ایران نقشه جدید تجارت خود را روی میز گذاشت
در جریان جنگ اخیر، دولت با انتقال بخشی از واردات و ترانزیت به بنادر شمالی و مرزهای زمینی، مدل تازهای برای کاهش وابستگی به مسیرهای محدود و افزایش تابآوری اقتصاد طراحی کرده است.
به گزارش مشرق، تحولات ناشی از جنگ تحمیلی سوم و فشار بر مسیرهای سنتی تجارت خارجی، سیاستگذاران اقتصادی را به سمت بازطراحی نقشه لجستیکی کشور سوق داده است؛ تغییری که اکنون با عنوان «تغییر آرایش کریدورهای تجاری» در دستور کار وزارت اقتصاد و سایر نهادهای مرتبط قرار گرفته و بهدنبال کاهش وابستگی تجارت ایران به بنادر جنوبی است.
در سالهای گذشته، بخش عمده واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و صادرات کشور (بیش از ۷۰ درصد) از طریق بنادر جنوبی بهویژه بندر امام خمینی، بندر شهید رجایی و دیگر بنادر حاشیه خلیج فارس انجام میشد.
اما تشدید فشارها بر این مسیرها در ماههای اخیر، دولت را به سمت فعالسازی ظرفیتهای کمتر استفادهشده در شمال، شمالغرب و شمالشرق کشور سوق داده است.
بر همین اساس، بخشی از کریدورهای وارداتی به بنادر شمالی و مرزهای زمینی منتقل شده تا جریان تامین کالا در شرایط بحرانی دچار اختلال نشود.
این اقدام در کنار تشکیل کارگروههای ملی و استانی برای رفع موانع گمرکی و لجستیکی، بخشی از برنامه دولت برای مدیریت تجارت خارجی در دوران جنگ اقتصادی محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند که این تغییر رویکرد، صرفاً یک تصمیم مقطعی نیست، بلکه میتواند آغاز شکلگیری «نقشه جدید تجارت ایران» باشد؛ نقشهای که در آن، تجارت خارجی کشور از حالت متمرکز بر جنوب خارج شده و به سمت یک ساختار چندمسیره حرکت میکند.
در این الگو، کریدورهای شمالی با اتصال به بازارهای اوراسیا، قفقاز و ترکیه، نقش مکمل بنادر جنوبی را ایفا خواهند کرد.
مزیت مهم این مسیرها، کاهش ریسک تمرکز تجارت بر چند گلوگاه محدود و افزایش انعطافپذیری زنجیره تامین کشور در شرایط بحران است.
همزمان دولت تلاش کرده فرآیندهای گمرکی را نیز تسریع کند.
بر اساس اعلام مسئولان، زمان ترخیص کالاهای اساسی در اوج فشارهای اقتصادی از ۱۷ روز به حدود ۹ روز کاهش یافته؛ اقدامی که نقش مهمی در جلوگیری از کمبود کالا و حفظ ثبات بازار داخلی داشته است.
در کنار تامین کالاهای اساسی، حفظ بازارهای صادراتی نیز به یکی از اولویتهای سیاستگذار اقتصادی تبدیل شده است.
دولت تاکید دارد که حتی در شرایط بحرانی، نباید بازارهای صادراتی ایران از دست برود و به همین دلیل بستهای از حمایتهای تجاری، لجستیکی و گمرکی برای صادرکنندگان در نظر گرفته شده است.
تحلیلگران اقتصادی میگویند آنچه امروز در حال وقوع است، عبور تدریجی تجارت ایران از یک ساختار متمرکز و آسیبپذیر به سمت مدل «شبکهای و مقاوم» است؛ مدلی که در آن بنادر جنوبی، مرزهای زمینی و کریدورهای شمالی بهصورت مکمل عمل میکنند.
به باور کارشناسان، اگر توسعه زیرساختهای حملونقل در محورهای شمالی و مرزی با سرعت بیشتری دنبال شود، ایران میتواند در سالهای آینده نهتنها تابآوری تجاری خود را افزایش دهد، بلکه جایگاه پررنگتری در کریدورهای منطقهای و تجارت اوراسیا به دست آورد؛ مسیری که از آن با عنوان «دیپلماسی لجستیک» یاد میشود.