خورهه؛ گنجینه تاریخی محلات در انتظار بازسازی و رونق گردشگری
محلات- خورهه، روستایی با پیشینهای هزارانساله در محلات، این روزها با وجود ظرفیتهای تاریخی و طبیعی، چشمانتظار بازسازی و تقویت زیرساختهای گردشگری است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: گردشگری روستایی بهعنوان یکی از محورهای مهم توسعه پایدار، نقش مؤثری در شکوفایی ظرفیتهای بومی و محلی مناطق مختلف دارد و استفاده هدفمند از ظرفیتهای طبیعی، تاریخی و فرهنگی روستاها میتواند علاوه بر معرفی هویت و اصالت هر منطقه، زمینهساز رونق اقتصادی و افزایش درآمد پایدار برای ساکنان محلی شود.
صنعت گردشگری از جمله صنایع سودآور به شمار میرود که منافع گستردهای در حوزههای مختلف اقتصادی، اشتغالزایی، افزایش سرمایهگذاری و تقویت کسبوکارهای خرد و محلی به همراه دارد و میتواند نقش مؤثری در کاهش مهاجرت روستاییان به شهرها ایفا کند،
روستای تاریخی خورهه در شهرستان محلات، با پیشینهای کهن و آثاری متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد، یکی از مهمترین ظرفیتهای تاریخی و گردشگری استان مرکزی بهشمار میرود؛ جایی که در کنار دو واحد بومگردی، آیینهای بومی، جشنواره انار و طبیعتی چشمنواز، نیاز جدی به تقویت زیرساختها و مرمت دو ستون باقیمانده از بنای تاریخی خود دارد.
بر این اساس در این گزارش تلاش شده است با نگاهی به اهمیت گردشگری روستایی، به معرفی و بررسی ظرفیتهای گردشگری روستای تاریخی خورهه در شهرستان محلات پرداخته شود، ظرفیتی که با بهرهگیری صحیح و برنامهریزی اصولی میتواند به یکی از فرصتهای مهم توسعه اقتصادی و فرهنگی منطقه تبدیل شده و نقش مؤثری در رونق گردشگری شهرستان محلات داشته باشد.
سایت تاریخی خورهه؛ میراث کهن و اقدامات حفاظتی
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان محلات در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و گردشگری روستای خورهه، اظهار کرد: این روستا دارای قدمت بسیار بالایی است و محوطه تاریخی شهریاری به عنوان قدیمی ترین اثر آن روستا مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد، گواه بر اولین سکونت بشر در این منطقه است.
مهدی لعل بار افزود: بر اساس شواهد و گفته مورخان، این منطقه در گذشته نیایشگاه و محل عبادت بوده و کوه معروف «خورزن» برای اهالی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
وی گفت: در کنار سایت تاریخی خورهه ۲ واحد بومگردی فعال است، همچنین آیین ویژهای به نام«"اُهو اُهو» در ماه رمضان برگزار میشود که هویت ایرانی-اسلامی منطقه را حفظ کرده است، جشنواره انار خورهه که چند سال است بهطور جدی برگزار میشود و ظرفیتی برای معرفی محصولات منطقه و توسعه گردشگری روستا به حساب می آید.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان محلات در خصوص وضعیت حفاظت از محوطه تاریخی خورهه و در رأس آن دو ستون باقی مانده در پیشانی بنا تصریح کرد:طی سالهای گذشته، اقدامات ضروری برای حفظ این بنا انجام شده است که اهم این اقدامات را می توان در قالب فنس کشی محدوده عرصه محوطه جهت جلوگیری از ورود احشام و تعریف مسیر دسترسی، کاهگل کشی سطوح بیرونی ساختارهای معماری به دست آمده طی کاوش های باستان شناسی و تعریف مسیر بازدید برای بازدید کنندگان خلاصه کرد.
وی با اشاره به اینکه اکنون مهمتربن اولویت حفاظتی در محوطه باستانی خورهه ،مرمت دو ستون باقی مانده در جلوی ایوان ورودی است، گفت: در سالهای گذشته به منظور جلوگیری از مهار دو ستون یاد شده که بواسطه فرسایش دچار آسیب شده اند حفاظتی اضطراری در قالب مهار کردن با استفاده از داربست صورت گرفته است.
لعلبار ادامه داد: در حال حاضر مرمت دو ستون با استفاده از روش های علمی و با بهره گیری از نیروی متخصص ضروری است و اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی به دنبال رایزنی برای پیدا کردن نیروهای متخصص به هدف آزاد سازی ستونها از بند داربست و برگرداندن آن ها به حالت اولیه است.
وی با اشاره به استقبال گردشگران از این محوطه تاریخی در طول سال،به کمبود امکانات رفاهی و زیرساختی در منطقه نیز اشاره کرد و گفت: متأسفانه به دلیل کمبود امکانات، نتوانستهایم حضور پررنگی در منطقه داشته باشیم و آمار دقیقی از تعداد بازدیدکنندگان نداریم، زیرا پایگاه مستقلی برای ثبت آمار در محل وجود ندارد ، با این وجود علاوه بر آثار تاریخی، آب و هوای مناسب، باغات، طبیعت زیبا و چشمهها به ویژه در فصل تابستان گردشگران را به خود جذب و حیات گردشگری خورهه را دوام می بخشد.
رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان محلات تاکید کرد: برای توسعه گردشگری در خورهه، نیازمند تقویت زیرساختها، ایجاد پایگاه اطلاعاتی و رفع کمبود امکانات هستیم تا بتوانیم از این ظرفیتهای بینظیر تاریخی و طبیعی به شکل بهینهای استفاده کنیم.
جشنواره انار، فرصتی برای معرفی فرهنگ و اقتصاد محلی خورهه
بخشدارمرکزی محلات در گفتگو با خبرنگار مهر، از برنامههای بخشداری برای توسعه پایدار گردشگری در روستای خورهه خبر داد و گفت: این روستا با ظرفیتهای تاریخی، طبیعی و فرهنگی منحصر به فرد، پتانسیل تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری شاخص در استان را دارد.
حامد محمدی با اشاره به اهمیت حفظ هویت و اصالت خورهه، افزود: رویکرد ما در توسعه گردشگری در این روستا، مبتنی بر اصول کلیدی حفاظت از آثار تاریخی با همکاری میراث فرهنگی، تقویت زیرساختهای گردشگری با جذب سرمایهگذاری مسئولانه، توانمندسازی مردم محلی از طریق توسعه کسبوکارهای مرتبط، تبلیغات هدفمند و تلفیق رویدادهای فرهنگی با برنامههای گردشگری است.
بخشدار مرکزی محلات گفت: روستای تاریخی خورهه در شهرستان محلات استان مرکزی، گنجینهای پنهان از تاریخ و طبیعت است که ظرفیتهای ویژهای برای گردشگری پایدار و توسعه منطقهای دارد.
وی افزود: این روستا با برخورداری از ستونهای سنگی باستانی مربوط به دوران اشکانی یا ساسانی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاند، بیانگر قدمت و عظمت تمدنی این منطقه است و براساس شواهد، این بقایای معماری احتمالاً بخشی از یک کاخ یا نیایشگاه کهن بودهاند و اکنون بهعنوان نماد هویت تاریخی خورهه، نیازمند حفاظت مؤثر و معرفی هوشمندانه به گردشگران داخلی و خارجی هستند.
بخشدار مرکزی محلات بیان کرد: خورهه از نظر طبیعی نیز در دامنههای کوه خورزن قرار گرفته و با چشماندازهای کوهستانی، مناظر بکر و هوای پاک، بهشتی برای طبیعتدوستان و کوهنوردان محسوب میشود، این محیط زیبا و دستنخورده، فرصتهای مناسبی برای توسعه گردشگری طبیعتمحور از جمله پیادهروی، عکاسی از مناظر طبیعی و کمپینگ مسئولانه فراهم کرده و میتواند به یکی از مقاصد مهم گردشگری استان مرکزی تبدیل شود.
وی با اشاره به یکی از مزیتهای ممتاز خورهه، باغات انار و کشتزارهای سرسبز آن را یادآور شد که نه تنها بر زیباییهای روستا میافزایند، بلکه پایهای برای اقتصاد محلی و گردشگری کشاورزی به شمار میروند، محصول انار مرغوب این منطقه، زمینهساز برگزاری جشنواره انار خورهه در فصل برداشت این میوه شده است که این جشنواره محلی، که میتواند به رویدادی منطقهای تبدیل شود و فرصتی برای نمایش فرهنگ بومی، عرضه مستقیم محصولات کشاورزی، صنایع دستی و غذاهای محلی، و ایجاد تعامل مستقیم بین گردشگران و جامعه میزبان است.
بخشدار مرکزی محلات ادامه داد: ما در تلاش هستیم تا با توسعه زیرساختهای اقامتی بومگردی و برگزاری کارگاههای آموزشی برای تولید صنایع دستی مرتبط با انار، این جشنواره را به یک رویداد بینالمللی تبدیل کنیم.
محمدی افزود: با همکاری فعالان گردشگری، در حال برنامهریزی برای ایجاد مسیرهای پیادهروی و دوچرخهسواری در اطراف روستا و معرفی جاذبههای طبیعی منطقه هستیم.
وی تاکید کرد: توسعه گردشگری در خورهه، نه تنها به رونق اقتصادی منطقه کمک میکند، بلکه باعث حفظ و احیای فرهنگ و سنتهای بومی نیز خواهد شد و ما متعهد هستیم که با مشارکت مردم محلی و استفاده از ظرفیتهای موجود، خورهه را به یک الگو در توسعه پایدار گردشگری در سطح استان تبدیل کنیم.
ستونهای سنگی محوطه تاریخی روستای خورهه معماری دوره اشکانی
فعال حوزه گردشگری در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: خورهه یکی از مناطق دارای هویت تاریخی و فرهنگی غنی است که ترکیبی منحصربهفرد از میراث باستانی و آیینهای بومی را در خود جای داده است و شاخصترین عنصر هویتی این منطقه، محوطه تاریخی خورهه با ستونهای سنگی مشهور آن است که بهعنوان یکی از نمونههای کمنظیر معماری دوره اشکانی شناخته میشود و علاوه بر ارزش معماری و قدمت، نشاندهنده جایگاه ویژه خورهه در ساختار اجتماعی و فرهنگی ایران باستان است.
محمدحسین حاجعلی با بیان اینکه محوطه تاریخی خورهه ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یک کانون گردشگری فرهنگی دارد، افزود: معرفی این اثر باید فراتر از اطلاعات صرف تاریخی باشد و با روایتگری تخصصی، راهنمایی گردشگران و تولید محتوای آموزشی همراه شود و حفاظت اصولی از این محوطه و ساماندهی بازدیدها، نقش مهمی در جلوگیری از آسیبهای احتمالی و انتقال درست ارزشهای تاریخی آن به نسلهای۳ آینده دارد.
این فعال گردشگری، برگزاری جشنواره انار خورهه را یکی از مهمترین ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری منطقه دانست و گفت: انار بهعنوان محصول شاخص خورهه، جایگاه ویژهای در اقتصاد محلی و فرهنگ مردم دارد و جشنواره انار فرصتی ارزشمند برای معرفی این هویت بومی به گردشگران است.
وی افزود: این رویداد میتواند با نمایش فرآیند کاشت و برداشت انار، معرفی محصولات محلی، غذاهای سنتی، صنایعدستی و آیینها و موسیقی بومی، تجربهای زنده و ملموس برای بازدیدکنندگان ایجاد کند.
حاجعلی تصریح کرد: ترکیب معرفی آثار تاریخی خورهه با رویدادهایی مانند جشنواره انار، میتواند تصویر کاملتری از هویت منطقه ارائه دهد و خورهه را از یک مقصد تکبعدی به یک مقصد گردشگری پویا و چندبعدی تبدیل کند، رویکردی که ضمن حفظ میراث تاریخی و فرهنگی، به توسعه گردشگری پایدار، رونق اقتصادی و ایجاد فرصتهای جدید برای ساکنان منطقه کمک خواهد کرد.