از «علینامه» تا «شرح نهجالبلاغه»؛ نگاهی به آثار میراث مکتوب
موسسه پژوهشی میراث مکتوب به مناسبت عید غدیرخم فهرست آثار منتشر شده خود در رابطه با حضرت علی علیهالسلام را منتشر کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، موسسه پژوهشی میراث مکتوب به مناسبت عید غدیرخم فهرست آثار منتشر شده خود در رابطه با حضرت علی علیهالسلام را منتشر کرد.
این فهرست به شرح زیر است:
۱.
تحفة الأبرار فی مناقب الأئمة الأطهار (شماره ۲۸) ـ اثر عمادالدین حسنبن علی مازندرانی طبری (زنده در ۷۰۱ ق).
این کتاب در اثبات امامت امیرالمؤمنین و مناقب ائمه اطهار با استناد به منابع اهل سنت نگاشته شده و برگزیدۀ کتاب سال دانشجویی (۱۳۷۶) است.
۲.
شرح دعای صباح (شماره ۲۹) ـ اثر مصطفیبن محمدهادی خویی (درگذشته پس از ۱۲۵۲ ق).
شرح عرفانی دعای صباح امیرالمؤمنین با نثری روان.
نویسنده در این اثر ضمن بیان فصاحت و بلاغت دعا، به ترجمه و توضیح مفردات و شرح مستند فقرات دعا پرداخته است.
۳.
راحة الأرواح و مونس الأشباح (شماره ۵۰) ـ اثر ابوسعید حسن بن حسین شیعی سبزواری مشهور به «واعظ بیهقی» (زنده در ۷۵۷ ق).
شرح زندگانی، فضائل و معجزات رسول اکرم، فاطمه زهرا و ائمه اطهار به نثر شیوا و فصیح فارسی در پانزده باب.
۴.
منهاج الولایة فی شرح نهج البلاغه (شماره ۶۱، ۲ جلد) ـ اثر ملا عبدالباقی صوفی تبریزی (سده ۱۱ ق).
شرح فلسفی ـ عرفانی و موضوعی نهجالبلاغه با استناد به سخنان عرفا و اشعار مولانا، عطار و شبستری.
۵.
کلمات علیه غرّا (شماره ۶۶) ـ اثر مکتبی شیرازی (سده ۹ ق).
ترجمه و شرح منظوم هفتاد سخن از امام علی (ع) که از کتاب نثر اللآلی برگزیده شده.
برخی داستانهای آن بازنویسی از شاهنامه، مرزباننامه و منطقالطیر است.
۶.
شرح دیوان منسوب به امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (شماره ۷۷) ـ اثر قاضی کمالالدین میرحسین بن معینالدین میبدی یزدی (درگذشتۀ ۹۰۹ ق).
مهمترین شرح فارسی دیوان منسوب به حضرت علی.
شارح پس از ترجمه ابیات، مضمون هر بیت را در یک رباعی به نظم کشیده است.
۷.
شرح نهج البلاغه (شماره ۸۲، ۲ جلد) ـ اثر میرزا محمدباقر نواب لاهیجانی (تألیف در ۱۲۲۵-۱۲۲۶ ق).
شرح ادبی نهجالبلاغه به ضمیمه مباحث کلامی، فلسفی و عرفانی با نثری فاخر.
۸.
ترجمۀ فرحة الغری (شماره ۸۹) ـ اثر علامه محمدباقر مجلسی (۱۰۳۷-۱۱۱۰ ق).
اثری بینظیر در تعیین جایگاه مدفن شریف امیرالمؤمنین و بیان کرامات این آرامگاه و تبیین دلیل خاکسپاری پنهانی امام علی (ع).
۹.
.
دیوان غزلیات اسیر شهرستانی (شماره ۱۲۳) ـ سرودهٔ جلالالدین بن میرزا مؤمن اسیر شهرستانی (سدهٔ ۱۱ ق)، تصحیح و تحقیق غلامحسین شریفیولدانی.
این دیوان افزون بر غزلیات، شامل قصایدی در مدح ائمه(ع) و نیز رباعی، ترکیببند، قطعه و مثنوی کوتاه است.
شاعر از گویندگان سبک هندی است و جز این اثر، چیزی از او در دست نیست.
۱۰.
رستمنامه (شماره ۱۷۸) ـ از سرایندهای ناشناس.
داستان عامیانۀ منظوم در ۳۸۵ بیت درباره مسلمان شدن رستم به دست امام علی (ع) و بخش دوم با ۲۸۱ بیت درباره یکی از کرامات امام علی.
۱۱.
علینامه (نسخهبرگردان) (شماره ۱۸۴) ـ سرودۀ شاعری متخلص به «ربیع» (زادۀ ۴۲۰ ق، سروده در ۴۸۲ ق).
کهنترین منظومۀ حماسی شیعی فارسی در دو دفتر که ماجراهای جنگ جمل و صفین را به نظم کشیده است.
۱۲.
کتاب نهج البلاغة (نسخهبرگردان) (شماره ۲۰۰، زبان عربی) ـ نسخهبرگردان از دستنویس شمارۀ ۵۰۸ کتابخانۀ مرکز احیاء میراث اسلامی قم (کتابت ۴۸۳ ق).
از کهنترین نسخههای نهجالبلاغه از سدۀ پنجم هجری.
۱۳.
علینامه (تصحیح) (شماره ۲۰۱) ـ همان منظومۀ کهن ربیع (سرودۀ ۴۸۲ ق) که توسط رضا بیات و ابوالفضل غلامی تصحیح شده است.
برگزیدۀ اولین دورۀ جشنوارۀ علمی ـ پژوهشی شهاب (۱۳۸۹).
۱۴.
ترجمۀ منظوم وصیت امام علی (ع) به امام حسین (ع) (شماره ۲۰۳) ـ ترجمه و سرودۀ سید حسن غزنوی ملقب به «اشرف» (۵۵۶ ق).
کهنترین ترجمۀ منظوم فارسی از کلام علوی که به سلطان مسعود بن ابراهیم غزنوی تقدیم شده است.
۱۵.
کلمات قصار امام علی (ع) (دو مجموعه) (شماره ۲۰۸) ـ نسخهبرگردان شامل دو متن: «مائة کلمه» (منسوب به جاحظ) و «نثراللآلی» (منسوب به طبرسی) به همراه ترجمۀ منظوم نثراللآلی از یارعلی بن عبدالله علانوی تبریزی (سدۀ ۹ و ۱۰).
کتابت نسخه اصلی به خط احمد وقار شیرازی در ۱۲۹۴ ق.
۱۶.
بهگزین علینامه (شماره ۲۳۴) ـ گزینش ۴۲۳۴ بیت از منظومۀ ۱۱۲۲۰ بیتی علینامه (سرودۀ ۴۸۲ ق) با مقدمه و شرح لغات از سید علی موسوی گرمارودی.
معرفی شده به عنوان کهنترین منظومۀ شیعی فارسی.
۱۷.
الخطبة القاصعة (نسخهای نویافته) (شماره ۳۱۸) ـ نسخهبرگردان دستنویس شمارۀ ۵۶۹۴ کتابخانۀ یوسف آغای قونیه به خط صدرالدین قونوی (درگذشتۀ ۶۷۳ ق).
این خطبه آخرین خطبۀ امیرالمؤمنین در کوفه است که به صورت کامل تنها در این نسخه باقی مانده است.
۱۸.
نظم نثر اللآلی (شماره ۵۳۰۶۸) ـ ترجمۀ حسین بن حسن اشرف مراغی (سدۀ نهم هجری)، تصحیح و تحقیق علی تقوی.
ترجمۀ منظوم ۳۰۰ حدیث کوتاه حکمتآمیز از امام علی (ع) که شاعر محتوا و مضمون هر کلمه از نثر اللآلی را در دو بیت فارسی ترجمه کرده است.
در این چاپ، نسخهبرگردان نسخۀ کهن کتابخانۀ ایاصوفیا (ترکیه) ـ کتابت ۸۵۵ هـ ـ نیز منتشر شده است.