مروری بر مبارزات آیتالله حیدری؛ مجتهدی که در هفتم تیر به شهادت رسید
همدان- به مناسبت هفتم تیرماه سالروز حادثه دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیتالله محمدعلی حیدری امام جمعه نهاوند در این حادثه به زندگینامه این شهید گرانقدر میپردازیم.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: حادثه هفتم تیرماه سال ۱۳۶۰ یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین رویدادهای تاریخ انقلاب اسلامی ایران است که در آن بمبگذاری در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی انجام و منجر به شهادت آیتالله بهشتی و ۷۲ تن از یاران و همراهان او شد.
در این حادثه تروریستی آیتالله محمدعلی حیدری امام جمعه نهاوند نیز به شهادت رسید.
آیتالله محمدعلی حیدری متولد سال ۱۳۱۵ در قم، از روحانیان برجسته و شاگردان امام خمینی(ره)، آیتالله بروجردی و علامه طباطبایی بود که در ۳۰ سالگی به درجه اجتهاد رسید.
وی علاوه بر تدریس در حوزههای علمیه قم و نهاوند، آثار علمی متعددی در فقه و اصول از خود بر جای گذاشت و همزمان با نهضت امام خمینی(ره) از سال ۱۳۴۲ به صف مبارزان علیه رژیم پهلوی پیوست.
سخنرانیهای انقلابی، انتشار اعلامیههای سیاسی، تحمل زندان و شکنجه، تبعید و هدایت مبارزات مردمی در نهاوند از مهمترین فعالیتهای او در دوران مبارزه با رژیم پهلوی بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، آیت الله حیدری مسئولیتهایی همچون امامت جمعه نهاوند، سرپرستی کمیته انقلاب، قاضی شرع دادگاههای همدان و نمایندگی مردم نهاوند در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی را بر عهده گرفت و در کنار فعالیتهای سیاسی، خدمات گستردهای در حوزههای فرهنگی، عمرانی و اجتماعی ارائه کرد.
وی از مخالفان جدی جریانهای ضدانقلاب و بنیصدر بود و سرانجام در شامگاه هفتم تیر ۱۳۶۰ در انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی، همراه با آیتالله شهید بهشتی و جمعی از مسئولان کشور به شهادت رسید و پیکرش در حسینیه جوانان نهاوند، در کنار مزار پدرش، به خاک سپرده شد.
آیت الله محمد علی حیدری فرزند محمد ولی امام جمعه نهاوند در استان همدان بود و اجداد وی قربانعلی خان و حاج علی خان از سران مشهور عشایر منطقه سلسله و دلفان بودند و سالها رهبری بسیاری از مردم لرستان را در مبارزه با پهلوی اول بر عهده داشتند.
آیت الله محمد ولی حیدری لرستانی پدر آیت الله محمدعلی حیدری نیز از عالمان دینی و مجتهدان برجسته غرب کشور بود.
آیت الله حیدری در دوران کودکی قرآن را نزد پدرش فراگرفت.
پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی در دوازده سالگی وارد حوزه علمیه قم شد و در مدت کوتاهی مقدمات علوم دینی را آموخت.
سپس دوره سطح را در محضر حضرات آیات علی مشکینی، سید محمد باقر سلطانی طباطبایی و حسینعلی منتظری به پایان برد.
همچنین همراه با شهید آیت الله سید مصطفی خمینی (ره) شرح منظومه را نزد آیت الله محمد فکور یزدی فراگرفت و هم زمان با دروس حوزوی، مقطع متوسطه را گذراند و مدرک دیپلم را گرفت.
چندی نیز در نجف تحصیل علوم دینی را ادامه داد.
پس از بازگشت از نجف با شرکت در حوزه درس خارج فقه و اصول آیات عظام سید حسین بروجردی، امام خمینی (ره) ، سید محمد محقق داماد و محمد علی اراکی مدارج عالی علمی را سپری کرد و در سی سالگی به درجه اجتهاد نائل آمد.
آیت الله حیدری فلسفه و تفسیر را نیز در محضر علامه سید محمد حسین طباطبایی آموخت و تلاش و جدیت و در تحقیق و تدوین دروس خارج و فهم عمیق او از مبانی فقهی و اصولی علمای متقدم و متأخر او را در شمار شاگردان برجسته آیت الله العظمی سید حسین بروجردی و امام خمینی (ره) در آورد.
از همین رو مورد توجه ایشان قرار گرفت و به نشانه تشویق از سوی آیت الله بروجردی به دریافت یک دوره کتاب ارزشمند وسائل الشیعه نائل آمد.
آیت الله حیدری هم زمان با درس و بحثهای حوزوی به فراگیری علوم جدید پرداخت و اطلاعات فراوانی در مورد مکاتب فلسفی غرب به دست آورد.
وی زبان انگلیسی را نیز از شهید دکتر سید محمد حسینی بهشتی آموخت و در دوران تحصیل با حضرات آیات عبدالله جوادی آملی، سید محمد خامنهای و محمد علی گرامی هم درس و هم مباحثه بود.
آیت الله حیدری از آیات عظام امام خمینی (ره)، سید احمد خوانساری و سیدمحمدرضا گلپایگانی اجازه تصدی امور حسبیه دریافت کرد و در حوزههای علمیه قم و نهاوند به تدریس اشتغال یافت و تقریرات دروس آیات عظام سید حسین بروجردی و امام خمینی(ره)؛ تقریرات اصول و تنقیح مباحث الفقه از آثار او است.
آیت الله محمدعلی حیدری در ۱۳۴۲شمسی همزمان با آغاز نهضت روحانیت به رهبری امام خمینی (ره) همگام با سایر علما و فضلای حوزه به فعالیت سیاسی و افشاگری بر ضد رژیم طاغوت پرداخت و در راستای معرفی شخصیت و تبیین اندیشهها و اهداف امام خمینی (ره) به تلاش گستردهای دست زد.
پس از واقعه ۱۵ خرداد و دستگیری حضرت امام خمینی (ره) در راهپیمایی مردم انقلابی قم حضور یافت و در صحن حرم حضرت معصومه(س) به ایراد سخنرانی و بررسی علل قیام ۱۵ خرداد و تبیین ابعاد شخصیتی حضرت امام (ره) پرداخت و دستگیری ایشان را همانند از میان بردن قرآن و اسلام و شرف دانست.
آیت الله حیدری پس از این سخنرانی با همکاری مردم مخفی شد و با لباس مبدل از تعرض مأموران امنیتی رژیم نجات یافت.
با تبعید امام خمینی(ره) به ترکیه و عراق و تلاش رژیم ظاغوت برای محو نام ایشان، از جمله مبارزانی بود که به مقابله با این توطئه برخاست و در زمینه تدوین، اخذ امضای بزرگان حوزه و انتشار اعلامیههای روشنگر و انقلابی همچون تلگرام عدهای از حجج اسلام و فضلای حوزه علمیه قم به دولت، اسفند۱۳۴۲ نامه سرگشاده حجج اسلام، فضلا و محصلین حوزه علمیه قم به نخست وزیر، آبان ۱٣٤٤ نامه سرگشاده حجج اسلام و فضلا و محصلین حوزه علمیة قم به مراجع عظام عراق و ایران، فروردین ۱۳۴۵تلگراف اساتید و مدرسین حوزه علمیة قم به زعیم عالی قدر شیعیان حضرت آیت الله العظمی خمینی (ره)، خرداد ۱۳۴۹ ش به فعالیت پرداخت.
همچنین هنگامی که مأموران امنیتی رژیم با محاصره منزل آیت الله علی مشکینی قصد دستگیری وی را داشتند.
با فریادهای اعتراضآمیزی در پی کشاندن مردم به خیابان برآمد و به همین علت منزل وی شبانه مورد یورش ساواک قرار گرفت و او پس از دستگیری و انتقال به تهران به مدت ۶ ماه در زندان قزل قلعه تحت شکنجه شدید بود.
در ۱۳۵۲ پس از درگذشت پدرش و با درخواست مردم نهاوند به آنجا رفت و به ساماندهی مبارزات مردمی آنجا مشغول شد.
آیت الله حیدری پس از ورود به نهاوند، حسینیه جوانان را مرکز فعالیتهای سیاسی و مذهبی خود قرار داد و با تشکیل کلاسهای تفسیر قرآن، نهج البلاغه و احکام و دعوت از گویندگان مبارز و انقلابی مانند حجج اسلام محمد محمدی ری شهری، حسن روحانی و فاکر خراسانی حرکت جدیدی در رشد آگاهیهای مذهبی و سیاسی مردم منطقه به وجود آورد و مبارزات مردمی را وارد مرحله جدیدی کرد.
همین امر موجب پیدایش و رشد گروههای مسلح و انقلابی چون ابوذر، منصورون و انجمن اسلامی معلمان نهاوند شد.
پس از آن رژیم طاغوت به منظور مهار و کنترل مبارزات مردمی به رهبری آیت الله حیدری، اداره اطلاعات و امنیت ساواک این شهرستان را تأسیس کرد.
ساواک نهاوند نیز در این راستا با ایجاد محدودیت، وی را سخت زیر نظر گرفت و سرانجام پس از برگزاری مراسم چهلم شهدای قم در واقعه ۱۹ دی ۱۳۵۶ از سوی وی و تظاهرات مردمی با هدایت او، آیت الله حیدری را به شهر بابک از توابع کرمان تبعید کرد.
وی در آنجا نیز به فعالیتهای انقلابی و روشنگرانه خود ادامه داد و به همین سبب حکم تبعید او پس از ۲ ماه به ناچار از سوی ساواک لغو شد و او پس از بدرقه مردم شهر بابک که با شعارهای انقلابی همراه بود و منجر به تیراندازی مأموران شد و در میان استقبال گرم و پرشور مردم نهاوند و مناطق اطراف به این شهر بازگشت.
چندی بعد بار دیگر به دلیل فعالیتهای سیاسی در رمضان ١٣٥٧ به وسیله ساواک دستگیر و زندانی شد.
برگزاری سخنرانیهای انقلابی؛ ارسال تلگراف به رئیس جمهور وقت عراق، سفر به لبنان به دستور حضرت امام خمینی (ره) در ١٣٥٦ و دیدار با امام موسی صدر و سایر بزرگان شیعه در لبنان، عزیمت به تهران به منظور شرکت در مراسم استقبال از حضرت امام خمینی (ره) و پیوستن به تحصن علما و روحانیان مبارز در دانشگاه تهران از دیگر فعالیتهای او در دوران مبارزه بود.
آیت الله حیدری پس از پیروزی انقلاب اسلامی با تشکیل کمیته انقلاب در نهاوند و سرپرستی آن به ساماندهی اوضاع امنیتی و برقراری نظم و انضباط در این شهر پرداخت.
همچنین مسئولیت نهادهای انقلابی مانند بنیاد مسکن، جهاد سازندگی و کمیته امداد امام خمینی (ره) را بر عهده گرفت.
وی در مرداد ۱۳۵۸ از سوی حضرت امام خمینی (ره) به امامت جمعه شهرستان نهاوند منصوب شد و در این سمت به فعالیت پرداخت.
از خدمات اجتماعی و فرهنگی آیت الله حیدری در دوران اقامت در نهاوند میتوان به تأسیس صندوق قرض الحسنه قائم (عج)، تأسیس کتابخانه عمومی در حسینیه جوانان، احداث و بازسازی بیش از ۵۰ مسجد و گرمابه در روستاها، تجدید بنای حسینیه جوانان، تأسیس دارالایتام، ایجاد کتابفروشی های متعدد به منظور توزیع رساله امام خمینی (ره) و کتابهای انقلابی، اعزام مبلغ به مناطق اطراف و حضور در روستاها و رسیدگی به مشکلات مذهبی و بهداشتی روستاییان اشاره کرد.
آیت الله حیدری در آذر ماه ۱۳۵۸ ش از سوی آیت الله علی مشکینی به سمت قاضی شرع دادگاههای همدان منصوب شد و سرپرستی دادگاههای انقلاب اسلامی همدان را بر عهده گرفت.
در انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۵۸ از سوی مردم نهاوند به مجلس راه یافت و به توصیه شهید بهشتی در کمیسیون قضایی مجلس به فعالیت مشغول شد.او در این دوران در موقعیتهای مختلف به ویژه نطقهای پیش از دستور به روشنگری بر ضد منافقین و لیبرالها و افشای ماهیت آنها پرداخت.
همچنین از ابتدا با انتخاب ابوالحسن بنی صدر به ریاست جمهوری مخالف بود و پس از آن نیز در تهیه طرح عدم کفایت سیاسی وی مشارکت داشت.
آیت الله حیدری سرانجام در شامگاه ۷ تیر ۱۳۶۰ به همراه آیت الله سید محمد حسینی بهشتی و جمعی از یارانش در حزب جمهوری اسلامی به دست منافقان به شهادت رسید.
پیکر مطهرش پس از تشییع با شکوه در تهران و انتقال به نهاوند در کنار مرقد پدرش در حسینیه جوانان به خاک سپرده شد.