قصرقند؛ قطب تولید برنج سیستان و بلوچستان با دانش بومی مردم محلی
زاهدان - با بهرهگیری از دانش سنتی و روشهای بومی، مزارع برنج در منطقه گرمسیری قصرقند شکوفا شده است که این امر نویدبخش تحولی بزرگ در کشاورزی این منطقه به شمار می رود.
خبرگزاری مهر - گروه استانها، فاطمه گلوی: در دل استان گرمسیر سیستان و بلوچستان، شهرستان قصرقند بار دیگر نام خود را به عنوان قطب مهمی در تولید برنج در استان سیستان و بلوچستان ثبیت کرده است.
قصرقند جایی که نخلستانهای سرسبز با شالیزارهای درخشان گره خوردهاست، کشاورزان با تکیه بر دانش بومی و تلاش بیوقفه، انواع برنج ایرانی با کیفیت و مقرون به صرفه را کشت میکنند که مصرف مردم منطقه را تامین می کند.
کشت برنج در قصرقند، نه تنها یک فعالیت اقتصادی مولد و منبع درآمدی پایدار برای هزاران خانوار است، بلکه هویت فرهنگی و معیشتی منطقه را نیز بازتاب میدهد که برگرفته از یک دانش بومی است؛
با وجود محدودیتهای همیشگی منابع آبی در مناطق جنوبی کشور، کشاورزان قصرقندی با استفاده از آب های سطحی و مدیریت هوشمندانه روان آبها، توانستهاند چرخه تولید این محصول استراتژیک را زنده نگه دارند.
این منطقه از دیرباز به دلیل شرایط آب و هوایی منحصر به فرد و خاک حاصلخیز، ظرفیت بالایی برای کشت ارقام متنوع برنج داشته و هرساله محصولی با کیفیت و عطر و طعم بینظیر را روانه بازار مصرف میکند.
برنج بلوچستان؛ حاصل بهرهگیری از دانش بومی و تجربیات مردم محلی است
سعید امیری، مدیر جهاد کشاورزی قصرقند در گفت و گو با خبرنگار مهر با تشریح ظرفیتهای کشاورزی شهرستان قصرقند اظهار کرد: این منطقه با برخورداری از شرایط اقلیمی مساعد، به قطب تولید برنج در استان سیستان و بلوچستان تبدیل شده است.
وی گفت: کشت برنج در مناطق گرمسیری بلوچستان، حاصل بهرهگیری از دانش بومی و تجربیات است؛ این روش با دقت در مدیریت منابع و سازگاری با شرایط محیطی تدوین شده، و توانسته است در مواجهه با گرمای شدید بلوچستان با موفقیت به بار بنشیند.
برنج در ۷۰۰ هکتار از اراضی مستعد قصرقند کشت می شود
امیری با اشاره به وسعت اراضی زیر کشت برنج شهرستان قصرقند تصریح کرد: در حال حاضر بالغ بر ۷۰۰ هکتار از اراضی مستعد شهرستان به کشت این محصول راهبردی اختصاص دارد، اما با توجه به انجام دو مرتبه کشت و برداشت در طول یک سال زراعی، مجموعاً از سطحی معادل ۱۴۰۰ هکتار برنج برداشت میکنیم.
وی ادامه داد: این چرخه تولید مستمر، نقش حیاتی در پویایی اقتصاد محلی ایفا میکند.
مدیرجهاد کشاورزی قصرقند در ادامه با اشاره به تنوع رقمهای کشتشده در این شهرستان گفت: خوشبختانه کشاورزان منطقه با دانش بومی و تخصصی خود، ارقام مختلفی نظیر شفق، شیرودی، صدری و بوتو را مورد کشت قرار میدهند که هرکدام تقویم زراعی متفاوتی دارند.
وی بیان کرد: به عنوان نمونه، رقم شفق در اسفندماه کشت میشود وسه ماه بعد آماده برداشت است، در حالی که رقم صدری در شهریورماه کشت شده و برداشت آن در آذرماه انجام میشود.
امیری افزود: این تنوع زمانی در کشت، موجب توزیع متوازن کار در طول سال شده و تولید را افزایش میدهد.
برداشت سالانه ۴۲۰۰ تن برنج از مزارع قصرقند
وی با اشاره به نگرانیهای ملی در خصوص منابع آبی تأکید کرد: یکی از مزیتهای منحصربهفرد کشت برنج در قصرقند، عدم وابستگی به آب های زیر زمینی و کشت این محصول اسراتژیک با آبهای سطحی و روانآبها انجام می شود.
مدیرجهاد کشاورزی قصرقند بیان کرد: کشاورزان منطقه قصرقند به هیچ وجه از منابع آبهای زیرزمینی برای کشت برنج استفاده نمیکند و این امر، پایداری زیستمحیطی تولید را تضمین میکند.
وی اظهار داشت: میانگین برداشت برنج سه تن از هر هکتار است که مجموع تولید سالانه شهرستان را به چهار هزار و ۲۰۰ تن میرساند.
امیری در بخش دیگری از سخنان خود به کیفیت فرآورده نهایی اشاره کرد و افزود: برنج قصرقند به دلیل ارگانیک بودن، کیفیتی بالاتر از نمونههای وارداتی دارد؛ زیرا حتی استفاده از کودهای شیمیایی نیز صرفاً در یک مرحله و آن هم به میزانی کمتر از استانداردهای بهداشت بینالمللی است؛ این رویکرد، محصولی کاملاً سالم و با عطر و طعم طبیعی به دست میدهد که توان رقابتی آن را در بازارهای داخلی به شدت افزایش داده است.
۸۰ درصد برداشت برنج قصرقند به صورت مکانیزه انجام می شود
یحیی عارفی نسب معاون فنی جهاد کشاورزی قصرقند در گفت و گو با خبرنگار مهر، ابعاد اقتصادی و صنعتی برداشت برنج در قصرقند را تشریح کرد.
وی با بیان اینکه ضریب مکانیزاسیون در مزارع این شهرستان رشد چشمگیری داشته است، گفت: در حال حاضر ۸۰ درصد از عملیات برداشت محصول به صورت کاملاً مکانیزه انجام میشود؛ این نرخ بالای استفاده از تکنولوژی، علاوه بر کاهش هزینه ها سرعت عملیات و کاهش ریزش محصول در زمان برداشت را نیز به همراه داشته است.
عارفی نسب با اشاره به زیرساختهای فرآوری در منطقه خاطرنشان کرد: قصرقند مجهز به سه واحد شالیکوبی نیمهصنعتی و چندین شالیکوبی خانگی است؛ نکته حائز اهمیت در فرآوری محلی این است که ضایعات برنج در این واحدها به مراتب کمتر از شالیکوبیهای کاملاً صنعتی است و این به معنای افزایش راندمان تولید و سودآوری بیشتر برای کشاورز است.
وی اظهار داشت: ضمن اینکه محصول جانبی این فرآیند یعنی شلتوک باقیمانده نیز دور ریخته نمیشود و به عنوان یک منبع غنی، در تغذیه دامهای منطقه مورد استفاده قرار میگیرد که یک چرخه اقتصادی کامل را شکل داده است.
تولید ۶۰ درصد از برنج سیستان و بلوچستان در شهرستان قصرقند
معاون فنی جهاد کشاورزی قصرقند، در خصوص قیمتگذاری و قدرت خرید مصرفکننده تصریح کرد: برخلاف تصور عمومی که محصولات ارگانیک را گرانقیمت میپندارند، قیمت تمامشده برنج قصرقند با برنجهای وارداتی تفاوت چندانی ندارد؛ این تناسب قیمت در کنار کیفیت بسیار بالاتر، یک مزیت رقابتی بینظیر ایجاد کرده است.
وی اظهار داشت: هرچند این محصول ارزشمند به دلیل اولویت تأمین تقاضای داخلی، صادرات خارجی ندارد، اما در داخل کشور به ویژه در استانهای مرکزی و همجوار سیستان و بلوچستان، بازار خوبی پیدا کرده و خواهان زیادی دارد.
عارفی نسب در پایان افزود: بیش از ۶۰ درصد از کل برنج تولیدی استان پهناور سیستان و بلوچستان در مزارع قصرقند تولید میشود.