲۰ میلیمتری علیه اهدافی در چابهار بود.
موشک منپدز استفاده شده احتمالاً یک موشک ساخت داخل به نام "میثاق" بوده است - که یک کپی ایرانی از موشک کیودبلیو-۱ چینی است - که از زمین در نزدیکی چابهار شلیک شده است.
خلبان در واکنش به شلیک، یک دور شدید با شتاب جی بالا انجام داد و موشک را مجبور به عبور از هدف کرد.
موشک نزدیک بخش دم منفجر شد، احتمالاً به دلیل فعال شدن فیوز مجاورتی.
ممکن است اف/ای-۱۸ در دُم و ناحیه موتور آسیب ترکش دیده باشد، اما هواپیما پایدار ماند و در هوا ماند و توانست با سلامت به پایگاه بازگردد.
هواپیما به دلیل مانور خلبان، زمانبندی فیوز موشک و احتمالاً استفاده از اقدامات متقابل مانند فلرها (برای فریب سیستم هدایت فروسرخ موشک با ایجاد هدف حرارتی جعلی) جان سالم به در برد.
اساساً، بقا ترکیبی از مهارت و شانس بود.
این حادثه احتمالاً ایران را جسورتر خواهد کرد تا حملات هوایی خود در ارتفاعات پایین علیه هواپیماهای آمریکایی را افزایش دهد - هواپیماهایی که مجبور به پرواز در فواصل نزدیکتر هستند زیرا آمریکا زرادخانه مهمات دورایست خود را تحلیل برده و میخواهد از آن محافظت کند.
بنابراین، در حالی که حملات هوایی با توپ در ارتفاع پایین ارزانتر و پایدارتر هستند، هواپیماهای آمریکایی را در معرض منپدزها قرار میدهند.