چه کنیم که ترس از مسخره شدن ما را به همراهی با یک کار غلط وادار نکند؟
نوجوانی و ترس از مسخرهشدن (فقرِ محبوبیت)، تو را به همراهی با یک کار غلط وامیدارد؟ این همان نقشۀ شیطان است. با یک «نه» قاطع، به وعدۀ خدا اعتماد کن.
خبرگزاری مهر-گروه دین، حوزه و اندیشه:آیا تابهحال طعم «زندگی با یک آیه» را چشیدهاید؟
آن لحظهای که در کورانِ یک سختی، آیهای ناگهان در قلبتان مینشیند و تمام اضطرابها را میشوید.
یا در میانۀ یک دوراهیِ سرنوشتساز، کلامی از قرآن همچون چراغی پُرنور مسیر پیش رو را روشن میکند؛ آیهای که دیگر فقط متنی بر روی کاغذ نیست، بلکه به یک دوست صمیمی، یک مشاور حکیم و پناهگاهی امن تبدیل میشود.
این تجربه همان اِکسیری است که روح را در هیاهوی دنیای امروز زنده نگه میدارد.
«نهضتِ زندگی با آیهها» برآمده از همین باور است؛ باوری که میگوید قرآن، کتابِ زندگی در متنِ میدان است، نه صرفاً کتابی برای نهادن در کُنجِ طاقچه.
اکنون، برای سومین سالِ پیاپی، این نهضت سی آیۀ منتخب را بهعنوان سی شاهکلید برای گشودنِ قفلهای ذهنی و رفتاریِ جامعۀ امروز، محور حرکت خود قرار داده است و کتابی که پیشِ روی شماست، عصارهای از این حرکت و تلاشی برای تجهیز شما در کارزار بزرگِ امروز است.
این کارزار، میدان نبردش نه فقط خاکریزهای خاکی، که قلبها و ذهنهای ما و اطرافیانمان است.
جنگ، جنگ روایتهاست؛ نبردی میان روایتِ امید و یأس، روایتِ عزت و تسلیم.
خداوند از همۀ ما که با کتابش آشنا شدهایم، پیمانی گرفته است:لَتُبَیِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَکْتُمُونَهُ؛ «باید آن را برای مردم بیان کنید و کتمانش نکنید».
این کتاب به شما کمک میکند تا ابتدا جان خود را از زلال وحی سیراب کنید و سپس، سفیر این آیهها برای اطرافیانتان شوید و این پیامها را به گوش جان دیگران نیز برسانید.
این کتاب، یک جعبۀ مهمات فکری و معنوی برای شماست تا در این «جهاد تبیین»، با دلی قرص و بیانی رسا، وارد میدان شوید.
آیه سوم
الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًا؛بقره، آیۀ ۲۶۸
شیطان، شما را [هنگام انفاق] وعدۀ فقر و تهیدستی میدهد و به زشتیها امر میکند؛ ولی خداوند وعدۀ آمرزش از جانب خودش و فزونی به شما میدهد.
خبرهای خوب فقط پیش خداست
ای غرقشده در طوفان سهمگینِ خبرهای «فوری»!
ای دفنشده زیر بالا و پایین کردن صفحات مجازی!
ای زنده به قیمت لحظهای طلا و سکه و دلار!
ای خلیفۀ گمگشتۀ خدا در اینستاگرام!
به خودت بیا!
در تاریکخانههای شیطان دنبال چشمروشنی نگرد، که خورشید از پشت کوههای دیگری طلوع خواهد کرد.
در شبنامههای اهریمن دنبال سحر نباش، که صبح از سوی دیگری از راه خواهد رسید.
توی دلت را خالی میکنند تا دستهایت را برای تسلیم بالا ببری.
اشتیاقت را میکُشند که برایشان دردسر درست نکنی.
یادت باشد که در آینۀ جادوی دشمن، همهچیز تیرهوتار است.
یادت نرود که خبرهای خوب فقط پیش خداست.
جنگ شناختی و نبرد دو وعده در جان آدمی
در لحظۀ تصمیم برای کمک به نیازمند و مشارکت در کار خیر، ناگهان این ندا به گوش میرسد: «صبر کن!
اگر فردا خودت محتاج شدی چه؟» این ماشینحساب همیشهنگران، از کجا میآید؟
قرآن کریم این کشمکش درونی را یک «جنگ شناختی» تمامعیار معرفی میکند: <الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُکُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًا> (بقره/۲۶۸) «شیطان شما را وعدۀ فقر میدهد و به زشتیها امر میکند؛ اما خداوند به شما وعدۀ آمرزش و فزونی میدهد.»
جهانبینی شیطانی بر پایۀ «هراس از آینده» بنا شده است.
حسابگریِ آن صرفاً بر منطق «کاستن» استوار است: صد واحد سرمایه، پس از انفاقِ ده واحد، به نود واحد تقلیل مییابد.
این نگرش، دو خروجی بیشتر ندارد: «بُخل» و «فحشاء».
اما در مقابل، خداوند سنتی دیگر را در این عالم جاری کرده که دستگاه محاسباتی انسان را دگرگون میسازد.
در این دستگاه فکری، صد واحدِ منهای ده واحد، میتواند به هفتصد واحد یا بیشتر تبدیل شود.[۱] این همان نگاهی است که امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) میفرمایند: «اسْتَنْزِلُوا الرِّزْقَ بِالصَّدَقَةِ»[۲]؛ شیطان از فقر میترساند تا مانع انفاق شود، اما امیرالمؤمنین(علیهالسلام)، صدقه را عامل جلب روزی معرفی میکنند و در جایی دیگر میگویند: «إِذَا أَمْلَقْتُمْ فَتَاجِرُوا اللَّهَ بِالصَّدَقَةِ»[۳]؛ در این دیدگاه، صدقه و انفاق ازدستدادن نیست، بلکه تجارتی پُرسود است.
میدان نبرد اصلی: دستگاه محاسبات
البته دعوا صرفاً سر انتخاب میان سخاوت و خساست نیست؛ بلکه جنگ، جنگی شناختی است.
هستۀ اصلی آن هم، همان چیزی است که رهبر معظم انقلاب از آن بهعنوان «دستگاه محاسباتی» یاد میکنند و هدف اصلی دشمن را از کار انداختن آن میدانند: «همۀ این کارهایی که شیطان انجام میدهد… برای این است که دستگاه محاسباتیِ انسان مؤمن را از کار بیندازد تا محاسبۀ غلط انجام بدهد… محاسبۀ غلط، یکی از بزرگترین خطرهاست… تواناییهای انسان، تحت سرپنجۀ ارادۀ اوست، و ارادۀ انسان تحت تأثیر دستگاه محاسباتی او است: اگر دستگاه محاسباتی بد کار کرد، ارادۀ انسان تصمیمی میگیرد و در جهتی میرود که خطاست.»[۴]
و چه نغز سروده است سعدی شیرینسخن:
مخور هول ابلیس تا جان دهد
همان کس که دندان دهد نان دهد
عمل و زندگی با آیه
_ میخواهی ازدواج کنی یا بچهدار شوی، اما ترس از هزینهها منصرفت کرده؟
بدان این همان «وعدۀ فقر» شیطان است.
به «وعدۀ فضل» خدا توکل کن و اقدام کن.
_ ترس از گرانی باعث شده مهمانی ندهی؟
سفرهات را با توکل به وعدۀ خدا پهن کن.
_ نوجوانی و ترس از مسخرهشدن (فقرِ محبوبیت)، تو را به همراهی با یک کار غلط وامیدارد؟
این همان نقشۀ شیطان است.
با یک «نه» قاطع، به وعدۀ خدا اعتماد کن.
_ در فضای مجازی فعال هستی و ترس ازدستدادن دنبالکننده (فقرِ توجه)، باعث شده حقیقت را نگویی؟
این معامله با شیطان است.
با گفتن حقیقت، به وعدۀ فضل الهی اعتماد کن.
_ کاسب هستی و از ترس کم شدن سود، میخواهی احتکار یا کمفروشی کنی؟
این همان امر به «فحشاء» اقتصادی است که ریشهاش «وعدۀ فقر» شیطان است.
به وعده برکت خدا اعتماد کن.
_ میخواهی بهترین لباست را انفاق کنی و صدایی میگوید «نگهش دار، لازمت میشود»؟
این صدای شیطان است.
با بخشیدنِ همان لباس، وعدۀ دروغین او را باطل کن.
_ میخواهی به دوستت در درسها کمک کنی، اما میترسی از تو جلو بزند (فقرِ رتبه)؟
این ترس، وعدۀ فقر شیطان است.
با آموزشدادن، علم خود را به وعدۀ فضل خدا متصل کن تا زیاد شود.
_ مسئولی و ترس از برکناری و ازدستدادن موقعیت (فقرِ جایگاه)، تو را به سکوت در برابر یک تصمیم غلط وامیدارد؟
این سکوت، همان «فحشاء» است که شیطان به آن امر میکند.
با دفاع از حق، خود را به وعدۀ خدا بسپار.
_ تحلیلی میشنوی که با ترساندن از تحریم و فقر، جامعه را به تسلیم (فحشاء سیاسی) دعوت میکند؟
بدان که این منطق، همان منطق شیطان است.
وعدۀ خدا، عزت و گشایش است، نه ذلت.
[۱].
بقره، ۲۶۱.
[۲].
نهجالبلاغه، حکمت ۱۳۷: «روزی را با صدقهدادن فرود آورید.»
[۳].
نهج البلاغه، حکمت ۲۵۸: «هرگاه تهیدست شُدید، با صدقهدادن با خدا تجارت کنید.»
[۴].
مقام معظم رهبری، ۱۶/۰۴/۱۳۹۳.