بزرگترین پرونده کپیرایت ایران علیه آپارات
آپارات در طول ۱۳ سال از فعالیت خود با انتشار بدون مجوز محتوای صدا و سیما ضربهای اقتصادی بر مالکیت محتوای این سازمان وارد کرده و حالا برای آن نزدیک به ۳ همت جریمه شده است.
به گزارش مشرق، اگر یک شبکه تلویزیونی را تصور کنیم که دو سال کامل، شبانهروزی برنامه پخش میکند، خروجی آن حدود ۱۷ هزار ساعت محتوا میشود.
حالا بخشی از همین حجم محتوا، بدون مجوز در یک پلتفرم آنلاین منتشر شده و نتیجه محاسبه خسارت آن به رقمی رسیده که از ۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان عبور میکند؛ جریمهای که برای آپارات در پرونده استفاده از برنامههای صدا و سیما صادر شده است.
یک منبع حقوقی گفته اختلاف میان سازمان صدا و سیما و آپارات به سالها قبل برمیگردد.
پیش از ثبت شکایت رسمی در سال ۱۳۹۸ نیز تذکراتی درباره استفاده از تولیدات تلویزیونی داده شده بود.
مدیرعامل آپارات هم شروع این دعوای حقوقی از سالها پیش را تایید کرده است.
با این حال روند انتشار ادامه یافت تا در نهایت پروندهای قضایی شکل گرفت که اکنون به یکی از بزرگترین پروندههای حقوق مالکیت محتوا در فضای دیجیتال ایران تبدیل شده است.
مجموع سکوهایی که در حال حاضر فعال هستند سال گذشته در حدود ۵۰۰۰ میلیارد تومان از محل ترافیک، ۴۸۰۰ میلیارد تومان از محل تبلیغات و در حدود ۳۸۷۰ میلیارد تومان از محل اشتراک درآمد دارند.
طبق رأی دادگاه، پخش بدون مجوز ۷۵۵ قسمت از آثار تلویزیونی در آپارات محرز شده است.
اما بر اساس گزارش برخی رسانهها، مجموع برنامههایی که در این پلتفرم منتشر شده حدود ۱۶ هزار قسمت برآورد شده و اگر تنها برای هر قسمت یک ساعت در نظر گرفته شود، حجم این محتوا به چیزی نزدیک به دو سال پخش ممتد خواهد رسید.
کارشناسان قضایی بخشی از خسارت را بر اساس همین حجم استفاده و تأثیر آن بر درآمد تبلیغاتی و ارزش انحصاری برنامهها محاسبه کردهاند.
در صنعت رسانه، محتوا همان دارایی اصلی است.
از شبکههای تلویزیونی تا پلتفرمهای جهانی، ارزش اقتصادی برنامهها بر پایه انحصار پخش و حقوق مالکیت تعریف میشود.
حتی یوتیوب با وجود کاربرمحور بودن، یکی از سختگیرانهترین نظامهای کپیرایت را اجرا میکند و اجازه استفاده از تولیدات ثبتشده دیگران را بدون مجوز نمیدهد.
در بیانیه آپارات آمده است که «آپارات حدود ۶ سال پیش سامانهای مشابه یوتیوب را برای مدیریت حقوق محتوایی راهاندازی کرده و بارها از صداوسیما خواسته بود برای حفاظت از آثار خود از این سازوکار استفاده کند، اما این پیشنهاد مورد پذیرش قرار نگرفته است.»
این در حالی است که مهدی وکیلی کارشناس حقوق رسانه معتقد است که «سازکار تولید توسط بنگاههایی چون صدا و سیما متفاوت از تولیدات مردمی است، همانطور که در آپارات آثار فیلیمو را منتشر نمیکنند و در یوتیوب آثار نتفلیکس را، نمیشود در آپارات هم آثار صدا و سیما را منتشر کرد.»
مطالعات سازمان جهانی مالکیت فکری نشان میدهد عدم توجه به مالکیت معنوی آثار کیفیت آن را به شدت پایین آورده و مخاطب را سرگردان میکند.
بهترین مدل همکاری هم، ترکیب سه ابزار است: سیستمهای هوشمند تشخیص محتوا، قراردادهای رسمی میان پلتفرمها و تولیدکنندگان، و تقسیم درآمد تبلیغاتی.
مدلی که به تولیدکنندهای مانند سازمان صدا و سیما که خود پخش کننده انحصاری آثارش است اجازه میدهد تا بستر خروجی آثار را انتخاب و در صورت صلاحدید اجازه انتشار محتوا را داده، اما درآمد آن را به صاحب اثر بازگردد؛ راهکاری که هم اقتصاد تولید را حفظ میکند و هم تعارض میان پلتفرمها و تولیدکنندگان را کاهش میدهد.