روایتی از عزاداری دسته تاریخی چهل اختران در حرم مطهر حضرت معصومه (س)

به گزارش خبرنگار مهر، آیین عزاداری دسته تاریخی چهل اختران قم در روز عاشورا با حضور گسترده سوگواران حسینی برگزار شد و عزاداران این محله کهن با حرکت از جوار امامزاده موسی مبرقع (ع) به سمت حرم مطهر حضرت معصومه (س)، جلوه‌ای از سنت‌های ریشه‌دار عزاداری و وفاداری به مکتب عاشورا را به نمایش گذاشتند.
چهل اختران یکی از کهن‌ترین محلات مذهبی شهر قم، روز عاشورا بار دیگر صحنه برگزاری آیینی شد که قرن‌هاست در حافظه تاریخی و مذهبی مردم این شهر جریان دارد و هر ساله با حضور گسترده عزاداران حسینی در مسیر امامزاده موسی مبرقع (ع) تا حرم مطهر حضرت معصومه (س) برگزار می‌شود.
دسته عزاداری چهل اختران که به عنوان یکی از قدیمی‌ترین هیئت‌های مذهبی قم شناخته می‌شود، در ادامه سنتی دیرینه و ماندگار، حرکت خود را از جوار مضجع امامزاده موسی مبرقع (ع) آغاز کرد و با نوحه‌سرایی و سینه‌زنی به سمت حرم مطهر بانوی کرامت رهسپار شد.
عزاداران پس از ورود به صحن آیینه حرم مطهر حضرت معصومه (س)، مطابق آیین دیرپای این هیئت، با حال و هوایی خاص و در فضایی آکنده از شور و اندوه حسینی، گرد حوض صحن به عزاداری پرداخته و با هروله و سینه‌زنی ارادت خود را به ساحت سیدالشهدا (ع) ابراز کردند.
این مراسم که هر ساله در روز عاشورا برگزار می‌شود، از جمله آیین‌های شاخص و شناخته‌شده مذهبی قم به شمار می‌رود که علاوه بر اهالی محله چهل اختران، جمع زیادی از دوستداران اهل بیت (ع) را از دیگر نقاط شهر به سوی خود جذب می‌کند.
سادات رضوی حضوری پررنگ در این آیین دارند
یکی از جلوه‌های برجسته این مراسم، حضور پرشمار سادات رضوی است که از مناطق مختلف قم خود را به این دسته عزاداری می‌رسانند و در کنار دیگر سوگواران حسینی در آیین سنتی چهل اختران شرکت می‌کنند.
محله تاریخی چهل اختران طی سالیان متمادی به عنوان یکی از کانون‌های مهم آیین‌های مذهبی در قم شناخته شده و هیئت عزاداری این منطقه نیز فراتر از یک مراسم سالانه، به بخشی از هویت فرهنگی و مذهبی ساکنان آن تبدیل شده است.
این هیئت که با شماره ۱۵۰۰ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیده، نمادی از استمرار سنت‌های مردمی عزاداری در قم محسوب می‌شود و جایگاه ویژه‌ای در میان هیئت‌های مذهبی این شهر دارد.
بر اساس روایت‌های تاریخی و نقل‌های شفاهی موجود، سابقه فعالیت این هیئت به بیش از چهار قرن پیش بازمی‌گردد و از دوره صفویه تاکنون به صورت مستمر و مردمی برپا شده است.
آیین‌های عزاداری نسل به نسل منتقل شده است
هویت تاریخی هیئت چهل اختران با پیشینه سادات ساکن این محله گره خورده است و بسیاری از خانواده‌های این منطقه از نوادگان امامزاده موسی مبرقع (ع) به شمار می‌روند که در طول سالیان گذشته نقش مهمی در حفظ و تداوم این آیین مذهبی ایفا کرده‌اند.
حضور سادات با پوشش سنتی در صفوف ابتدایی دسته عزاداری از ویژگی‌های شناخته شده این مراسم است و در کنار آنان، جمعی از بیماران و حاجتمندان نیز با نذورات ویژه در این آیین شرکت می‌کنند.
آیین‌های هیئت چهل اختران تنها به روز عاشورا محدود نمی‌شود و از آغاز ماه محرم با برپایی برنامه‌های مختلف مذهبی، فضایی ویژه در این محله تاریخی شکل می‌گیرد.
برافراشته شدن پرچم عزای سیدالشهدا (ع) در جوار امامزاده موسی مبرقع (ع)، برگزاری مراسم سنتی و آماده‌سازی فضای عزاداری از جمله برنامه‌هایی است که هر ساله با مشارکت مردم این محله اجرا می‌شود.
اوج این آیین در روز عاشورا و با حرکت دسته عزاداری از امامزاده موسی مبرقع (ع) به سمت حرم مطهر حضرت معصومه (س) رقم می‌خورد؛ مسیری که برای عزاداران چهل اختران تنها یک حرکت فیزیکی نیست بلکه نمادی از همراهی و وفاداری به نهضت عاشورا تلقی می‌شود.
در طول مسیر، نوحه‌خوانی و سینه‌زنی به شیوه سنتی و با مشارکت جمعی عزاداران انجام می‌شود و فضای مراسم بیش از هر چیز بر هم‌نوایی و همراهی سوگواران استوار است.
حفظ اصالت آیین‌های عزاداری، انتقال سنت‌های مذهبی از نسل‌های گذشته به نسل امروز و استمرار شعائر حسینی در بستر فرهنگ مردمی، از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که دسته تاریخی چهل اختران را به یکی از شاخص‌ترین جلوه‌های عزاداری عاشورایی در شهر مقدس قم تبدیل کرده است.
این آیین کهن هر ساله در روز عاشورا، روایتگر پیوند عمیق مردم این محله با فرهنگ عاشورا و جلوه‌ای از ماندگاری سنت‌های مذهبی در متن زندگی اجتماعی و دینی شهر قم است.