شرحی از یک حدیث نقش بسته بر دیوار حسینیه امام خمینی

به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا هزاران نفر از مردم آذربایجان شرقی صبح امروز با رهبر معظم انقلاب دیدار کردند.
در این مراسم حدیث نقش‌بسته‌‌ای از امیرالمؤمنین(ع) با این مضمون وجود داشت: «إِنَّمَا یَنْزِلُ النَّصْرُ بَعْدَ الصَّبْرِ؛ یقینا پیروزی در پى صبر، نصیب مى‌شود».
در ادامه ضمن درج متن کامل حدیث، به شرح و توضیح برخی فرازهای آن پرداخته می‌شود.
تشویق امیرالمؤمنین(ع) به جهاد
مالک‌بن اعین در ضمن حدیثى گوید: امیر مؤمنان(ع) در صفین، مردم را به جهاد تشویق مى‌کرد و مى‌فرمود: همانا خداوند توانا و بزرگوار، شما را راهنمایى کرده است «به معامله‌اى که از عذاب دردناک، نجاتتان مى‌دهد؛ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ» (صف 10) و دردهاى شما را به خوبى بهبود مى‌بخشد؛ و آن عبارت است از ایمان آوردن به خدا، و جهاد کردن در راه او و قرار دادن پاداش آن و آمرزیدن گناهان و جاى دادن «در جایگاه‌هاى پاکیزه در بهشت جاودان؛ وَ مَسَاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ» (صف12)و خداوند فرموده است: «به یقین خداوند کسانى را که در راه او مى‌جنگند و در برابر دشمن صف‌آرایى کرده و چون بنیادى پولادین جلوى دشمن را مى‌گیرند دوست مى‌دارد؛ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ» (صف4) پس صف‌هاى خود را مرتب و منظم کنید مانند دیوارى که بر شالوده سربى بنا شده و مستحکم است
اخلاق‌مداری در اوج آتش نبرد
...
شمشیر جنگ را همواره برافراشته دارید و از جایش تکان ندهید و دورش را خلوت نکنید و آن را به هرکس نسپارید مگر به دست دلیران جنگى؛ چه آنانند که جلوى هر پیشامد بد و ناگوارى مى‌ایستند و مانع از آسیب‌رسانى آن مى‌شوند و از آنچه حفظ و نگهدارى‌اش لازم است، پاسدارى کرده در هنگام فرود آمدن گرفتارى و قرار گرفتن در تنگناها پایدارى مى‌کنند و هیچ نعشى را قطعه قطعه و اندامش را جدا نکنید، و چون به منزل و مأواى دشمن دسترسى پیدا کردید هیچ پرده و پوششى را ندرید (کسى را رسوا نکنید) و داخل هیچ خانه‌اى نشوید و چیزى از دارایى و کالاى آنان را برندارید مگر آنچه را که در لشکرگاه‌شان به جاى مانده باشد.
زنان را اذیت و آزار ندهید که بر اثر آن عواطفشان آسیب ببیند؛ هرچند آن‌ها به شما دشنام دهند و بخواهند شرافت و بزرگوارى شما را خدشه‌دار کنند؛ و به سرداران و بزرگانتان بد بگویند؛ چون نیروى تحمل آن‌ها کمتر است و قواى نفسانى و خِردهایشان به‌ اندازه کافى نیست؛ به همین جهت زود تحت تاثیر واقع مى‌شوند.
زنها در وقتى که مشرک بودند به ما دستور داده شده بود که متعرض آن‌ها نشویم چه رسد به حالا!
در زمان جاهلیت اگر مردى زنى را کتک مى‌زد، بر اثر آن وى را و بعد از او فرزندانش را بر این کار سرزنش مى‌کردند.
توجه داشته باشید کسانى که براى حفظ دین و عرض و ناموس مردم جانفشانى مى‌کنند، افرادى هستند که پیرامون پرچم خویش گرد مى‌آیند و از هر سو- چپ و راست- پیش و پس نگهبانى‌اش مى‌کنند و آن را در دل جمعیت خویش نگه مى‌دارند.
نه واپس مى‌روند تا درفش به دشمن تسلیم شود و نه بر آن، پیشى مى‌گیرند که در میان دشمن تنهایش گذارند.
عدم تضعیف نیروی خودی
خدا رحمت کند مردى را که با نثار جان خود به برادر همرزمش کمک رساند و دشمنى را که پنجه در پنجه‌اش کرده وامگذارد تا با هم‌مبارز برادرش همدست شود و برادر مسلمانش یکه و تنها در مقابل دو حریف؛ با حریف خودش و حریف برادرش قرار گیرد و شکست بخورد.
سپس آن دو سرباز دشمن در او آویزند و خودش را نیز شکست دهند و بکشند، علاوه بر آن که جانش را از دست داده به جهت آن که مرتکب کار پستى شده مایه سرشکستگى و سرزنش خود را نیز فراهم ساخته است و چگونه چنین نشود و حال آن که برادرش با دو تن مى‌جنگد و این دست خود را بسته و راه را بر دشمن باز کرده تا بر نیروى خودى بتازد، از حریف خود گریخته و نظاره‌گر سرباز دشمن و این (برادر همرزمش) شده است؟
و آن که مرتکب چنین کارى شود سبب شده که خدایش او را دشمن بدارد؛ پس مرتکب کارى نشوید که خداوند از شما متنفر و منزجر شود، زیرا گذر شما به سوى پروردگار است و این فرمایش خداوند است: «اى پیامبر!
به منافقان بگو چنانچه از مرگ و کشته شدن مى‌گریزند آن فرار هرگز به سود شما نیست چه آن که در این صورت اندک زمانى بیش از زندگانى دنیا بهره‌مند نخواهید شد؛ قُلْ لَنْ یَنْفَعَکُمُ الْفِرارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَ إِذاً لا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِیلًا» (احزاب16)
صبر و جهاد مقابل دشمن
به خدا سوگند اگر از شمشیرهاى دنیا بگریزید از شمشیر اجل و عذاب الهى در قیامت به سلامت نمى‌مانید؛ پس به بردبارى و راستى یارى بجویید؛زیرا یقینا پیروزی در پى صبر، نصیب مى‌شود؛ فَإِنَّمَا یَنْزِلُ النَّصْرُ بَعْدَ الصَّبْرِ.
«پس چنان که حقِّ جهاد است به آن بپردازید؛ فَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقِّ جِهَادِهِ» (حج 78) و هیچ قدرتى جز به مدد خداوند به دست نمى‌آید.
همان گونه که واضح است، زمان صدور این روایت در نبرد معاویه در صفین بود.
این دسته از دشمنان اسلام با عنوان "قاسطین" از سوی نبی مکرم اسلام(ص) لقب گرفتند.
در صورت کلی، معاویه به عنوان سرسلسله قاسطین فردی بود که خیلی تظاهر به اسلام می‌کرد، خیلی سیاستمدار مکاری بود و در جریان صفین با همکاری عمر و بن عاص قرآن را سر نیزه کردند و به کمک منافقان، سپاهیان امیرالمؤمنین(ع) را تطمیع کردند و بعد از آن ماجرای تلخ حکمیت پیش آمد که زمینه را برای روی کار آمدن فرصت‌طلبان یا "إبن‌الوقت‌های" چپگرای مارقین، یعنی مارقین یا خوارج نهروان فراهم کردند و جنگ نهروان را دانسته یا ندانسته به نفع جبهه خارجی، یعنی معاویه و علیه امام علی(ع) تدارک دیدند.
نکته جالب توجه در این روایت شریف، پیش‌بینی امیرالمؤمنین(ع) از توطئه دشمنان داخلی جهت همدستی با سپاه معاویه بود؛ از این جهت به صورت مکرر به سربازان خویش توصیه می‌کردند پشت یکدیگر را خالی نکنید و به همدستی با دشمن نپردازنید.
امام علی(ع) تأکید دارند رزمندگان موظف به دفاع از همرزمان خود نیز هستند و حتى المقدور باید از آنان نیز دفاع کنند و هرگز نباید با اعمال نادرست خود و رهاکردن برادر همرزم خود در میان جبهه دشمنان، خشم خدا را برانگیزند.
اما هشدارهای حضرت هیچ گاه بر قلب‌های پر حقد و کینه و قساوت‌زده نفوذی‌ها هیچ گاه تأثیر نکرد؛ لذا معاویه و عمر و بن عاص وقتی در آستانه شکست قرار گرفتند، با شیطنت خاص خود قرآن را سر نیزه کردند و با کمک عوامل خود در سپاه امیرالمؤمنین(ع) مانع ادامه نبرد و شکست خود شدند.
دشمن نیز همواره از این نقطه ضعف مسلمانان در طول تاریخ بهره‌های فراوانی برد به گونه‌ای که در هر دوره‌ای با بهره‌برداری از افراد نفوذی خود درون کشورهای تحت ظلم خود، تلاش خود را در راستای پیاده‌سازی برنامه‌های شوم‌شان جهت استعمار آن جوامع را به کار گرفتند.
متن کامل حدیث:
قَالَ: وَ فِی حَدِیثِ مَالِکِ بْنِ أَعْیَنَ قَالَ: حَرَّضَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ (ع) النَّاسَ بِصِفِّینَ فَقَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ دَلَّکُمْ عَلَى تِجَارَةٍ تُنْجِیکُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ، وَ تُشْفِی بِکُمْ عَلَى الْخَیْرِ الْإِیمَانِ بِاللَّهِ، وَ الْجِهَادِ فِی سَبِیلِ اللَّهِ، وَ جَعَلَ ثَوَابَهُ مَغْفِرَةً لِلذَّنْبِ، وَ مَسَاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ، وَ قَالَ جَلَ‌وَعَزَّ: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیانٌ مَرْصُوصٌ» [صف/ 4] فَسَوُّوا صُفُوفَکُمْ کَالْبُنْیَانِ الْمَرْصُوصِ فَقَدِّمُوا الدَّارِعَ، وَ أَخِّرُوا الْحَاسِرَ، وَ عَضُّوا عَلَى النَّوَاجِذِ، فَإِنَّهُ أَنْبَى لِلسُّیُوفِ عَنِ الْهَامِ، وَ الْتَوُوا عَلَى أَطْرَافِ الرِّمَاحِ، فَإِنَّهُ أَمْوَرُ لِلْأَسِنَّةِ، وَ غُضُّوا الْأَبْصَارَ فَإِنَّهُ أَرْبَطُ لِلْجَأْشِ وَ أَسْکَنُ لِلْقُلُوبِ وَ أَمِیتُوا الْأَصْوَاتَ فَإِنَّهُ أَطْرَدُ لِلْفَشَلِ، وَ أَوْلَى بِالْوَقَارِ وَ لَا تَمِیلُوا بِرَایَاتِکُمْ وَ لَا تُزِیلُوهَا وَ لَا تَجْعَلُوهَا إِلَّا مَعَ شُجْعَانِکُمْ فَإِنَّ الْمَانِعَ لِلذِّمَارِ وَ الصَّابِرَ عِنْدَ نُزُولِ الْحَقَائِقِ هُمْ أَهْلُ الْحِفَاظِ، وَ لَا تَمْثُلُوا بِقَتِیلٍ، وَ إِذَا وَصَلْتُمْ إِلَى رِحَالِ الْقَوْمِ فَلَا تَهْتِکُوا سِتْراً، وَ لَا تَدْخُلُوا دَاراً، وَ لَا تَأْخُذُوا شَیْئاً مِنْ أَمْوَالِهِمْ إِلَّا مَا وَجَدْتُمْ فِی عَسْکَرِهِمْ وَ لَا تُهَیِّجُوا امْرَأَةً بِأَذًى وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَکُمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَکُمْ وَ صُلَحَاءَکُمْ فَإِنَّهُنَّ نَاقِصَاتُ الْقُوَى وَ الْأَنْفُسِ وَ الْعُقُولِ، وَ قَدْ کُنَّا نُؤْمَرُ بِالْکَفِّ عَنْهُنَّ وَ هُنَّ مُشْرِکَاتٌ، وَ إِنْ کَانَ الرَّجُلُ لَیَتَنَاوَلُ‌ [ 259 ] الْمَرْأَةَ فَیُعَیَّرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ مِنْ بَعْدِهِ، وَ اعْلَمُوا أَنَّ أَهْلَ الْحِفَاظِ هُمُ الَّذِینَ یَحْتَفُّونَ بِرَایَاتِهِمْ وَ یَکْتَنِفُونَهَا، وَ یَصِیرُونَ حِفَافَیْهَا وَ وَرَاءَهَا وَ أَمَامَهَا، وَ لَا یُضَیِّعُونَهَا لَا یَتَأَخَّرُونَ عَنْهَا فَیُسْلِمُوهَا، وَ لَا یَتَقَدَّمُونَ عَلَیْهَا فَیُفْرِدُوهَا، رَحِمَ اللَّهُ امْرَأً وَاسَى أَخَاهُ بِنَفْسِهِ وَ لَمْ یَکِلْ قِرْنَهُ إِلَى أَخِیهِ فَیَجْتَمِعَ عَلَیْهِ قِرْنُهُ وَ قِرْنُ أَخِیهِ فَیَکْتَسِبَ بِذَلِکَ اللَّائِمَةَ، وَ یَأْتِیَ بِدَنَاءَةٍ وَ کَیْفَ لَا یَکُونُ کَذَلِکَ وَ هُوَ یُقَاتِلُ الِاثْنَیْنِ، وَ هَذَا مُمْسِکٌ یَدَهُ قَدْ خَلَّى قِرْنَهُ عَلَى أَخِیهِ هَارِباً مِنْهُ یَنْظُرُ إِلَیْهِ وَ هَذَا فَمَنْ یَفْعَلْهُ یَمْقُتْهُ اللَّهُ، فَلَا تَتَعَرَّضُوا لِمَقْتِ اللَّهِ فَإِنَّ مَمَرَّکُمْ إِلَى اللَّهِ، وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: «قُلْ لَنْ یَنْفَعَکُمُ الْفِرارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَ إِذاً لا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِیلًا» [احزاب/ 16] وَ ایْمُ اللَّهِ لَئِنْ فَرَرْتُمْ مِنْ سُیُوفِ الْعَاجِلَةِ لَا تَسْلَمُونَ مِنْ سَیْفِ الآْجِلَةِ، فَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصِّدْقِ، فَإِنَّمَا یَنْزِلُ النَّصْرُ بَعْدَ الصَّبْرِ فَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقِّ جِهَادِهِ، وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.
(وسائل الشیعه، ج15، ص 95، ح 20057؛ الکافى، ج5، ص39)
انتهای‌پیام/