بسته پیشنهادی ایران روی میز؛ دیپلماسی در سایه «ساعت صفر»
آنچه آقای عراقچی مطرح کردند ابراز خرسندی از مثبت بودن فضای گفتوگوها بود. بر همین اساس ما شاهد واکنشها و تحلیلهایی از سوی رسانههای غربی، عبری و همچنین رسانههای داخلی بودیم که این دیدگاهها به هیچوجه با یکدیگر همخوانی نداشت و هرکدام روایت متفاوتی ارائه میدادند.
آنچه آقای عراقچی مطرح کردند ابراز خرسندی از مثبت بودن فضای گفتوگوها بود.
بر همین اساس ما شاهد واکنشها و تحلیلهایی از سوی رسانههای غربی، عبری و همچنین رسانههای داخلی بودیم که این دیدگاهها به هیچوجه با یکدیگر همخوانی نداشت و هرکدام روایت متفاوتی ارائه میدادند.
کد خبر: 762172 | ۱۴۰۴/۱۲/۰۲ ۱۸:۰۰:۰۰
لیلا پایدار- سیدجلال ساداتیان سفیر اسبق ایران در انگلیس ارزیابیاش را درباره جزئیات «بسته پیشنهادی» مورد اشاره وزیر امور خارجه کشورمان تشریح کرد و گفت: آنچه آقای عراقچی مطرح کردند ابراز خرسندی از مثبت بودن فضای گفتوگوها بود.
بر همین اساس ما شاهد واکنشها و تحلیلهایی از سوی رسانههای غربی، عبری و همچنین رسانههای داخلی بودیم که این دیدگاهها به هیچوجه با یکدیگر همخوانی نداشت و هرکدام روایت متفاوتی ارائه میدادند.
آقای عراقچی در مصاحبهای که شب گذشته با شبکه خبری MSNBC داشت، توضیحات تکمیلیتری نیز ارائه کردند.
ساداتیان ادامه داد: با جمعبندی صحبتهای ایشان و آنچه از سوی طرف مقابل انجام شده، میتوان یک استنباط یا تحلیل کلی ارائه داد.
به گفته آقای عراقچی، طرفین به این جمعبندی رسیدهاند که هرکدام برداشتها و نظرات خود را بهصورت مکتوب روی کاغذ بیاورند و سپس این دیدگاهها با یکدیگر تبادل شود.
وی افزود: آنچه ایران مطرح کرده، ظاهراً شامل چند محور اصلی است؛ هرچند بهصورت صریح اعلام نشده که این بسته دقیقاً شامل چه مواردی است، اما بهطور جستهوگریخته اخباری منتشر شده که نشان میدهد ایران پیشنهاد حضور آمریکا در برخی حوزههای اقتصادی را مطرح کرده است.
این موارد میتواند شامل فروش هواپیما یا ورود شرکتهای آمریکایی به سایتهای نفتی ایران باشد؛ به این معنا که مثلاً در ازای فروش هواپیما، هزینه آن از محل فعالیت در سایتهای نفتی ایران تأمین شود تا به این ترتیب، طرف آمریکایی تا حدی درگیر مسائل اقتصادی ایران شود.
سفیر اسبق ایران در انگلیس تصریح کرد: در مقابل، در برخی اظهارات طرفهای غربی که البته چندان مستند هم نبوده گفته شده است که آنها آمادگی دارند مسائل هستهای را در قبال عدم حمله به ایران و موضوع رفع تحریمها را در قبال مباحث موشکی با ایران مورد تبادل قرار دهند.
اما آنچه از سوی ایران مطرح شده، ظاهراً یک بسته سهگانه شامل ورود اقتصادی طرف مقابل، حلوفصل مسئله هستهای و رفع تحریمهاست که ایران آن را بهعنوان یک پکیج پیشنهادی ارائه داده تا طرف مقابل آن را بپذیرد.
ساداتیان ادامه داد: در طرف مقابل نیز گفته شده که دیدگاهها در مسیر حرکتهای سازنده قرار دارد و آنها نیز تمایل دارند بدون اتلاف وقت، در روزهای آینده نظرات خود را جمعبندی و بهصورت مکتوب ارائه کنند.
با توجه به اینکه مذاکرات حدود سه ساعت به طول انجامیده، طبیعی است که بیان همه جزئیات آن در چند دقیقه مصاحبه امکانپذیر نباشد، اما به نظر میرسد برخی از این نکات مورد تفاهم و پذیرش دو طرف قرار گرفته است.
وی در تشریح این موارد گفت: نخست اینکه غنیسازی صفر درصدی برای ایران مطرح نیست و غنیسازی در داخل کشور انجام خواهد شد.
دوم اینکه برای اطمینانبخشی به طرفهای خارجی، این غنیسازی میتواند با حضور کشورهای دیگر انجام شود؛ چه کشورهای همسایه و چه کشورهای غربی.
سوم اینکه غنیسازیهای بالا، مانند سطح ۶۰ درصد که در گذشته انجام شده، از سوی ایران رقیق شود.
ساداتیان افزود: اینکه آیا طرف غربی و بهویژه آمریکا این موارد را پذیرفتهاند یا خیر، هنوز مشخص نیست و ظاهر امر نشان میدهد که بهطور کامل نپذیرفتهاند، اما در هر صورت گفتوگوهایی در این مسیر انجام شده است.
در مقابل این پیشنهادها، ایران اعلام کرده که تحریمهایی که علیه کشور اعمال شده، در واکنش به اقداماتی نظیر افزایش سطح غنیسازی، محدود کردن بازرسیها و خاموش کردن دوربینها بوده است؛ اقداماتی که همگی واکنشی به فشارها و تحریمهای طرف مقابل محسوب میشد.
وی ادامه داد: در همین چارچوب گفته شده که ایران آمادگی دارد بازرسیها را بپذیرد.
همچنین ظاهراً آمریکاییها پیشنهاد دادهاند که نمایندگان آنها نیز در هیئتهای بازرسی حضور داشته باشند؛ اینکه این موضوع پذیرفته شده یا نه، بهطور دقیق مشخص نیست، اما ظاهر قضیه این است که این مسئله نیز مورد قبول قرار گرفته است.
در مقابل، موضوع فروش نفت ایران و رفع بخشی از تحریمها نیز مطرح شده که میتواند بخشی از تحریمهای اعمالشده از سوی آمریکا را شامل شود.
ساداتیان در ادامه گفت: با این حال هنوز مشخص نیست طرف مقابل دقیقاً چه چیزی را خواهد پذیرفت و همهچیز در هالهای از ابهام قرار دارد.
اظهارات آقای ترامپ، در کنار تحرکات نظامی آمریکا ـ از جمله اخبار مربوط به اضافه شدن دهها فروند جنگنده رادارگریز و انتقال هواپیماهای سوخترسان به مناطق نزدیکتر ـ نشان میدهد که آنها هنوز به این گفتوگوها اعتماد کامل ندارند و فضای مذاکرات همچنان با نوعی بیاعتمادی و تهدید همزمان همراه است.
وی افزود: به نظر میرسد طرف مقابل صرفاً در حال تدارک و آمادهسازی خود است تا اگر این گفتوگوها به نتیجه نرسید و توافقی حاصل نشد، در مقطع موسوم به «ساعت صفر» آمادگی کامل داشته باشد.
منظور از ساعت صفر، زمانی است که مجموعه نظامی به تصمیمگیران سیاسی گزارش دهد که آمادگی لازم برای اجرای عملیات وجود دارد؛ عملیاتی که میتواند از اقدامات سایبری برای مختلسازی زیرساختهای ایران آغاز شود و سپس به یک حمله سریع با هدف وارد کردن تماس جدی و ضربه مؤثر منجر شود.
ساداتیان افزود: البته این تصور نیز وجود دارد که آنها چنین اقداماتی را با این محاسبه انجام دهند که ایران توان واکنش مؤثر نخواهد داشت، در حالی که ایران بهصراحت اعلام کرده آمادگی لازم برای مقابله را دارد و در صورت وقوع چنین سناریویی، شرایط میتواند به یک جنگ طولانیمدت و فرسایشی تبدیل شود.
جنگی که نه کشورهای عرب منطقه، نه همسایگان ایران و نه حتی ترکیه، تمایلی به فرسایشی شدن آن ندارند.
وی ادامه داد: در همین چارچوب کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی، ترکیه، قطر و حتی عراق تلاشهایی را آغاز کردهاند تا از وقوع جنگ جلوگیری شود؛ چرا که همگی بهخوبی میدانند یک جنگ فرسایشی در این منطقه میتواند برای مدت طولانی تبعات سنگینی به همراه داشته باشد.
با این حال، نمیتوان با قاطعیت گفت که در نهایت چه اتفاقی خواهد افتاد.
ساداتیان خاطرنشان کرد: مهلتی که آمریکاییها تعیین کرده بودند، بهعنوان مثال یک یا دو روز دیگر به پایان میرسد.
گفته شده بود این مهلت دهروزه تا روز ۲۲ فوریه ادامه دارد؛ همان ضربالاجلی که آقای ترامپ اعلام کرده بود.
حال باید دید در این فاصله آیا آنها به نتیجهای که مدنظرشان است میرسند و به آن رضایت میدهند یا خیر؛ یا اینکه مانند تجربه جنگ ۱۲ روزه، در میانه مذاکرات، شاهد انجام یک حمله نیز خواهیم بود.
وی افزود: کیفیت و ابعاد چنین حملهای، اگر رخ دهد، در حد حدس و تحلیل باقی میماند.
تحلیل غالب این است که آمریکاییها تصور میکنند یک حمله بسیار سریع و بهاصطلاح «سریعالنتیجه» میتواند آنها را به هدف مورد نظرشان برساند.
اما اینکه آیا واقعاً چنین نتیجهای حاصل خواهد شد یا خیر، جای تردید جدی دارد.
احتمال دیگر این است که تمام این تحرکات صرفاً بهعنوان یک تهدید جدی به کار گرفته شده باشد تا بدون ورود به جنگ، امتیازات بیشتری از ایران دریافت کنند.
ساداتیان در پایان تأکید کرد: تحلیلها نشان میدهد همسایگان ایران و کشورهای عربی منطقه تلاش میکنند با اعمال فشار، آمریکا را از ورود به جنگ بازدارند، اما در مقابل، تحرکات و آمادگیهای نظامی پیام متفاوتی را منتقل میکند؛ پیامی که نشان میدهد سناریوی نظامی همچنان روی میز باقی مانده است، حتی اگر هدف نهایی، استفاده از آن بهعنوان ابزار فشار باشد.