کرونا ویروس، آزمونی دیگر برای نهادها و سازمانهای تخصصی بین المللی

ایسنا/ایلام به وجود آمدن "کرونا ویروس" و مستولی شدن ترس و وحشت بر کل جهان، یکبار دیگر ناتوانی بشر را در برابر قدرت خارق العاده طبیعت نمایان ساخت.
برخی معتقدند تاثیر کرونا ویروس به اندازه ای است که می توان زیست بشر را به دو دوره قبل از کرونا و بعد از کرونا تقسیم نمود.
از اینرو، اندیشمندان حوزه های مختلف، به تاثیرات این ویروس بر زندگی بشر پرداخته اند.
یکی از جنبه های مهم و قابل بررسی، چگونگی برخورد نهادها و سازمانهای بین المللی بخصوص نهادهای بین المللی مسئول، در مواجهه با کشورهایی است که بیشترین لطمه و ضربه را از این ویروس متحمل شده اند.
به بیان بهتر، بررسی رفتار نهادهای مسئول بین المللی و تاثیرپذیری آنها از برخی کشورهای قدرتمند، یکبار دیگر"حقوق بین الملل" و " سازمانهای بین المللی" را در آستانه آزمونی سخت قرار داده است.
سه ویژگی؛ سرعت انتشار، ناشناخته بودن ابعاد مختلف و ناتوانی در درمان قطعی کرونا ویروس، سبب وحشت انگیز جلوه یافتن کرونا ویروس شده که همین امر ضرورت مقابله هماهنگ کلیه کشورها و نهادهای بین الملی مسئول با آن را نشان می دهد‌.
جمهوری اسلامی ایران،از جمله کشورهایی است که بیش و پیش از بسیاری از کشورهای دیگر درگیر این ویروس خطرناک شد.
اما تفاوت عمده جمهوری اسلامی ایران با سایر کشورها در این است که ایران زیر تیغ شدیدترین تحریم های یکجانبه وغیر عادلانه ایالات متحده قرار دارد که علاوه بر تحریمهای خود آمریکا، این کشور با درنظر گرفتن تنبیهات مالی، تجاری و اقتصادی، اعمال آنها را برای سایر کشورها بر ایران، سرایت بخشیده است!
به همین دلیل، کشورمان جهت مقابله با این ویروس و کاهش صدمات و لطمات مالی و جانی آن، از نهادها و سازمان های بین المللی مرتبط با موضوع، درخواست کمک نموده است.
اصلی ترین نهاد مرتبط با مبارزه با کرونا ویروس، سازمان بهداشت جهانی(World Health Organization) است که در سال ۱۹۴۸ میلادی آغاز به کار کرد و به اختصار W.H.O خوانده می شود.
به موجب ماده یک اساسنامه سازمان بهداشت جهانی؛ هدف این سازمان، دستیابی تمام مردم به عالی ترین سطح بهداشت و سلامتی است‌.
ایران نیز در سال ۱۹۵۶ میلادی به آن پیوسته است‌ و عضو کمیته مدیترانه شرقی این سازمان است.
در سال ۲۰۰۵ میلادی مجمع عمومی سازمان بهداشت جهانی، در جهت توسعه تعهدات جدید اعضا در مورد بیماریهایی که اپیدمی پیدا می کنند، مصوبه ای را به تصویب رساند که این تعهدات هم مربوط به دولتهای عضو بود و هم مربوط به خود سازمان بهداشت جهانی.
این مصوبه، دولتها را به دو دسته؛ اول: دولتهای درگیر بیماری بین المللی واگیردار، که موظف هستند سازمان بهداشت جهانی را در جریان بیماری، نوع امکانات و چگونگی مقابله با آن بگذارند‌.
و دوم: سایر دولت های عضو، که موظف هستند نهایت همکاری را با دولتهای درگیر بیماری و نیز خواسته های سازمان بهداشت جهانی در خصوص آن داشته باشند، تقسیم می‌کند.
خود سازمان بهداشت جهانی نیز موظف است همکاری های گسترده را با دولت های درگیر بیماری داشته باشد و همه تلاش خود را برای هماهنگ کردن سایر دولتها و نهادها و سازمان های بین المللی در جهت هم افزایی برای مقابله با بیماری بکار گیرد.
همچنین مطابق این مصوبه، توصیه های سازمان بهداشت جهانی الزام آور خواهد بود.ایالات متحده از جمله معدود کشورهایی است که برای این مصوبه(۲۰۰۵.م) از حق شرط استفاده کرده است.
از جمله شروط آمریکا، معاف بودن ایالت های این کشور برای کمک برای مقابله با بیماری و نیز معاف بودن سربازان این کشور از کمک برای مقابله با بیماری است، بخصوص اگر در حال عملیات نظامی باشند.
این شروط، تعهدات آمریکا را در کمکهای بشردوستانه در شرایط بیماری بین المللی واگیردار به شدت کاهش می دهد!
اما، کرونا ویروس، یکبار دیگرنفوذ و تاثیر قدرتهای بزرگ بخصوص ایالات متحده را بر نهادها و سازمان های تخصصی بین المللی را نشان داد.
در ادامه به دو مورد مهم که در مورد جمهوری اسلامی ایران مصداق پیدا کرده است اشاره خواهیم کرد؛
۱.
سازمان بهداشت جهانی
همانگونه که در بالا اشاره ای هم شد، ایران تحت شدیدترین تحریمها تاریخ روابط بین الملل قرار دارد، و این تحریمها توان ایران را در جهت مقابله و مهار کرونا ویروس به شدت کاهش داده است.
این امر علاوه بر آسیبهای شدید مالی و جانی داخلی، احتمال شیوع و گسترش ویروس را در خارج از کشور نیز به طرز چشمگیری افزایش خواهد داد.
در چنین ضعیت دهشتناک و خطرآفرینی، انتظار این بود که سازمان بهداشت جهانی، تلاش مجدانه در جهت رفع یا تعلیق تحریمهای غیرمنطقی آمریکا علیه ایران به کار بگیرد، که متاسفانه در اثر فشارهای آمریکا، این نهاد تخصصی بین المللی که متولی اصلی مقابله با کرونا ویروس در بین نهادها و سازمانهای بین المللی است،
هیچگونه تلاش نتیجه بخشی در این راستا انجام نداده است.
این در حالی است که شیوع این بیماری حتی می تواند امنیت بین المللی را با خطر مواجه سازد.
چرا که در موارد مشابه ضعیف تر همانند بیماری ایدز و ابولا، شورای امنیت قطعنامه هایی مبنی بر به خطر افتادن صلح و امنیت بین الملل صادر کرده است.
اگرچه از شورای امنیت به دلیل عضویت آمریکا و داشتن حق وتوی این کشور، انتظار هیج اقدامی به نفع ایران نمی رود، اما از سازمان بهداشت جهانی بعنوان نهاد تخصصی و مرتبط با موضوع انتظار می رفت در خصوص لغو یا حداقل تعلیق تحریمهای جمهوری اسلامی ایران که نقش مهمی در میزان مقابله با این ویروس دارند، همه توان خود را بکار بگیرد و البته منفعل بودن سازمان بهداشت جهانی در این مورد، برخلاف وظیفه ذاتی و اصول و مصوبات این نهاد بوده و بیش از گذشته عدم استقلال اینگونه نهادها را مشخص می کند، این در حالیست که برخی دولتها از جمله روسیه و چین و حتی برخی مقامات اروپایی بطور مستقیم و دبیرکل سازمان ملل آقای آنتونیو گوترش به طور غیرمستقیم، خواهان برداشته شدن تحریمهای ایران در جهت مقابله بهتر با کرونا ویروس شده اند.
۲.
صندوق بین المللی پول
از دیرباز صندوق بین المللی پول تحت تاثیر نفوذ کشورهای قدرتمند و علی الخصوص آمریکا بوده است.
اما در شرایطی که جان انسانها، آن هم نه در یک کشور، بلکه در کل کره خاکی در خطر است، انتظار این بود که این نهاد تخصصی بین المللی، از سیاست زدگی های مرسوم عبور کند.
در پی به وجود آمدن کرونا ویروس و ایجاد وحشت در مورد شیوع و تبعات آن، تلاش در جهت مقابله و کنترل آن، برای همه دولتها و سازمانهای بین المللی به یک ضرورت انکار ناپذیر تبدیل شد.
در همین راستا، صندوق بین المللی پول نیز اعلام کرده است که تصمیم دارد به دولتهایی که کرونا ویروس بیشترین تاثیر منفی اقتصادی را بر آنها داشته، کمک نماید.
با توجه به اینکه، ایران جزو کشورهایی است که بیشترین آسیب را به لحاظ اقتصادی، به دلیل درگیر شدن با این ویروس متحمل شده است و بسیاری از کسب و کارها به تعطیلی کشیده شده، فلذا بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تقاضای کمک ۵ میلیارد دلاری را از صندوق بین المللی پول کرده است.
ایران هم به لحاظ هزینه های هنگفت بهداشتی و پزشکی که برای مبارزه با کرونا ویروس به کار گرفته است، و هم به دلیل تعطیلی بسیاری از کارگاهها، بنگاههای سودازده و شرکتهای تولیدی و کارخانه های کوچک و بزرگ و نیز بسیاری از کسب و کارهای کوتاه مدت و روزانه، با حجم وسیعی به لحاظ تعداد افراد، بیکار شده ی ناشی از وجود این ویروس مواجه شده است، مضافا اینکه باید گفت ایران در این شرایط سخت تحت شدیدترین تحریم های ظالمانه قرار گرفته است.
بنابراین جمهوری اسلامی ایران جزو مستحق ترین کشورها جهت دریافت کمک های مالی بین المللی بخصوص دریافت وام از صندوق بین المللی به شمار می رود.
اما به علت عدم استقلال این نهاد مالی بین المللی و تحت تاثیر آمریکا، هنوز با درخواست بانک مرکزی ایران مبنی بر وام ۵ میلیاردی پاسخ مقتضی داده نشده است.
بنابراین، می توان گفت داستان غم انگیز کرونا ویروس آزمون دیگریست برای نهادها و سازمانهای بین المللی در جهت انجام درست وظایف ذاتی و تخصصی شان، که متاسفانه تاکنون از این آزمون سربلند بیرون نیامده اند.
امید است با پیگیری مستمر مسوولان جمهوری اسلامی ایران، اینگونه نهادها و سازمانهای تخصصی بین المللی به انجام وظیفه خود در قبال کشورمان ترغیب گردند.
یادداشت از :حسین فرهادی بابادی، دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل
انتهای پیام