روایت احیای جنگلهای گلستان در آخرین سال طرح یک میلیارد درخت
گرکان-گلستان با کاشت بیش از ۶.۲ میلیون اصله نهال و اجرای پروژههای جنگلکاری، آخرین سال طرح یک میلیارد درخت را با تمرکز بر ماندگاری و حفاظت از منابع طبیعی دنبال میکند.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: کاهش بارندگی، گسترش کانونهای گرد و غبار، فرسایش خاک و تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر موجب شده توسعه پوشش گیاهی و احیای عرصههای طبیعی به یکی از مهمترین برنامههای محیطزیستی کشور تبدیل شود.
در همین راستا، طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت با هدف تولید و کاشت سالانه ۲۵۰ میلیون اصله نهال در سراسر کشور آغاز شد.
گلستان به عنوان یکی از استانهای برخوردار از جنگلهای هیرکانی و منابع طبیعی ارزشمند، سهم قابل توجهی در این طرح ملی برعهده گرفت؛ سهمی که امروز مسئولان منابع طبیعی از تحقق کامل آن سخن میگویند.
فراغی؛ جایی که نهالها جان گرفتهاند
در گرمای روزهای پایانی خرداد، مسیر منتهی به شهر فراغی در شهرستان کلاله تصویری متفاوت از تلاش برای احیای طبیعت را به نمایش میگذارد.
نهالهایی که چند ماه پیش در خاک کاشته شدند، اکنون سبز و سرحال در عرصهای ۶۰ هکتاری قد کشیدهاند و آبیاری مستمر، شیارهای حفاظتی و عملیات مراقبتی نشان میدهد کار منابع طبیعی تنها به روز کاشت محدود نشده است.
رئیس اداره جنگلکاری، پارکها و ذخیرهگاههای جنگلی منابع طبیعی گلستان در گفتگو با خبرنگار مهر، از این عرصه به عنوان یکی از نمونههای موفق اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت یاد میکند.
به گفته رسول مقسم، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان از ابتدای اجرای این طرح تاکنون بیش از ۶ میلیون و ۲۰۰ هزار اصله نهال و بوته در بخش جنگل و مرتع کاشته و موفق شده تمامی تعهدات خود را محقق کند.
مقسم با اشاره به عملکرد استان در سطح کشور میگوید گلستان رتبه دوم ثبت نهال در واحد سطح را به خود اختصاص داده است؛ جایگاهی که نتیجه تلاش کارشناسان، مشارکت مردم و همراهی دستگاههای مختلف محسوب میشود.
رسول مقسم در ادامه با تأکید بر اهمیت نگهداری از نهالها میگوید: درختکاری فقط ۲۰ درصد مسیر است و ۸۰ درصد موفقیت به مراقبت و نگهداری بستگی دارد.
این نگاه نشان میدهد رویکرد منابع طبیعی در سالهای اخیر از تمرکز صرف بر آمار کاشت نهال، به سمت حفظ و افزایش زندهمانی نهالها تغییر کرده است.
در عرصه فراغی نیز این موضوع به خوبی قابل مشاهده است.
سیستم آبیاری فعال، حضور نیروی مستقر برای حفاظت از منطقه و ایجاد کانالهای حفاظتی پیرامون عرصه، همگی برای افزایش ماندگاری نهالها طراحی شدهاند.
به گفته مقسم، حدود ۹ کیلومتر کانال حفاظتی در اطراف این منطقه ایجاد شده تا از ورود دام و آسیب به نهالهای تازه کاشته شده جلوگیری شود.
رسول مقسم همچنین با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی در این حوزه، از رسانهها خواسته است توجه افکار عمومی را از «کاشت نهال» به سمت «حفظ نهال» معطوف کنند؛ موضوعی که به گفته وی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی تأکید میکند که منابع طبیعی نسبت به احیای عرصههای تخریبشده بیتفاوت نیست و هر منطقهای که دچار آسیب شود، در برنامههای احیایی و جنگلکاری قرار خواهد گرفت.
مسئولیت اجتماعی در خدمت طبیعت
آنچه پروژه فراغی را از بسیاری طرحهای مشابه متمایز میکند، تأمین اعتبار آن از محل مسئولیت اجتماعی صنایع است.
این عرصه ۶۰ هکتاری با مشارکت شرکت سیمان پیوند گلستان اجرا شده و به گفته مسئولان، تمامی مراحل کاشت، آبیاری، مراقبت و نگهداری با حمایت این مجموعه در حال انجام است.
رئیس منابع طبیعی و آبخیزداری کلاله، در تشریح ابعاد این پروژه میگوید: این طرح تنها یک عملیات جنگلکاری نیست، بلکه مجموعهای از اقدامات حفاظتی، مراقبتی و احیایی را در بر میگیرد که برای حفظ نهالها در سالهای نخست اجرا میشود.
وی توضیح میدهد که برای این عرصه پنج مرحله آبیاری پیشبینی شده و پس از هر مرحله، عملیات تکمیلی از جمله سیلبندی و حفاظت از خاک نیز انجام خواهد شد.
محمد برزین میگوید: بارندگی مناسب، تأمین نهال استاندارد، نظارت کارشناسی و اجرای دقیق عملیات مراقبتی موجب شده میزان استقرار نهالها در پروژههای جنگلکاری شهرستان به بیش از ۹۸ تا ۹۹ درصد برسد.
رقمی که از دید کارشناسان منابع طبیعی، موفقیتی قابل توجه محسوب میشود و میتواند الگوی مناسبی برای سایر مناطق کشور باشد.
توسعه جنگلکاری در شرق گلستان
برزین از اجرای پروژهای دیگر به وسعت ۷۸ هکتار در قالب اعتبارات ملی و استانی خبر میدهد؛ طرحی که در مناطق مختلف شهرستان اجرا شده و کیفیت آن مشابه پروژه فراغی ارزیابی میشود.
علاوه بر این، بیش از ۳۰ هکتار دیگر نیز در قالب طرحهای تکمیلی جنگلکاری و احیای عرصههای طبیعی در شهرستان اجرا شده است.
مجموع این اقدامات سبب شده کلاله در سالهای اخیر به یکی از کانونهای اصلی جنگلکاری و توسعه پوشش گیاهی در استان گلستان تبدیل شود.
گونههای بومی؛ انتخابی برای آینده
یکی از اصول مورد تأکید کارشناسان منابع طبیعی، استفاده از گونههای سازگار با شرایط اقلیمی هر منطقه است.
در پروژه فراغی عمده نهالهای کاشته شده شامل زیتون تلخ، داغداغان و اقاقیا است؛ گونههایی که علاوه بر سازگاری با شرایط آب و هوایی منطقه، نیاز آبی کمتری دارند و از مقاومت بالاتری برخوردارند.
به گفته مسئولان، سهم گونههای سوزنیبرگ در این پروژه بسیار محدود بوده و تنها در بخشهایی با شرایط خاص توپوگرافی مورد استفاده قرار گرفته است.
برزین معتقد است استقبال عمومی از گونههای بومی نیز بیشتر است و همین مسئله میتواند در موفقیت طرحهای جنگلکاری مؤثر باشد.
کلاله؛ شهرستانی با ظرفیتهای کمنظیر طبیعی
بررسی آمارهای منابع طبیعی نشان میدهد کلاله یکی از شهرستانهای مهم استان از نظر عرصههای ملی است.
از مجموع ۱۷۳ هزار هکتار مساحت این شهرستان، حدود ۱۲۶ هزار هکتار را اراضی ملی تشکیل میدهد.
از این میزان، ۶۸ هزار هکتار جنگل و حدود ۵۸ هزار هکتار مرتع است.
همچنین میانگین بارندگی سالانه بیش از ۵۰۰ میلیمتر، شرایط مناسبی برای حفظ پوشش گیاهی و اجرای طرحهای احیایی در این منطقه فراهم کرده است.
در کنار جنگلکاری، عملیات بوتهکاری و اصلاح مراتع نیز در سطح شهرستان اجرا شده و دامداران محلی نیز در این برنامهها مشارکت دارند.
عرصههای جنگلکاری شده فراغی و پروژههای احیایی کلاله نشان میدهد اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت در گلستان صرفاً به ثبت آمار کاشت محدود نشده است.
آنچه امروز در شرق استان دیده میشود، تلاشی برای تبدیل نهالهای تازه کاشته شده به جنگلهای آینده است؛ جنگلهایی که میتوانند در کاهش فرسایش خاک، مقابله با ریزگردها، حفظ تنوع زیستی و بهبود کیفیت زندگی نسلهای آینده نقشآفرین باشند.
اگرچه مسیر حفاظت از منابع طبیعی همچنان با چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آبی و فشارهای انسانی روبهرو است، اما تجربه کلاله و فراغی نشان میدهد هر جا مشارکت مردم، مسئولیت اجتماعی صنایع و برنامهریزی کارشناسی در کنار هم قرار گیرد، میتوان به احیای طبیعت امیدوار بود؛ امیدی که امروز در قامت میلیونها نهال جوان در گلستان ریشه دوانده است.