"جهاد کبیر" سید مقاومت چه بود؟

به گزارش مشرق، یک‌سال و یک‌روز از تشییع پیکر مطهر مجاهد شهید، سیدحسن‌نصرالله بر روی دستان ملت مبارز و مقاوم لبنان می‌گذرد و البته همچنان سخن از سید است؛ شخصیتی که به تعبیر رهبر معظم انقلاب،"مجاهد کبیر و زعیم پیشتاز مقاومت در منطقه"بود.
اما به راستی جهاد کبیر"سید مقاومت"چه بود که او را بیش از هر چیز دیگری، متصف به این صفت والای قرآنی کرد؟
جالب این‌که با نگاهی به آیات نورانی قرآن متوجه می‌شویم عنوان"جهاد کبیر" صرفاً یک‌بار در کتاب آسمانی ما آن هم در آیه 52 سوره فرقان ﴿فَلا تُطِعِ الکافِرینَ وَ جاهِدهُم بِهِ جِهاداً کَبیراً﴾آمده و بر این اساس باید گفت که جهاد کبیر بجز اشاره مختصر به آن در تفاسیر، به‌صورت یک موضوع یا مسأله مستقل در سایر علوم اسلامی مطرح نشده و لذا جا دارد که محققین و پژوهشگران علوم دینی و قرآنی با نگاهی عمیق و دقیق در راستای تبیین موضوع و تشریح ابعاد و حدود و ثغور آن به کندوکاو علمی در این زمینه اهتمام ورزند.
خدای متعال براساس آیات شریفه قرآن کریم آیه 33 سوره توبهاراده کرده تا دین خود را بر همه ادیان و مکاتب غالب کند و بی‌شک این غلبه جز با شناخت دقیق کفر و کافران و مقابله جدی با آنان محقق نمی‌گردد.
اطاعت نکردن از کافران، البته خود مستلزم رویارویی با سختی‌ها و فشارهای مختلفی است که در راستای تضعیف مقاومت مؤمنان بر آنها وارد می‌شود، کما این‌که در دوران رهبری و زعامت سیدحسن نصرالله بر حزب‌الله، این فشارها و سختی‌ها چه در ابعاد اقتصادی و سیاسی، چه فرهنگی و نظامی و غیره کاملاً محسوس بود، هر چند که شاید برخی از جنبه های آن برای عموم مردم، رسانه‌ای نمی‌شد.
جهاد کبیر در شرایط مشابه وضعیت جبهه مقاومت که شاید به ظاهر مؤمنان در نقطه ضعف قرار داشته باشند بدین معناست که گروه مؤمنین تحت تأثیر فشار، تهدید و تطمیع‌ کافران قرار نگرفته و از آنها اطاعت نکنند.
با نگاهی اجمالی به تاریخ صدر اسلامی نیز متوجه می‌شویم که با هجرت مسلمانان به مدینه و تشکیل حکومت اسلامی، مشرکان مکه که عزت و شوکت خود را با توسعه روزافزون دین اسلام در آستانه فروپاشی می‌دیدند، با مهیا ساختن، سپاهی بزرگ به مدینه حمله‌ور شدند و در مقابل جبهه ایمان به رهبری رسول‌الله(ص) به شکلی مخلصانه به رویارویی با آنها پرداختند و علیرغم آن‌که به لحاظ نیرو و تجهیزات نظامی بسیار ضعیف‌تر بودند، اما به‌دلیل استقامت و تقوای الهی، با نزول فرشتگانی الهی و انداخته‌شدن ترس و وحشت در قلب کافران، مورد نصرت پروردگار عالم قرار گرفته و به نصرت مهمی در جنگ بدر رسیدند.
در نبردهای نابرابر حزب الله لبنان با رژیم صهیونیستی به خصوص در جنگ 33 روزه(سال 2006‌میلادی) چنین شرایطی برای یاران و همراهان سید مقاومت شکل گرفت و شد آنچه که همه رسانه های دنیا به مخابره و تحلیل و تفسیر آن پرداختند.
از سوی دیگر باید توجه داشت که تفاوت جهاد کبیر با سایر انواع جهاد به‌ویژه جهاد اصغر و اکبر نشان می‌دهد که در جهاد اکبر تقابل با دشمن خارجی جامعه اسلامی مطرح نیست، بلکه مبارزه با نفس درونی در کانون توجه است، ضمن آن که در جهاد اصغر به معنای نبرد نظامی صرفاً تقابل نظامی با دشمنان جامعه اسلامی منظور و مراد است و حال آن‌که جهاد کبیر به هرگونه مبارزه‌ای اطلاق می‌شود که میان جامعه اسلامی و دشمنان آن در عرصه‌های گوناگون غیرنظامی شکل می‌گیرد و در طول دوران هدایت حزب الله از سوی نصرالله، این مبارزه در شکل ها و شیوه های گوناگون علیه اسرائیل غاصب و در واقع نظام سلطه جهانی جریان داشت.
سیره و مشی سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و نظامی شهیدنصرالله نیز مؤید این حقیقت است که او پیش و بیش از هر چیز، نیروهای حزب‌الله و عموم علاقه‌مندان و دلبستگان جبهه مقاومت – اعم از لبنانی و غیر لبنانی- را به تأسی از رهبر معظم انقلاب، با نگاه، باور و عقیده مقابله با دشمن بر اساس آموزه‌های قرآنی مربوط به بحث جهاد کبیر، رشد داده و هدایت کرد، به خصوص ناظر به مقوله دشمن شناسی و آگاهی یافتن بر شیوه‌های غلبه بر دشمن.
به دیگر سخن در این باب، قید "مبارزه غیرنظامی با دشمنان جامعه اسلامی و به‌طور خاص مبتنی بر عدم اطاعت از دشمن" مبنایی است که عرصه‌های جهاد کبیر را هویدا نموده و آن را از جهاد اصغر و جهاد اکبر متمایز می‌سازد؛ در واقع بر این اساس باید گفت که هر نوع مبارزه‌ای که منجر به تقویت جامعه اسلامی و درنتیجه تسلیم نشدن در مقابل کفار شود، عرصه‌ای از جهاد کبیر است که سید حسن با گفتار، کردار و منش خود به درستی ترجمان همین اصول قرآنی بود و به دنیا ثابت کرد که جامعه ایمانی و قرآنی، با وجود همه سختی ها، فشارها، طعنه‌ها و تهمت‌ها، جامعه‌ای است عزتمند، قوی که شاخصه بارز آن، داشتن فرهنگی هویت‌بخش و غلبه کننده بر کافران و طواغیت است.
بر این اساس، جهاد فرهنگی، جهاد اقتصادی، جهاد سیاسی و جهاد علمی به عنوان چهار عرصه مهم جهاد کبیر در کلان قضیه هستند که زمینه را برای عزت جامعه اسلامی و عدم اطاعت از کافران فراهم می‌کند و اینجاست که متوجه عمق کلام رهبر معظم انقلاب در آذرماه سال گذشته می شویم که در تجلیل از شهید نصرالله فرمودند: "راه نصرالله، راه مقاومت است و مقاومت یک ایمان است، یک تفکّر است، یک تصمیم قلبی و قطعی است؛ مقاومت یک مکتب است، یک مکتب اعتقادی است.»
نکته واپسین هم این که در مکتب و اندیشه سیاسی سید مقاومت، اموری همچون مقاومت در کنار بار معنایی دینی و قرآنی بر پایه مردم‌محوری در مقابله با ظلم، استکبار و اشغالگری استوار است و برپایه چنین هویتی است که می‌تواند ایده‌ی ناب مقاومت را فراتر از مرزهای کشور لبنان در اقصی نقاط منطقه اشاعه داده و به الگویی الهام‌بخش برای حتی جبهه مقاومت غیرمسلمان در این کره‌ی خاکی تبدیل شود.
نویسنده: سیدمحمد مهدی موسوی