خرمشهر؛ مشق عشق و حماسه؛ نمادی جاودانه از پیروزیِ ایمان بر کفر
محلات- مردک خرمشهر در اوج محاصره و نابرابری، با دست خالی اما با ایمانی بزرگ، ایستادگی را معنا کردند تا نام «خونینشهر» برای همیشه به نماد جاودانه پیروزیِ ایمان بر کفر بدل شود.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: تاریخ ایران سرشار از حماسهها، ایثارها و مقاومتهایی است که در بزنگاههای حساس، هویت و استقلال این سرزمین را حفظ کردهاند و از دل فراز و نشیبهای تاریخی، همواره مردمانی برخاستهاند که در برابر تهدیدها و تجاوزها ایستادگی کرده و با تکیه بر ایمان، وحدت و روحیه فداکاری، صفحات ماندگاری را در تاریخ این مرز و بوم به ثبت رساندهاند.
در میان این حماسهها، مقاومت مردم خرمشهر در دوران هشت سال دفاع مقدس جایگاهی ویژه دارد، شهری که در روزهای ابتدایی جنگ تحمیلی با وجود محاصره، کمبود امکانات و حملات سنگین دشمن، ایستادگی کرد و به نماد مقاومت ملت ایران تبدیل شد و نام خود را به عنوان نماد ایثار، مقاومت و پیروزی در تاریخ ایران ماندگار کرد.
آزادسازی خرمشهر یکی از بزرگترین حماسههای تاریخ معاصر کشور
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان محلات در گفتگو با خبرنگار مهر، به مناسبت سوم خرداد و سالروز فتح خرمشهر در عملیات بیتالمقدس اظهار کرد: امروزه مناسبت سوم خرداد نماد فرهنگ مقاومت، ایستادگی، توکل و پیروزی اراده ملت ایران در برابر دشمنانی است که با همه توان و حمایتهای خارجی وارد میدان شده بودند اما در برابر ایمان و باور مردم ایران شکست خوردند.
سرهنگ رضا یارمحمدی با اشاره به اینکه آزادسازی خرمشهر یکی از بزرگترین حماسههای تاریخ معاصر کشور است، افزود: در این حماسه رزمندگان اسلام در شرایطی وارد میدان شدند که کشور هنوز در سالهای ابتدایی پس از پیروزی انقلاب اسلامی قرار داشت و بسیاری از ساختارها در حال شکلگیری بود، اما با وجود همه محدودیتها و فشارها، اراده ملت ایران توانست معادلات دشمن را تغییر دهد.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان محلات با اشاره به فرمایش تاریخی امام خمینی(ره) مبنی بر اینکه «خرمشهر را خدا آزاد کرد» گفت: این جمله یک شعار نبود، بلکه حقیقتی بود که در میدان نبرد خود را نشان داد چرا که اگر شرایط آن روزها را بررسی کنیم، میبینیم رژیم بعث عراق با حمایت گسترده قدرتهای جهانی و منطقهای وارد جنگ شد و تصور میکرد میتواند در مدت کوتاهی به اهداف خود برسد.
یارمحمدی ادامه داد: دشمن در آن مقطع با اتکا به تجهیزات، حمایتهای سیاسی، اطلاعاتی و نظامی تصور میکرد انقلاب نوپای اسلامی توان مقابله ندارد، اما آنچه محاسبات آنان را برهم زد ایمان مردم، حضور نیروهای مردمی و نصرت الهی بود و نتیجه آن شد که پس از ۵۷۵ روز اشغال، خرمشهر آزاد و دشمن شکست سنگینی را متحمل شد.
وی بیان کرد: اکنون زمانی که از سوم خرداد سخن میگوییم، در واقع از فرهنگی صحبت میکنیم که بر پایه مقاومت، ایستادگی، توکل و امید شکل گرفته و در بزنگاههای مختلف کشور خود را نشان داده است.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان محلات با اشاره به شرایط امروز منطقه و جنگ رمضان اظهار کرد: همان روحیهای که در دفاع مقدس و عملیات بیتالمقدس وجود داشت، اکنون نیز در میدانهای مختلف قابل مشاهده است و تجربه نشان داده هر جا مردم با ایمان، وحدت و روحیه مقاومت وارد میدان شدهاند، نصرت الهی نیز شامل حال آنان شده است.
وی افزود: همانگونه که در دوران دفاع مقدس، رزمندگان با وجود محدودیتها و فشارها میدان را ترک نکردند، امروز نیز فرهنگ مقاومت زنده است و ملت ایران نشان دادهاند در برابر تهدیدها و فشارها عقبنشینی نمیکنند.
یارمحمدی تصریح کرد: آنچه در عملیات بیتالمقدس اتفاق افتاد، تنها یک عملیات نظامی نبود بلکه نمایش اراده ملتی بود که باور داشت اگر در مسیر حق ثابتقدم باشد، خداوند یاریگر او خواهد بود و این همان درسی است که سوم خرداد برای نسل امروز دارد.
وی بیان کرد: در همه مقاطع تاریخی، هر زمان مردم پای آرمانها، انقلاب و کشور ایستادهاند، دست قدرت الهی نیز همراه آنان بوده است و در حال حاضر بر این امر واقف هستیم رمز موفقیت، حفظ وحدت، انسجام و تداوم فرهنگ مقاومت است.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان محلات اظهار کرد: ملت ایران در دوران دفاع مقدس نشان دادند که در سختترین شرایط نیز میدان را خالی نمیکنند و همین روحیه باعث شد دشمنی که با حمایت قدرتهای بزرگ وارد جنگ شده بود، در رسیدن به اهداف خود ناکام بماند.
وی افزود: سوم خرداد یادآور این حقیقت است که پیروزی صرفاً وابسته به تجهیزات و امکانات نیست، بلکه ایمان، اراده و حضور مردم میتواند بزرگترین موانع را از میان بردارد و این تجربه تاریخی امروز نیز برای ملت ایران سرمایهای ارزشمند محسوب میشود.
یارمحمدی با تأکید بر ضرورت انتقال فرهنگ ایثار و مقاومت به نسل جوان گفت: باید حماسه خرمشهر و عملیات بیتالمقدس برای نسل جدید به درستی تبیین شود، زیرا این رویداد بخشی از هویت تاریخی ملت ایران است و میتواند الگویی برای عبور از سختیها و چالشها باشد.
وی افزود: سوم خرداد متعلق به همه مردم ایران است؛ روزی که نشان داد هر جا مردم در کنار یکدیگر و با توکل بر خدا ایستادهاند، پیروزی دستیافتنی شده است و این همان پیامی است که امروز نیز باید حفظ و منتقل شود.
فرمانده ناحیه مقاومت بسیج شهرستان محلات گفت: اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت روحیه امید، وحدت و مقاومت هستیم و باور داریم همان خدایی که در فتح خرمشهر یاریگر ملت ایران بود، در ادامه مسیر نیز پشتیبان مردمی خواهد بود که در راه آرمانها و ارزشهای خود ثابتقدم بمانند.
سوم خرداد نماد وحدت، مقاومت و خودباوری ملت ایران است
مدرس دانشگاه و پاسدار بازنشسته در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: سوم خرداد و حماسه آزادسازی خرمشهر یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین رخدادهای تاریخ معاصر ایران و دوران دفاع مقدس به شمار میرود، چرا که این پیروزی تنها آزادسازی یک شهر نبود، بلکه شکست یک طرح گسترده برای تجزیه ایران و ضربه به استقلال کشور محسوب میشد.
سید حبیباله تدینی افزود: رژیم بعث عراق پیش از آغاز جنگ تصور میکرد خرمشهر به دلیل استحکامات گسترده و موقعیت ویژه نظامی و اقتصادی، شهری تسخیرناپذیر است و حتی صدام اعلام کرده بود اگر ایران بتواند این شهر را بازپس بگیرد، کلید بصره را تحویل خواهد داد، اما مقاومت ملت ایران همه این محاسبات را برهم زد.
مدرس دانشگاه و پاسدار بازنشسته با اشاره به اهمیت راهبردی خرمشهر گفت: خرمشهر در آن دوران یکی از مهمترین نقاط تجاری کشور بود و در کنار آن پالایشگاه آبادان قرار داشت که بخش عمده سوخت کشور را تأمین میکرد؛ از این رو اشغال خرمشهر و آبادان میتوانست شریان اقتصادی و انرژی ایران را هدف قرار دهد و کشور را با مشکلات جدی مواجه کند.
تدینی تصریح کرد: هدف دشمن صرفاً تصرف چند شهر مرزی نبود بلکه برنامهریزی گستردهای برای جداسازی خوزستان و ضربه به تمامیت ارضی ایران انجام شده بود و حتی در برخی اسناد و نقشههای منتشر شده آن زمان، خوزستان را بخشی جدا از ایران ترسیم کرده بودند.
وی ادامه داد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دشمنان تلاشهای مختلفی برای تحت فشار قرار دادن جمهوری اسلامی انجام دادند؛ از تحریمها و توطئههای امنیتی گرفته تا ایجاد ناامنی و حمایت از گروهکها و در نهایت نیز جنگ تحمیلی به عنوان یک جنگ نیابتی علیه ایران شکل گرفت.
مدرس دانشگاه اظهار کرد: دشمن در آغاز جنگ تصور میکرد شرایط داخلی کشور، نوپا بودن سپاه پاسداران، مشکلات ناشی از ابتدای انقلاب و برخی چالشهای سیاسی داخلی میتواند زمینه پیروزی سریع را فراهم کند اما محاسبات آنان اشتباه از آب درآمد.
وی با اشاره به مقاومت مردم خرمشهر افزود: این شهر در حالی ۳۴ روز در برابر ارتش مجهز عراق ایستادگی کرد که مدافعان آن از نظر امکانات و تجهیزات قابل مقایسه با دشمن نبودند، اما همین مقاومت، برنامه اشغال سریع خوزستان را با شکست مواجه کرد.
تدینی بیان کرد: آزادسازی خرمشهر در عملیات بزرگ بیتالمقدس رقم خورد، عملیاتی که از ۱۰ اردیبهشت ۱۳۶۱ آغاز شد و در سوم خرداد همان سال با آزادی خرمشهر به پایان رسید و طی آن بخش وسیعی از مناطق اشغالی آزاد شد و ضربه سنگینی به ارتش بعث وارد آمد.
وی با اشاره به فرمایش تاریخی امام خمینی (ره) مبنی بر اینکه «خرمشهر را خدا آزاد کرد»، گفت: این جمله تنها یک تعبیر عاطفی یا شعاری نبود بلکه بیانگر حقیقتی بود که رزمندگان در میدان نبرد آن را لمس کردند چرا که امکانات ایران با دشمن قابل مقایسه نبود و تقریباً تمام قدرتهای بزرگ از رژیم بعث حمایت میکردند اما ایمان، توکل و روحیه ایثار سبب پیروزی شد.
مدرس دانشگاه افزود: در دوران دفاع مقدس، رزمندگان با اعتقاد و باور وارد میدان میشدند و نگاه آنان صرفاً یک نبرد نظامی نبود بلکه دفاع از وطن، ارزشها و اعتقادات را دنبال میکردند و همین روحیه سبب شد معادلات دشمن تغییر کند.
تدینی با اشاره به برخی دیدگاهها درباره تفاوت نسل کنونی با دوران دفاع مقدس گفت: این تصور که جوانان امروز در صورت تهدید کشور همان روحیه دفاعی گذشته را ندارند، تحلیلی نادرست است؛ زیرا امروز نیز بخش مهمی از پیشرفتهای علمی، دفاعی و فناورانه کشور توسط نسل جوان رقم خورده است.
وی ادامه داد: میانگین سنی بسیاری از متخصصان و نخبگان حوزههای علمی و دفاعی کشور پایین است و این نشان میدهد روحیه خودباوری، تلاش و مسئولیتپذیری همچنان در نسل جوان وجود دارد.
مدرس دانشگاه تأکید کرد: ایران اکنون در شرایط ابتدای انقلاب قرار ندارد و از نظر علمی، دفاعی و فناوری پیشرفتهای قابل توجهی داشته و بخش مهمی از این دستاوردها نتیجه همان فرهنگ خوداتکایی و روحیه مقاومت دوران دفاع مقدس است.
تدینی با بیان اینکه دشمن در جنگ تحمیلی از حمایت گسترده برخوردار بود، افزود: در آن دوران بسیاری از قدرتهای جهانی و منطقهای از رژیم بعث حمایت میکردند اما ملت ایران با تکیه بر ایمان، وحدت و ایثار اجازه نداد حتی یک وجب از خاک کشور جدا شود.
وی خاطرنشان کرد: آنچه در دوران دفاع مقدس موجب حفظ تمامیت ارضی کشور شد، تنها تجهیزات و امکانات نظامی نبود بلکه روحیه شهادتطلبی، ازخودگذشتگی، باور دینی و اعتماد به توان داخلی بود.
مدرس دانشگاه اضافه کرد: امروز نیز هر زمان کشور در معرض تهدید قرار گیرد و همانطور که در دوران جنگ رمضان شاهد بودیم، جوانان و ملت ایران همانند گذشته برای دفاع از سرزمین و استقلال خود ایستادگی خواهد کرد و تجربه دفاع مقدس نشان داده ملت ایران در بزنگاههای تاریخی از کشور خود عبور نمیکند.
تدینی افزود: سوم خرداد صرفاً سالروز آزادسازی یک شهر نیست بلکه نماد پیروزی اراده، ایمان و وحدت ملت ایران است و باید این حماسه و درسهای آن برای نسل جوان تبیین و منتقل شود تا روحیه مقاومت و خودباوری در جامعه تقویت شود.
آزادی خرمشهر نقطه عطفی در تاریخ دفاع مقدس
رزمنده دفاع مقدس و کارشناس ارشد و دبیر تاریخ در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران در ۳۱ شهریور سال ۱۳۵۹ برابر با ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ به صورت رسمی آغاز شد و پس از حدود هشت سال نبرد، سرانجام در مردادماه سال ۱۳۶۷ با پذیرش آتشبس از سوی طرفین پایان یافت و این جنگ طولانی علاوه بر خسارات سنگین اقتصادی، تلفات گسترده انسانی برجای گذاشت و از تلخترین رخدادهای تاریخ معاصر منطقه محسوب میشود.
ابوالقاسم جعفری افزود: آغاز جنگ در شرایطی بود که جمهوری اسلامی ایران هنوز در سالهای نخست پس از پیروزی انقلاب قرار داشت و بسیاری از ساختارهای کشور در حال تثبیت بودند و از سوی دیگر، درگیری با گروهکهای ضد انقلاب، شرایط سیاسی داخلی، ناهماهنگیها و مشکلات مدیریتی موجب شده بود کشور با وضعیت خاصی روبهرو باشد و همین مسئله زمینه سوءاستفاده دشمن را فراهم کرد.
وی با اشاره به شرایط خرمشهر در نخستین روزهای جنگ گفت: خرمشهر از نخستین اهداف ارتش بعث عراق بود و از همان ساعات ابتدایی جنگ زیر شدیدترین حملات توپخانهای و خمپارهای قرار گرفت، شهر در میان دود و آتش قرار داشت و حجم حملات به اندازهای بود که زندگی عادی مردم کاملاً مختل شد.
جعفری بیان کرد: با وجود غافلگیری اولیه، مردم خرمشهر میدان را ترک نکردند و مسجد جامع شهر به محور اصلی مقاومت تبدیل شد، مردم، نیروهای مردمی، جوانان و رزمندگان در کنار یکدیگر برای دفاع از شهر سازماندهی شدند و با کمترین امکانات در برابر دشمن ایستادند.
وی ادامه داد: مقاومت تاریخی مردم خرمشهر به مدت ۳۴ روز ادامه یافت؛ مقاومتی که اگرچه با امکانات محدود صورت گرفت اما نقشه دشمن برای اشغال سریع خوزستان را ناکام گذاشت، ارتش عراق تصور میکرد طی مدت کوتاهی به اهداف خود خواهد رسید، اما ایستادگی مردم این محاسبات را تغییر داد.
این رزمنده دفاع مقدس افزود: در روزهای پایانی مقاومت، ارتش بعث حملات خود را تشدید کرد و از نیمه شب سوم آبان سال ۱۳۵۹ عملیات گستردهای را برای تصرف کامل شهر آغاز کرد، رزمندگان و مردم تا آخرین لحظات در اطراف پل خرمشهر و خیابانهای شهر مقاومت کردند اما سرانجام در چهارم آبان، خرمشهر به اشغال دشمن درآمد و به «خونینشهر» معروف شد.
این دبیر تاریخ تصریح کرد: اگرچه شهر سقوط کرد اما روح مقاومت متوقف نشد و تلاش برای بازپسگیری خرمشهر از همان روزها آغاز شد که در ادامه و پس از طراحیهای عملیاتی و اجرای چند عملیات مقدماتی، عملیات بزرگ بیتالمقدس در دهم اردیبهشت سال ۱۳۶۱ آغاز شد.
جعفری اظهار کرد: این عملیات در مناطق غرب رود کارون، جنوب غربی اهواز و شمال خرمشهر اجرا شد و به دلیل اهمیت اهداف و پیچیدگی میدان نبرد، ۲۵ روز به طول انجامید و در نهایت رزمندگان اسلام توانستند پس از ۵۷۵ روز اشغال، خرمشهر را در سوم خرداد سال ۱۳۶۱ آزاد کنند.
وی افزود: آزادی خرمشهر تنها بازپسگیری یک شهر نبود، بلکه نقطه عطفی در دفاع مقدس به شمار میرفت و روحیه تازهای به نیروهای ایرانی بخشید و این پیروزی، ابتکار عمل را در جبههها به ایران بازگرداند و شرایط جنگ را وارد مرحله تازهای کرد.
کارشناس ارشد و دبیر تاریخ خاطرنشان کرد: عملیات بیتالمقدس و فتح خرمشهر پیام مهمی برای جهان داشت مبنی بر آنکه اراده، ایمان و روحیه ایثار میتواند بر تجهیزات و حمایتهای خارجی غلبه کند.
در واقع، این پیروزی نماد «مقاومت با دست خالی» بود.
وی گفت: رژیم بعث عراق پس از اشغال خرمشهر تصور میکرد این شهر برای همیشه در اختیارش خواهد ماند؛ به طوری که نیروهای عراقی روی دیوارهای شهر جمله «جئنا لنبقی» به معنای «آمدهایم تا بمانیم» را نوشته بودند و صدام نیز از خرمشهر با عنوان «مروارید شط العرب» یاد میکرد.
جعفری ادامه داد: اما آزادسازی خرمشهر تمام این محاسبات را برهم زد و ضربه روحی و سیاسی سنگینی به رژیم بعث وارد کرد، به گونهای که پس از این شکست، ارتش عراق برای مدت طولانی در موضع انفعال قرار گرفت و توان خروج از وضعیت تدافعی را نداشت.
وی تاکید کرد: سوم خرداد یادآور یکی از ماندگارترین جلوههای ایثار و مقاومت ملت ایران است و نشان داد که اتحاد، خودباوری و ایستادگی میتواند حتی دشوارترین شرایط را به پیروزی تبدیل کند و این فرهنگ همچنان باید به نسلهای آینده منتقل شود.