پاسخ متقابل سپاه به حمله بندرعباس؛ نقطه عطف معادلات بازدارندگی منطقه

گروه سیاسی خبرگزاری مهر: بامداد امروز، گزارش‌ها از حمله موشکی و پهپادی گسترده به یک پایگاه نظامی آمریکا در کویت حکایت داشت؛ حمله‌ای که بنا بر بیانیه رسمی سپاه پاسداران، در پاسخ به تعرض صورت‌گرفته علیه بندرعباس انجام شده است.
رسانه‌های بین‌المللی نیز اعلام کرده‌اند که سپاه این عملیات را «پاسخی مستقیم به تجاوز» توصیف کرده و درباره تداوم چنین واکنش‌هایی هشدار داده است.
آنچه این رخداد را از بسیاری از تنش‌های پیشین متمایز می‌کند، صرفاً حجم عملیات یا نوع تسلیحات به‌کاررفته نیست؛ بلکه پیام سیاسی و امنیتی آن است.
به‌نظر می‌رسد جمهوری اسلامی در حال تثبیت یک «قاعده پاسخ متقابل فوری» در برابر هرگونه اقدام نظامی مستقیم علیه خاک ایران است؛ قاعده‌ای که می‌تواند معادلات بازدارندگی در منطقه را وارد مرحله‌ای تازه کند.
در سال‌های گذشته، بسیاری از تحلیلگران غربی بر این باور بودند که تهران در برابر حملات محدود یا اقدامات ایذایی، ترجیح می‌دهد از مسیرهای غیرمستقیم یا واکنش‌های با تأخیر استفاده کند.
اما پاسخ امروز نشان داد که ساختار دفاعی و عملیاتی سپاه، در صورت تشخیص تهدید مستقیم، آمادگی ورود به پاسخ‌های سریع و ترکیبی را دارد؛ پاسخ‌هایی که همزمان از ظرفیت موشکی و پهپادی بهره می‌گیرند و تلاش می‌کنند هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه ایران را افزایش دهند.
این سرعت مخصوصا پس از جنگ تحمیلی سوم تقویت شده است.
در این میان، آنچه بیش از همه مورد توجه ناظران قرار گرفته، هماهنگی عملیاتی و سرعت تصمیم‌گیری در اجرای این پاسخ است.
چنین عملیاتی، صرف‌نظر از ابعاد میدانی آن، حامل این پیام روشن است که دوران «حمله بدون هزینه» علیه ایران به پایان رسیده و هرگونه اقدام نظامی می‌تواند با واکنش متقابل روبه‌رو شود.
البته روشن است که ادامه این روند، خطر گسترش تنش در منطقه را نیز افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه در شرایطی که خلیج فارس و غرب آسیا هم‌اکنون با شکنندگی امنیتی قابل توجهی مواجه‌اند.
با این حال، از نگاه حامیان سیاست بازدارندگی ایران، اقدام امروز تلاشی برای تثبیت موازنه و جلوگیری از تکرار حملات مشابه تلقی می‌شود.
آنچه اکنون اهمیت دارد، نحوه مدیریت این مرحله جدید از تنش است؛ مرحله‌ای که در آن، سرعت پاسخ‌ها، دقت محاسبات و توان کنترل بحران، بیش از هر زمان دیگری تعیین‌کننده خواهد بود.
حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز با تکیه بر توان رزمی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به یک معادله ثابت در منطقه تبدیل شده و آمریکا نیز تقریباً به این نتیجه رسیده که این معادله به این راحتی قابل تغییر نیست.