جهش ۶ هزار میلیارد تومانی برای پروژههای جدید نانو/صادرات محصولات نانو ۳ برابر شد
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو از ورود ۲۳۰ محصول جدید نانویی به بازار خبر داد.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ پریزاد اقبالی - عماد احمدوند دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو در نشست خبری ۲ خرداد گفت: جنگ در ماههای اخیر اثرات منفی بزرگی بر کشور گذاشت؛ از شهادت تعداد زیادی از هموطنان و فرماندهان نظامی تا بزرگترین مصیبتی که در این مدت تحمل کردیم، یعنی شهادت رهبر عزیز و بزرگ کشورمان.
این ضایعه نه تنها برای مردم ایران، بلکه برای همه آزادگان جهان سنگین بود و برای جامعه علم و فناوری و خانواده نانو، ابعاد ویژهتری داشت.
وی افزود: در طول دو دهه گذشته، حوزه فناوری نانو به صورت مستقیم از راهبری و هدایت رهبر شهید بهرهمند بود و نقش ایشان در پیشرفت این فناوری بر کسی پوشیده نیست.
چه اصحاب رسانه که در این سالها فرمایشات و پیگیریهای ایشان را دنبال میکردند و چه ما در ستاد فناوری نانو که به شکل مستقیم از راهنماییهای ایشان بهره میبردیم، همگی شاهد تاثیرگذاری ویژه ایشان در این مسیر بودیم؛ از این رو این مصیبت برای ما سنگینتر است.
احمدوند ادامه داد: رهبر شهید از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴، به مدت ۲۰ سال، به صورت مستمر نقش راهبری و هدایت حوزه نانو را برعهده داشتند.
از نخستین ارائه برنامه فناوری نانو خدمت ایشان و تاکید بر «تولید ثروت ملی» از مسیر توسعه فناوری نانو، تا دیدار سال ۱۳۹۳ که بخشی از دستاوردهای این حوزه ارائه شد، هدایتها و تاکیدات ایشان نقش تعیینکنندهای در پیشبرد این برنامه داشت.
وی گفت: در دیدار سال ۱۳۹۳، تاکید ویژهای بر گفتمانسازی توسعه فناوری و پرورش استعدادها مطرح شد.
در آن زمان مسئولیت برنامههای گفتمانسازی در ستاد نانو برعهده ما بود و تاکید ایشان بر فعالیت در حوزه دانشآموزی و توسعه فرهنگ فناوری برای اقشار مختلف، مسیر روشنی را پیشروی ما قرار داد.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو با اشاره به دیدار سال ۱۳۹۷ اظهار کرد: در آن دیدار گزارشی از اولویتهای گام بعدی توسعه فناوری نانو ارائه شد که حوزههایی مانند سلامت، انرژی، نفت و آب در آن دیده شده بود، اما کشاورزی جزو اولویتها نبود.
با این حال، رهبر شهید تاکید جدی داشتند که وابستگی کشور به واردات نهادههای دامی، دانه مرغ، علوفه و سویا از کشورهایی مانند آمریکا منطقی نیست و باید برای حل این مسئله از ظرفیت فناوری استفاده شود.
وی افزود: پس از آن دیدار، حوزه کشاورزی به یکی از اولویتهای اصلی برنامه توسعه فناوری نانو تبدیل شد و طی سالهای بعد اقدامات متعددی در این حوزه انجام گرفت که بخشی از آنها امروز قابل مشاهده است.
احمدوند تاکید کرد: رهبر شهید در دیدارهای مختلف با مردم، دانشجویان، استادان، نخبگان و کارگزاران نظام، همواره فناوری نانو را به عنوان یکی از مصادیق پیشرفت کشور، بروز استعدادهای جوانان و اقتدار ملی ایران مطرح میکردند.
در واقع، در طول این دو دهه، نانو همواره در بیانات ایشان به عنوان نمونهای از توانمندی ملی و عرصهای برای شکوفایی استعدادها مورد اشاره قرار داشت.
وی ادامه داد: مرور این نقشآفرینیها باعث میشود سنگینی فقدان ایشان برای ما بیشتر احساس شود و ایشان را مهمترین تکیهگاه این حوزه بدانیم.
با این حال خدا را شاکریم که پس از شهادت رهبر عزیزمان، در فاصلهای کوتاه، رهبری فرزانه جایگزین شدند که در پیامها و مواضع اخیرشان نیز نگاه راهبردی و توجه به حوزههای مختلف کشور به خوبی مشهود است.
احمدوند با اشاره به رویکرد رهبر جدید کشور نسبت به پیشرفت علمی و فناوری اظهار کرد: تاکید ایشان بر پیشرفت کشور، این امید را ایجاد میکند که مسیر سختی که طی چند دهه گذشته با رهبری پدر شهیدشان طی شده، بتواند با هدایت ایشان به قله برسد.
وی افزود: یکی از نکات انرژیبخش برای حوزه فناوری، پیام رهبر کشور در روز ملی خلیج فارس بود؛ جایی که هنگام برشمردن ظرفیتهای ملی، در کنار ظرفیتهای معنوی و فرهنگی، فناوری نانو را به عنوان نخستین مصداق فناوریهای نوین مطرح کردند و از فناوریهای نانو، زیستی، هستهای و موشکی به عنوان سرمایههای ملی یاد کردند.
در این پیام تاکید شد که ۹۰ میلیون ایرانی، چه در داخل و چه خارج از کشور، همانگونه که از مرزهای آبی، خاکی و هوایی پاسداری میکنند، از این سرمایههای ملی نیز حفاظت میکنند.
این نگاه، مسئولیت فعالان حوزه نانو، از جمله رسانهها، ستاد نانو و همه پژوهشگران و فناوران این عرصه را سنگینتر میکند.
وی گفت: وقتی رهبر کشور فناوری نانو را در کنار مرزهای آبی، خاکی و هوایی به عنوان یکی از مهمترین مصادیق سرمایه ملی معرفی میکنند، طبیعی است که مسئولیت ما در این حوزه بسیار جدی و سنگین باشد.
امیدواریم خداوند کمک کند تا همه ما، همانگونه که رهبر شهید کشور نیز بر آن تاکید داشتند، با نیت خیر و با تمام توان در مسیر توسعه فناوری تلاش کنیم تا بتوانیم در پیشرفت کشور و تقویت مولفههای اقتدار ملی نقشآفرین باشیم.
وی در ادامه با اشاره به شرایط سال گذشته گفت: سالی که گذشت، از ابتدای ۱۴۰۴، با تحولات و شرایط ویژهای همراه بود.
دبیر ستاد توسعه نانو و میکرو با اشاره به عملکرد ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو در سال ۱۴۰۴ گفت: در طول سال گذشته، در همه محورها از حوزه آموزش و پرورش استعدادها گرفته تا ورود محصولات جدید به بازار، پیشرفتهای خوبی حاصل شد و امروز از فرصت نشست خبری استفاده میکنم تا به برخی از این دستاوردها و همچنین برنامههای در حال اجرای سال جاری اشاره کنم.
وی افزود: سال گذشته حدود ۱۳۷ برنامه و پروژه توسعه فناوری و کسبوکار در سطوح مختلف مورد حمایت ستاد قرار گرفت.
این پروژهها عموماً پس از مرحله فعالیتهای دانشگاهی تعریف میشوند؛ چرا که در بخش دانشگاهی بیشتر تمرکز ما بر شناسایی و جهتدهی استعدادها به حوزه فناوری نانو است، اما از مرحله توسعه فناوری و ایجاد کسبوکار، حمایتها وارد فاز عملیاتیتر میشود.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو ادامه داد: بخشی از این پروژهها مربوط به استادانی است که با هدف تولید یک محصول مشخص فعالیت میکنند و بخشی دیگر به تیمهای کسبوکاری اختصاص دارد که در مسیر راهاندازی شرکت قرار گرفتهاند.
این روند تا مرحله همکاری با شرکتهای بزرگ برای توسعه محصولات جدید ادامه پیدا میکند.
این پروژهها در قالب سطوح آمادگی فناوری دستهبندی میشوند و در مجموع ۱۳۷ پروژه در سال گذشته در جریان حمایت قرار داشتند.
هر یک از این پروژهها معمولاً تا رسیدن به مرحله اثبات فنی و آغاز کسبوکار حدود دو سال زمان نیاز دارند و در این مدت تحت حمایت ستاد قرار میگیرند.
احمدوند با اشاره به ظرفیت قانونی «اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه» گفت: یکی از ظرفیتهای مهمی که طی سالهای اخیر ایجاد شده، امکان استفاده شرکتها از اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه است.
بر این اساس، دولت بخشی از مالیات شرکتهایی را که برای توسعه محصولات جدید و ارتقای فناوری سرمایهگذاری میکنند، میبخشد.
وی افزود: در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد تومان از ظرفیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای حمایت از شرکتهای فناور استفاده شد.
این حمایتها عمدتاً مربوط به شرکتهایی است که دارای زیرساخت تحقیق و توسعه بوده و در بازار نیز به مرحله بلوغ رسیدهاند.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو تاکید کرد: در سطوح پایینتر، حمایتها بیشتر به صورت بلاعوض یا راهبری کسبوکار ارائه میشود، اما ظرفیت اعتبار مالیاتی برای شرکتهایی است که وارد مرحله بلوغ و پرداخت مالیات شدهاند.
وی اضافه کرد: در کنار پروژههایی که ستاد مستقیماً از آنها حمایت میکند و همچنین شرکتهایی که از ظرفیت اعتبار مالیاتی بهره میبرند، برخی شرکتها نیز به صورت مستقل برنامههای تحقیق و توسعه خود را پیش میبرند.
برای ارزیابی این محصولات، سازوکاری تحت عنوان «گواهینامه نانومقیاس» طراحی شده است تا محصولاتی که به مرحله تجاری رسیده و به شکل پایدار از فناوری نانو استفاده میکنند، به عنوان محصولات نانویی کشور معرفی شوند.
احمدوند خاطرنشان کرد: سال گذشته ۲۳۰ محصول جدید به فهرست محصولات نانویی کشور اضافه شد.
در ابتدای سال تعهد داده بودیم که به ازای هر روز کاری، یک محصول جدید نانویی به بازار کشور افزوده شود که در نهایت حدود ۱۲۰ درصد این هدف محقق شد.
با احتساب محصولات جدید، تعداد کل محصولات نانویی کشور که تا پایان سال ۱۴۰۴ موفق به دریافت گواهینامه نانومقیاس صنعتی شدهاند، به ۱۹۶۵ محصول رسیده است.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو توضیح داد: محصولاتی که پیشتر گواهینامه دریافت کرده باشند، در صورت تمدید مجدد به آمار محصولات جدید اضافه نمیشوند.
همچنین برخی محصولات نیز ممکن است در ارزیابی مجدد موفق به دریافت مجدد گواهینامه نشوند و از فهرست حذف شوند؛ بنابراین ۲۳۰ محصول اعلامشده، صرفاً محصولات جدیدی هستند که در سال گذشته به این فهرست اضافه شدهاند.
وی گفت: در مجموع، ۱۹۶۵ محصول نانویی کشور توسط حدود ۴۳۸ شرکت تولید میشود و بخش عمده محصولاتی که در سال گذشته موفق به ورود به بازار و دریافت گواهینامه نانومقیاس شدند، محصولات صنعتی بودهاند.
احمدوند با اشاره به ترکیب محصولات نانویی تولیدشده در کشور گفت: سهم محصولات مصرفی و محصولاتی که مستقیماً با مردم در ارتباط هستند، در مقایسه با کل محصولات نانویی کشور چندان بالا نیست و بخش عمده محصولات جدید اضافهشده در سال گذشته، مربوط به حوزههای صنعتی بوده است.
وی افزود: در میان ۲۳۰ محصولی که سال گذشته به فهرست محصولات نانویی کشور اضافه شد، بیشترین سهم مربوط به ملزومات و خدمات صنعتی بود و پس از آن حوزه انرژی و نفت، مواد شیمیایی و سپس دارو و سلامت قرار داشتند.
بخش قابل توجهی از محصولات جدید، مربوط به مصرف کنندگان صنعتی است که از جمله نمونههای شاخص آنها میتوان به چند نوع کاتالیست راهبردی صنعت نفت اشاره کرد.
وی اظهار کرد: از دیگر محصولات مهم، باتریهای اسید ـ سرب ارتقا یافته با استفاده از گرافن هستند که اکنون به مرحله تولید صنعتی رسیدهاند.
این پروژه در سالهای گذشته از یک طرح دانشجویی آغاز شد و سپس یک کسبوکار کوچک پیرامون آن شکل گرفت.
در ادامه، این مجموعه با یک شرکت صنعتی تولیدکننده باتری همکاری کرد و این همافزایی موجب شد آن شرکت صنعتی بتواند محصول جدیدی را به سبد تولیدات خود اضافه کند.
احمدوند همچنین به تولید کیتهای تشخیصی اشاره کرد و گفت: در حوزههای مختلف، از جمله کیتهای تشخیص سموم و آنتیبیوتیک در شیر، محصولات جدیدی تولید شده که برای شرکتهای لبنی اهمیت زیادی دارند و میتوانند به شناسایی آلودگیها در ابتدای زنجیره کمک کنند تا مواد آلوده وارد فرآیند تولید نشوند.
وی افزود: در حوزه عمران، رنگها و پوششهای صنعتی و همچنین ملزومات دیرگداز مورد استفاده در صنایع فولاد و مس نیز از جمله محصولاتی بودند که سال گذشته موفق به دریافت گواهینامه نانومقیاس شدند.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو با اشاره به ظرفیت قانونی «خرید بار اول» گفت: یکی از ظرفیتهای مهم برای توسعه شرکتهای دانشبنیان، قانون خرید بار اول است.
بر اساس این قانون، اگر شرکتی برای نخستینبار محصولی را در داخل کشور توسعه داده باشد و این موضوع به تایید معاونت علمی برسد، صنایع بزرگ میتوانند بدون برگزاری مناقصه و از طریق ترک تشریفات، محصول مورد نیاز خود را از آن شرکت خریداری کنند.
وی افزود: سال گذشته حدود ۱۷ میلیون دلار قرارداد از این جنس در صنعت نفت منعقد شد که میان پالایشگاهها و شرکتهای تولیدکننده کاتالیست به امضا رسید و تامین این کاتالیستها از این مسیر در حال انجام است.
احمدوند ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ همکاریهای بیندستگاهی خوبی نیز شکل گرفت که یکی از مهمترین آنها همکاری میان ستاد فناوری نانو و بنیاد ملی علم ایران بود.
در قالب این همکاری، فراخوانهای مشترکی برای حمایت از طرحهای پژوهشی اجرا شد و بیش از ۸۰ طرح پژوهشی دانشگاهی از این مسیر تامین مالی شدند.
وی همچنین از همکاری با سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناوری خبر داد و گفت: در زمینه اعزام شرکتهای دانشبنیان و فعالان حوزه نانو به نمایشگاهها و رویدادهای بینالمللی نیز همکاریهای موثری انجام شد و شرکتهایی به نمایشگاههای چین، روسیه و ژاپن اعزام شدند تا علاوه بر توسعه فناوری، همکاریهای اقتصادی خود را نیز گسترش دهند.
َدبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو اظهار کرد: در حوزه تامین مالی نیز همکاری مشترکی با هلدینگ پیشگامان فرایند دانش آغاز شد که نقطه شروع آن نمایشگاه فناوری نانو سال گذشته بود.
در ادامه این همکاری، طی ماههای گذشته بیش از ۱۳ شرکت فناور حوزه نانو تامین مالی شدند و برنامه ما این است که امسال این همکاری را از نظر تعداد شرکتها و گستره فعالیت توسعه دهیم.
وی افزود: در حوزه زیرساختهای مرتبط با فناوری نانو نیز تدوین استانداردهای ملی و بینالمللی در سال گذشته ادامه یافت.
تا پایان سال ۱۴۰۴ تعداد استانداردهای ملی مرتبط با فناوری نانو در کشور به ۱۹۹ استاندارد و تعداد استانداردهای بینالمللی تدوینشده با راهبری ایران به ۱۳ استاندارد رسید.
احمدوند تاکید کرد: ایران اکنون در کنار کشورهایی مانند آمریکا، کره جنوبی و ژاپن، جزو کشورهای فعال در تدوین استانداردهای بینالمللی فناوری نانو محسوب میشود و نقش جدی در این حوزه دارد.
وی با اشاره به برنامههای آموزشی و استعدادپروری گفت: در حوزه آموزش و هدایت استعدادهای جوان به سمت فناوری نانو نیز در دانشگاهها و آموزش و پرورش برنامههای متعددی اجرا شد که یکی از مهمترین آنها برگزاری شانزدهمین دوره المپیاد ملی فناوری نانو در سال گذشته بود.
احمدوند با اشاره به برنامههای آموزشی و رقابتهای علمی حوزه فناوری نانو گفت: سال گذشته شانزدهمین دوره المپیاد ملی فناوری نانو برگزار شد و همچنین نخستین دوره المپیاد بینالمللی دانشآموزی فناوری نانو نیز به میزبانی ایران در مهرماه برگزار شد.
این رویداد به صورت برخط برگزار شد و در آن ۹ کشور مشارکت داشتند.
علاوه بر ایران به عنوان میزبان، کشورهای عربستان سعودی، مالزی، تایلند، ونزوئلا، استرالیا، انگلیس، آلمان و آمریکا نیز تیمهایی را در این المپیاد شرکت دادند.
تیم دانشآموزی ایران با اقتدار و با فاصله قابل توجه موفق شد رتبه نخست این رقابتها را کسب کند
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو ادامه داد: همچنین به برگزاری دومین المپیاد دانشجویی فناوری نانو اشاره کرد و گفت: این دوره به میزبانی مالزی برگزار شد.
نخستین دوره این المپیاد سال گذشته به میزبانی ایران برگزار شده بود و تیم اعزامی ایران به مالزی نیز توانست با اقتدار رتبه اول این رقابتها را به دست آورد.
در سایر حوزههای مرتبط با برنامه ملی توسعه فناوری نانو نیز برنامهها در سال گذشته پیشرفت خوبی داشت و گزارش جامع عملکرد سال ۱۴۰۴، همانند سالهای گذشته، منتشر و در پایگاه اینترنتی ستاد بارگذاری خواهد شد.
این روند از سال ۱۳۸۶ تاکنون ادامه داشته و در گزارشهای منتشرشده، جزئیات برنامهها و اقدامات مختلف ارائه میشود تا پژوهشگران، رسانهها و فعالان این حوزه بتوانند از محتوای تکمیلی استفاده کنند.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو با اشاره به برنامههای سال جاری گفت: از اواخر سال گذشته، گروههای مختلف ستاد برنامهریزی برای سال ۱۴۰۵ را متناسب با شرایط خاص کشور آغاز کردند و این برنامهریزیها بر اساس سناریوهای مختلف انجام شده است.
وی تاکید کرد: برنامه ما این است که فعالیتها در سال جاری با قوت و قدرت بیشتری نسبت به گذشته ادامه پیدا کند.
احمدوند درباره محورهای اصلی برنامههای سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: برنامههای امسال در دو محور کلی دنبال میشود.
محور نخست، اجرای پروژهها در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت است که شامل تحقق تکالیف قانونی از جمله توسعه اقلام راهبردی و اجرای برنامه اعتبار مالیاتی میشود.
احمدوند با اشاره به برنامههای سال ۱۴۰۵ ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو گفت: بخشی از برنامههای امسال در چارچوب سند توسعه فناوری نانو که به تصویب رسیده، در حال اجراست و در محور نخست، بیش از ۶۰ پروژه توسعه محصول و توسعه کسبوکار در سال ۱۴۰۵ آغاز خواهد شد.
وی افزود: برخی از این پروژهها افق اجرایی دو ساله و برخی دیگر افق سه ساله دارند؛ چرا که فرآیند تبدیل یک ایده یا فناوری به محصول، از مرحله تحقیق و توسعه اولیه تا دریافت مجوزها و ورود به بازار، زمانبر است.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو ادامه داد: پروژههایی که آغاز آنها در سال ۱۴۰۵ پیشبینی شده، بسته به شرایط و میزان پیشرفت، ممکن است در همین سال یا سالهای بعد به مرحله تجاریسازی و ورود به بازار برسند.
وی اظهار کرد: این پروژههای توسعه محصول عمدتاً در حوزههای اولویتدار سند توسعه فناوری نانو تعریف شدهاند؛ به گونهای که ۳۳ پروژه در حوزه دارو و سلامت، ۱۶ پروژه در حوزه نفت و انرژی، ۹ پروژه در حوزه آب و کشاورزی و ۶ پروژه در سایر حوزهها از جمله تجهیزات عمرانی و استفاده از هوش مصنوعی برای ارتقای تجهیزات، در برنامه امسال قرار دارند.
احمدوند تاکید کرد: این پروژهها با استفاده از ابزارهای مختلف حمایتی دنبال خواهند شد و برآورد ما این است که منابع مالی مورد نیاز برای اجرای آنها در سال ۱۴۰۵ حدود ۶ هزار میلیارد تومان باشد.
وی افزود: بر اساس برنامهریزی انجامشده، حدود ۵۰ درصد این منابع باید از محل وامهای بانکی تامین شود، حدود ۲۵ درصد توسط خود شرکتها و ۲۵ درصد دیگر نیز از محل منابع دولتی، شامل حمایتهای بلاعوض و اعتبار مالیاتی، تامین خواهد شد.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو ادامه داد: طبیعتاً پروژههایی که وارد سالهای بعد میشوند، هزینههای خود را خواهند داشت و در کنار آنها، پروژههای جدیدی نیز به برنامهها اضافه خواهند شد.
وی با اشاره به سایر برنامههای ستاد گفت: علاوه بر پروژههای توسعه محصول که با استفاده از ظرفیتهایی مانند اعتبار مالیاتی، حمایتهای دولتی و منابع نهادهای مالی دنبال میشود، برنامههای جاری ذیل سند توسعه فناوری نانو نیز ادامه خواهد یافت.
احمدوند افزود: در این بخش نیز حدود ۲۳ برنامه و پروژه برای سال جاری هدفگذاری شده که حوزههایی مانند شناسایی و هدایت استعدادها به سمت فناوری نانو، تدوین استانداردها، نظارت و کمک به توسعه بازارفناوری نانو را شامل میشود.