۵۷ روز در آبهای آزاد؛ روایتی از عبور نیروی دریایی سپاه از مرحله مأموریتهای مقطعی به دوران استقرار پایدار اقیانوسی
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با اجرای مأموریتهای اقیانوسی، فصل تازهای از حضور پایدار و مستقل در آبهای آزاد را آغاز کرده است.
به گزارش مشرق، شناور شهید مهدوی پس از بیش از ۵۷ روز دریانوردی مستمر در آبهای آزاد و اقیانوسی به کشور بازگشت؛ مأموریتی که فراتر از یک عملیات دریایی، نشانه تثبیت مرحله جدیدی در قدرت دریایی جمهوری اسلامی ایران و گسترش عمق دفاعی کشور تا پهنه اقیانوسها است.
این حضور طولانیمدت، نشاندهنده دستیابی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به توان ماندگاری عملیاتی پایدار، استقلال در تأمین نیازهای مأموریتی و امکان اجرای چرخه کامل حضور، پشتیبانی و بازگشت بدون اتکا به پایگاه خارجی است.
اجرای عملی یک راهبرد عملیاتی مهم برای سپاه
چند سال پیش، سرلشکر شهید حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با تأکید بر مأموریت جدید نیروی دریایی سپاه، بر ضرورت حضور در دریاهای دوردست و گسترش عمق راهبردی دریایی کشور تصریح کرده بود.
امروز میتوان بازگشت ناو شهید مهدوی را تحقق میدانی همان راهبرد دانست؛ راهبردی که از سطح اعلام به مرحله اجرا رسیده و در قالب یک مأموریت عملیاتی بلندمدت اثبات شده است.
این تحول نشان میدهد توسعه توان دریایی سپاه صرفاً در سطح افزایش تعداد شناورها نبوده، بلکه در حوزه زیرساخت لجستیکی، آمادگی عملیاتی و توان پشتیبانی در دریا نیز ارتقا یافته است.
فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران گفت: «این هشتمین ناوگروهی بود که از نیروی دریایی سپاه به اقیانوسها اعزام میشود.»
ماندگاری عملیاتی؛ شاخص بلوغ یک قدرت دریایی
حضور بیش از ۵۷ روز در محیط اقیانوسی، در ادبیات نظامی جهان شاخصی مهم برای سنجش ماندگاری عملیاتی یا «Operational Endurance» محسوب میشود.
چنین حضوری مستلزم، پشتیبانی فنی و لجستیکی پایدار در دریا، مدیریت سوخت، تعمیرات و تدارکات در شرایط طولانیمدت، آمادگی مستمر نیروی انسانی و فرماندهی و کنترل منسجم در فاصله دور از سرزمین اصلی است.
عبور از این مرحله، نشان میدهد نیروی دریایی سپاه از مأموریتهای مقطعی عبور کرده و توان استقرار پایدار در آبهای آزاد را به دست آورده است.
گسترش عمق دفاع دریایی؛ صیانت از منافع ملی در آبهای آزاد
تحول اخیر را باید در چارچوب «گسترش عمق دفاع دریایی» تحلیل کرد؛ مفهومی که به معنای انتقال نقطه تأمین امنیت از خط ساحلی به پهنهای گستردهتر در آبهای آزاد است.
این رویکرد با هدف حفاظت از منافع جمهوری اسلامی ایران در محیط دریایی شکل گرفته است؛ منافع اقتصادی، خطوط کشتیرانی، امنیت انرژی و حضور فعال در معادلات منطقهای همگی به امنیت دریا وابسته هستند.
در شرایطی که رقابتهای ژئوپلیتیکی در دریاها افزایش یافته، محدود کردن دفاع به سواحل، عملاً کاهش عمق بازدارندگی خواهد بود.
از اینرو، دریانوردی اقیانوسی سپاه به معنای «حفاظت فعال از منافع ملی» است؛ حضوری که برای رصد محیط پیرامونی، افزایش فاصله تهدید از مرزها و تثبیت توان واکنش قانونی و متناسب در صورت نیاز انجام خواهد شد.
این حضور ماهیتی تهاجمی ندارد؛ بلکه در چارچوب حقوق بینالملل دریایی و با رویکرد بازدارندگی مسئولانه تعریف میشود.
ناوگروههای اقیانوسپیما؛ معماری جدید قدرت دریایی
شهید مهدوی یک پلتفرم منفرد نیست؛ بلکه بخشی از یک معماری در حال تکامل در نیروی دریایی سپاه محسوب میشود.
در کنار آن، شناورهایی از ناو شهید عبدالله رودکی، شناور شهید ناظری، شناور شهید سیاوشی و شناورهای کلاس شهید سلیمانی تشکیلدهنده شبکهای از پلتفرمهای اقیانوسپیمای رزمی پشتیبانی هستند که قابلیت حضور مستقل یا در قالب ناوگروههای ترکیبی را فراهم میکنند.
این ظرفیت به ایران امکان میدهد تا هم در آبهای دوردست استقرار یابد، هم عملیات پایدار تعریف کند و در صورت لزوم، مأموریتهای مشترک یا مکمل با سایر نیروهای دریایی اجرا کند.
* ناو اقیانوسپیمای شهید رودکی
دریا زیر چتر پدافند بومی دریاپایه برد بلند
یکی از نقاط عطف این تحول، انتقال سامانههای پدافند هوایی بومی به عرشه شناورهاست.
استقرار سامانههایی همچون سامانه سوم خرداد و سامانه طبس بر روی شناورهای اقیانوسپیما، آنها را به گرههای دفاع هوایی شناور تبدیل کرده است.
در این الگو، شناور ایرانی در محیطهای دور از ساحل نیز متکی به توان دفاعی خود است و میتواند از خود در برابر تهدیدات هوایی و پهپادی دفاع کند، برای یگانهای همراه پوشش پدافندی ایجاد کند و بدون وابستگی به پشتیبانی زمینی، مأموریتش را ادامه دهد، این قابلیت شرط اساسی برای حضور پایدار در دریاهای آزاد محسوب میشود.
* شلیک موشک پدافندی «صیاد ۳-G» (نسخه دریاپایه صیاد ۳-F)
استقلال عملیاتی در کنار همافزایی ملی
نکته مهم دیگر این است که نیروی دریایی سپاه امروز توان انجام دریانوردی اقیانوسی بهصورت مستقل را دارد؛ همانگونه که مأموریت اخیر نشان داد.
در عین حال، این ظرفیت میتواند در چارچوب مأموریتهای مشترک با نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز به کار گرفته شود.
اجرای ناوگروههای ترکیبی یا عملیاتهای هماهنگ، قدرت مانور ایران را در آبهای آزاد افزایش میدهد و ضریب اطمینان راهبرد دریایی کشور را بالا میبرد.
ترکیب استقلال و همافزایی، نشانه بلوغ ساختار دفاع دریایی کشور است.
همافزایی راهبردی ارتش و سپاه در مأموریتهای اقیانوسی
توان دریانوردی اقیانوسی جمهوری اسلامی ایران محدود به یک نیرو نیست، بلکه حاصل ظرفیتهای مکمل نیروهای مسلح در حوزه دریا است.
اجرای مأموریت ناوگروه ۸۵ نیروی دریایی ارتش در عملیات دور دنیا و عبور از اقیانوسهای مختلف، نمونهای عملی از بلوغ عملیاتی و توان پشتیبانی بلندمدت در سطح بینالمللی بود.
در کنار آن، حضور اقیانوسی نیروی دریایی سپاه نیز نشان میدهد که کشور قادر است بهصورت مستقل یا در قالب مأموریتهای هماهنگ و ترکیبی، حضور پایدار در آبهای آزاد را مدیریت کند.
این همافزایی، تصویر یک ظرفیت ملی یکپارچه را در حوزه قدرت دریایی تقویت میکند.
برافراشتهشدن پرچم ایران در عمق اقیانوسها
بازگشت شهید مهدوی، پایان یک سفر دریایی نیست؛ بلکه تثبیت یک مرحله راهبردی در قدرت دریایی کشور است.
امروز پیام این مأموریت روشن است که عمق دفاع دریایی ایران گسترش یافته، حضور پایدار در آبهای آزاد امکانپذیر شده و بازدارندگی در پهنه اقیانوسها نیز معنا پیدا کرده است.
این دستاورد با اتکا به توان بومی، توسعه صنعتی داخلی و نیروی انسانی متخصص حاصل شده و نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران قادر است بدون رویکرد تهاجمی، از منافع مشروع خود در هر نقطهای از محیط دریایی صیانت کند.