فواید اثبات نشده پپتیدها و نگرانیهای بهداشتی در مورد آن
پزشکان و محققان همزمان با افزایش محبوبیت پپتیدها سوالات مهمی را در مورد اثربخشی و ایمنی این مواد مطرح میکنند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - تزریق پپتیدها به سرعت در دنیای تناسب اندام و سلامت محبوبیت پیدا کرده و به عنوان روشی مؤثر برای تسریع بهبود آسیب، عضلهسازی، کاهش التهاب، بهبود خواب و کاهش چربی، تبلیغ میشود.
اما در پشت این محبوبیت گسترده، پزشکان و محققان سوالات مهمی را در مورد اثربخشی و ایمنی این مواد مطرح میکنند، به خصوص از آنجایی که بسیاری از آنها مطالعات انسانی کافی را پشت سر نگذاشتهاند یا تأییدیه رسمی بهداشت را دریافت نکردهاند.
در سالهای اخیر، پپتیدها از محصولاتی که در بین ورزشکاران و بدنسازان در گردش بودند، به بازاری گسترده تبدیل شدهاند که توسط اینفلوئنسرهای رسانههای اجتماعی، مجریان پادکست و کلینیکهای متخصص در سلامت و طول عمر پشتیبانی میشوند.
BPC-۱۵۷ و TB-۵۰۰ از محبوبترین پپتیدهایی هستند که در حال حاضر برای درمان آسیبهای ورزشی استفاده میشوند.
پپتیدها چیستند؟
پپتیدها زنجیرههای کوتاهی از اسیدهای آمینه هستند که بلوکهای سازنده پروتئینها در بدن هستند.
برخی از این ترکیبات در حال حاضر در داروهای شناختهشده و مؤثری مانند انسولین و داروهای کاهش وزن GLP-۱ مانند Ozempic و Wegovi استفاده میشوند.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که مسئله این نیست که آیا یک ماده پپتید است یا خیر، بلکه این است که آیا آزمایشهای علمی دقیقی برای اثبات اثربخشی و ایمنی آن، از جمله آزمایشهای بالینی، کنترل کیفیت و نظارت بر عوارض جانبی، انجام شده است یا خیر.
برعکس، پپتیدهای محبوب فعلی مانند BPC-۱۵۷ و TB-۵۰۰ هنوز به صورت آنلاین به عنوان مکمل یا محصولات تحقیقاتی فروخته میشوند، بدون اینکه تأیید رسمی برای استفاده انسانی از سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) داشته باشند.
متخصصان هشدار میدهند که این محصولات میتوانند از نظر ترکیب، غلظت و خلوص از یک شرکت به شرکت دیگر متفاوت باشند، به این معنی که دو بطری با نام یکسان ممکن است در واقع حاوی ماده یکسانی نباشند یا کیفیت یکسانی نداشته باشند.
مطالعات در مورد BPC-۱۵۷ چه میگویند؟
علاقه به BPC-۱۵۷ در دهه ۱۹۹۰ پس از مطالعات حیوانی آغاز شد که پتانسیل آن را برای کاهش التهاب، تحریک رشد رگهای خونی و حمایت از ترمیم بافت نشان داد.
این نتایج برخی از محققان را بر آن داشت تا این ماده را روی آسیبهای عضلانی، تاندونی و استخوانی آزمایش کنند، در حالی که رسانههای اجتماعی به تبدیل آن به یک محصول محبوب در میان کسانی که به دنبال بهبودی سریع هستند، کمک کردند.
با این حال، مشکل اصلی، طبق بررسیهای علمی اخیر، این است که شواهد انسانی بسیار ضعیف باقی مانده است.
بیشتر مطالعات روی حیوانات یا سلولها در آزمایشگاهها انجام شده است، در حالی که مطالعات انسانی قوی که قادر به اثبات اثربخشی این ماده در درمان آسیبهای ورزشی یا استخوانی باشند، تقریباً وجود ندارند.
تنها مطالعه انسانی منتشر شده شامل تنها ۱۶ نفر مبتلا به درد زانو بود و بر ارزیابیهای ذهنی شرکتکنندگان از بهبود، بدون مقایسه واقعی با گروه کنترل که این درمان را دریافت نکرده بودند، متکی بود.
محققان معتقدند که این دادهها به آنها اجازه نمیدهد تا تعیین کنند که آیا بهبود به دلیل خود پپتید، بهبود طبیعی در طول زمان یا حتی اثر روانی معروف به "اثر دارونما" است؛ و در مورد TB-۵۰۰ چطور؟
وضعیت با TB-۵۰۰ پیچیدهتر است، زیرا به عنوان مشتقی از یک ماده طبیعی به نام تیموزین بتا-۴ به بازار عرضه میشود که در ترمیم بافت نقش دارد.
برخی مطالعات حیوانی نشان دادهاند که تیموزین بتا-۴ ممکن است در بهبود استخوان و ترمیم عضلات نقش داشته باشد، اما محققان تأکید میکنند که این به طور خودکار به این معنی نیست که TB-۵۰۰ نتایج مشابهی را در انسان ایجاد خواهد کرد.
محققان همچنین خاطرنشان میکنند که فرآیندهای بیولوژیکی که این نوع ماده ممکن است تحریک کند - مانند رشد رگهای خونی و حرکت سلول - با سایر فرآیندهای پیچیده در بدن، از جمله ایجاد جای زخم و رشد غیرطبیعی بافت نیز مرتبط است.
بنابراین، متخصصان تأکید میکنند که مفهوم این مواد به عنوان "مکملهای ایمن و ساده" هنوز بر اساس شواهد علمی کافی نیست.
نگرانیهای ایمنی
نگرانیها فراتر از اثربخشی است و شامل ایمنی نیز میشود.
در حال حاضر، دادههای کافی در مورد اثرات طولانی مدت استفاده از این پپتیدها وجود ندارد، به خصوص با توجه به فروش گسترده آنلاین آنها از منابع مختلف و اغلب بدون نظارت.
در تجزیه و تحلیل اخیر هزاران پست در Reddit، کاربران عوارض جانبی مرتبط با برخی از پپتیدها، از جمله عفونتهای محل تزریق، مشکلات گوارشی و بیحسی عاطفی را گزارش کردند.
در حالی که این توصیفات به عنوان شواهد علمی قطعی در نظر گرفته نمیشوند، اما نشاندهنده عدم قطعیت قابل توجهی هستند که هنوز این محصولات را احاطه کرده است.
بین بازاریابی و علم
متخصصان پزشکی ورزشی و توانبخشی معتقدند که پپتیدها در حال حاضر در یک منطقه خاکستری بین امید علمی و بازاریابی بیش از حد قرار دارند.
در حالی که برخی نتایج اولیه امیدوارکننده در مطالعات حیوانی پدیدار شدهاند، هنوز هیچ مدرک محکمی برای تأیید اینکه BPC-۱۵۷ یا TB-۵۰۰ در واقع بهبود آسیبهای عضلانی، تاندونی یا مفصلی را در انسان تسریع میکنند، وجود ندارد.
بنابراین، کارشناسان در مورد ادعاهایی که به صورت آنلاین منتشر میشوند، احتیاط میکنند و پیشنهاد میکنند قبل از استفاده از این محصولات، سوالات اساسی بپرسید، مانند: آیا این محصول تحت آزمایش واقعی انسانی قرار گرفته است؟
آیا فرمول داخل بطری با ادعاها مطابقت دارد؟
و آیا مزایای بالقوه ارزش ریسک استفاده از مادهای را دارد که از نظر پزشکی تأیید نشده است؟
تا به امروز، پاسخهای علمی روشن به این سوالات محدود مانده است.
منبع: دیلی میل