امام محمد باقر(ع)؛ گنجینه علمی جهان اسلام

خبرگزاری مهر - گروه استان‌ها، فاطمه گلوی: امام محمدباقر (ع)، در شرایطی پر از تلاطم سیاسی و ظلم امویان، با استفاده از فرصت فروپاشی دستگاه خلافت بنی امیه و آغاز خلافت هشام بن عبدالملک، به احیای سنت نبوی و تبیین معارف ناب اهل بیت (ع) پرداختند؛ شاگردان برجسته‌ای همچون جابر بن یزید جعفی و ابوحمزه ثمالی از محضر ایشان بهره بردند.
مظلومیت و دانش بی نظیر ایشان، خشم خلفا را برانگیخت و سرانجام در سن ۵۷ سالگی، به دستور هشام بن عبدالملک و با دسیسه زهر، در مدینه منوره به شهادت رسیدند؛ پیکر مطهر امام محمدباقر (ع) در قبرستان بقیع، دفن شده است.
امام باقر (ع) بزرگترین نهضت علمی تاریخ اسلام را پایه گذاری کرد
حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی عرب خالص، مدیر حوزه‌های علمیه خواهران سیستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن تسلیت شهادت امام محمد باقر(ع) با اشاره به جایگاه علمی ایشان بیان کرد: جایگاه علمی امام محمد باقر (ع) چنان رفیع است که توجه مستشرقین و محققان غربی را نیز به خود جلب کرده است؛ در شرایطی که جامعه اسلامیِ اواخر دوران اموی درگیر کشمکش‌های سیاسی و انحرافات فکری بود، امام باقر (ع) بزرگترین نهضت علمی تاریخ اسلام را پایه‌گذاری کرد.
وی ادامه داد: لقب «باقرالعلوم» که به معنای شکافتن دانش‌ها است؛ قبل از آنکه یک عنوان تشریفاتی باشد، بازتاب عمق و گستردگی دانش امام محمدباقر(ع) در حوزه‌های فقه، تفسیر، کلام و حدیث است .
اعتراف دانشمندان غربی به معارف علمی امام باقر(ع)
حجت الاسلام عرب خالص ادامه داد: نکته قابل تأمل در مطالعات آکادمیک غربی، اعتراف دانشمندان غربی به نبوغ علمی امام محمدباقر(ع) است؛ محققان اروپایی و آمریکایی با فاصله گرفتن از تعصبات فرقه‌ای، امام باقر (ع) را به عنوان یک مرجع عقلانی و بنیانگذار مکتبی فکری قرار داده‌اند؛ آنها معتقدند آموزه‌های او صرفاً محدود به مناسک دینی نبوده است، بلکه نظامی از اخلاق، حکمت و انسان‌شناسی را ارائه داده اند که برای تمدن بشری ارزشمند است.
وی تصریح کرد: این مطالعات نشان می دهد که حوزه درس امام محمدباقر(ع) در مدینه، مانند دانشگاهی پویا، پذیرای دانشجویانی از فرق مختلف اسلامی بود که همگی به برتری علمی ایشان معترف بودند؛ چنان که شخصیت‌های برجسته‌ای چون حکم بن عتیبه در محضر امام مانند کودکی در برابر معلم حضور پیدا می‌کرد.
مدیر حوزه‌های علمیه خواهران سیستان و بلوچستان بیان کرد: این شکوفایی علمی با خشم کینه‌توزانه قدرت حاکم مواجه شد؛ هشام بن عبدالملک، خلیفه اموی، که محبوبیت روزافزون امام را تهدیدی برای مشروعیت خود می‌دانست، نهایتاً به پستترین شیوه متوسل شد؛ به گواهی منابع تاریخی، هشام بن عبدالملک دستور داد تا امام را مسموم کردند.
وی در پایان افزود: شهادت امام باقر (ع) بر یک عمر تلاش بی‌وقفه برای زنده کردن سنت نبوی و تبیین معارف ناب الهی بود؛ که با حضور و تلاش‌های مجاهدانه امام جعفر صادق ناکام ماند.
معارف امام باقر (ع)؛ فرصتی طلایی برای ترویج تعالیم ناب اسلامی
زهرا رحمانی مدیر حوزه‌ علمیه فاطمه معصومه (س)زاهدان در گفت و گو با خبرنگار مهر ضمن تسلیت شهادت امام باقر(ع) بیان کرد: داستان زندگی امام محمد باقر (ع) با یک پیشگویی شگفت‌انگیز از پیامبر اکرم (ص) گره خورده است؛ سال‌ها پیش از ولادت آن حضرت، رسول خدا(ص) به جابر بن عبدالله انصاری فرموده بودند که او آنقدر عمر خواهد کرد تا فرزندی از نسل امام حسین (ع) را ببیند که نامش محمد و لقبش باقر است؛ کسی که دانش را میشکافد و اسرار علوم را آشکار میسازد.
وی ادامه داد: سال‌ها بعد، جابر، در خانه امام سجاد (ع) چشمش به کودک خردسالی افتاد و پس از آنکه امام سجاد (ع) او را به عنوان امام پس از خود معرفی کرد، جابر سلام پیامبر را به او ابلاغ نمود و اشک در چشمان کودک حلقه زد .
رحمانی گفت: این روایت تاریخی تنها گوشه‌ای از عظمت علمی امام پنجم است؛ عصر امام باقر (ع) فرصتی طلایی برای ترویج تعالیم ناب اسلامی بود؛ آن حضرت با فراغت نسبی، کلاس‌های درسی تشکیل دادند که خروجی آن، تربیت بزرگترین فقها و متکلمان تاریخ تشیع بود.
احساس حقارت دانشمندان بزرگ در برابر علم باقرالعلوم
وی بیان کرد: گستره علمی امام محمدباقر(ع) چنان بود که مورخان نوشته‌اند هیچگاه دانشمندان در برابر کسی به اندازه ابو جعفر (ع) احساس حقارت و کوچکی نکرده‌اند؛ ایشان نه تنها مرجع دینی که الگوی عملی ساده زیستی و کار و تلاش بود تا جایی که در گرما سوزان مدینه برای تأمین معاش خانواده کارگری میکردند و این را عبادت می‌دانستند.
مدیر حوزه علمیه فاطمه معصومه(س) زاهدان گفت: اما این خورشید فروزان علم، خاری در چشم طاغوت زمان بود؛ جسم شریف ایشان که از سمّ کینه‌ورزی امویان رنجور شده بود، پس از سال‌ها تلاش و کوشش در راه اسلام در خاک بقیع آرام گرفت؛ شهادت امام باقر (ع) مظلومانه و غریبانه رقم خورد؛ اما میراث او یعنی دانشگاه عظیم شیعه، در وجود فرزند برومندش امام جعفر صادق (ع) به اوج شکوفایی خود رسید و تا امروز چراغ راه حق جویان است .
امام محمد باقر وارث علم همه پیامبران و اوصیا الهی
نرگس طالبی استاد حوزه علمیه خواهران زاهدان در گفت و گو با خبرنگار مهر گفت: برای شناخت جایگاه علمی امام محمد باقر (ع) کافی است بدانیم که ایشان وارث علم همه پیامبران و اوصیا خداوند بوده‌اند.
وی بیان کرد: برجسته‌ترین ویژگی امام محمدباقر (ع) ، لقب باقرالعلوم به معنای شکافنده دانش‌ها است؛ این لقب که از سوی رسول خدا(ص) به ایشان اعطا شده بود، نشان‌دهنده رسالت عظیم ایشان در تبیین معارف اسلامی بود .
استاد حوزه علمیه خواهران زاهدان ادامه داد: در دوران امامت ۱۹ ساله ایشان، جنبش علمی عظیمی شکل گرفت که باعث شد شیعه به عنوان یک مذهب مستقل با غنای فقهی و کلامی، تثبیت شود.
تربیت شاگران برجسته جهان اسلام توسط امام باقر(ع)
وی تصریح کرد: ایشان در اوج خفقان اموی، توانستند مفاهیم ناب قرآن و سنت نبوی را در قالب حوزه‌های درسی گسترش دهند؛ از ویژگی‌های منحصربه‌فرد مکتب علمی امام باقر(ع)، تربیت شاگردانی برجسته در رشته‌های مختلف علوم اسلامی بود شاگردانی که بعدها منادیان دانش در جهان اسلام شدند.
طالبی افزود: امام باقر (ع) ثابت کرد که دینداری تنها به عبادات فردی خلاصه نم‌یشود، بلکه با کار و تلاش برای بی‌نیازی از دیگران و خدمت به خلق گره خورده است؛ایشان حقیقت شیعه بودن را تنها در ادعای محبت اهل بیت (ع) نمی دانست، بلکه پرهیزکاری، راستگویی، امانتداری و رسیدگی به یتیمان و نیازمندان را نشانه پیروان واقعی خودشان می دانستند .
وی در پایان بیان کرد: امام باقر (ع) سرانجام در ۷ ذیحجه سال ۱۱۴ هجری قمری، بر اثر زهری که به دستور هشام بن عبدالملک، حاکم ستمگر اموی، به ایشان خورانده شد، به شهادت رسید؛ مزار پنهان اما نورانی او در قبرستان بقیع، نمادی از مظلومیت اهلبیت (ع) است؛ شهادت امام محمد باقر(ع) نقطه عطفی در تاریخ تشیع بود که با تداوم راهش توسط فرزندش امام صادق (ع)، مکتب جعفری به عنوان غنی‌ترین مکتب فقهی و فکری اسلام در تاریخ جاودانه شد.‍