چین در کنار ایران؛ مخالفت قاطع پکن با تهدیدهای نظامی آمریکا و اسرائیل
چین در واکنش به تهدیدهای نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ضمن ارائه حمایت سیاسی، اقتصادی و نظامی گسترده، خود را بهعنوان «صدای عقلانیت» در خاورمیانه معرفی کرده و هشدار میدهد که هرگونه ماجراجویی نظامی واشنگتن میتواند ثبات منطقه و امنیت انرژی جهان را به خطر بیندازد.
باشگاه خبرنگاران جوان - گزارشی که در پایگاه تحلیلی «مدرن دیپلماسی» و به قلم «نادیا حلمی» منتشر شده، به بررسی ابعاد مختلف موضعگیری قاطع چین در برابر تهدیدهای مشترک نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران میپردازد؛ موضعی که بهگفته نویسنده، در آغاز سال ۲۰۲۶ وارد مرحلهای تازه و آشکار شده است.
نویسنده یادداشت در ابتدای گزارش تصریح میکند که چین بهصورت مطلق و بدون ابهام، تهدیدهای نظامی مشترک واشنگتن و تلآویو درباره احتمال حمله به ایران را رد کرده است.
به باور حلمی، حمایت کنونی چین از ایران دیگر محدود به موضعگیریهای دیپلماتیک نیست، بلکه در قالب یک راهبرد جامع و چندسطحی در حال اجراست که سه مسیر اصلی را در بر میگیرد.
در ادامه گزارش آمده است که نخستین مسیر این حمایت، همکاریهای نظامی و امنیتی است.
نویسنده مدعی میشود که برگزاری رزمایشهای مشترک میان چین، ایران و روسیه، نشانهای روشن از افزایش هماهنگی میدانی میان این سه کشور است.
بهویژه آنکه یک رزمایش بزرگ دریایی با مشارکت چین، روسیه و ایران برای فوریه ۲۰۲۶ در خلیج عمان برنامهریزی شده است.
به اعتقاد نویسنده، این رزمایش تنها یک اقدام نمادین نیست، بلکه پیامی عملی درباره آمادگی برای ایجاد بازدارندگی مشترک در برابر هرگونه ماجراجویی نظامی آمریکا و اسرائیل تلقی میشود.
در بخش دیگری از متن، نویسنده به محور دوم حمایت چین از ایران یعنی همکاریهای سایبری و اطلاعاتی میپردازد.
حلمی مینویسد که در ژانویه ۲۰۲۶، چین اجرای راهبردی را آغاز کرده که هدف آن جایگزینی فناوریهای غربی در زیرساختهای دیجیتال ایران با سامانههای بسته و امن چینی است؛ سامانههایی که نفوذ به آنها دشوار بوده و در برابر حملات سایبری مقاومترند.
به باور نویسنده، این اقدام در راستای تقویت «حاکمیت دیجیتال ایران» انجام شده و هدف آن کاهش آسیبپذیری تهران در برابر جنگ سایبری غرب است.
نویسنده در ادامه یادداشت مدعی میشود که سومین مسیر حمایت چین از ایران، مشارکت در بازسازی سامانههای بازدارندگی نظامی این کشور است.
گزارش اشاره میکند که پس از تنشهای نظامی سال ۲۰۲۵، چین به ایران در بازسازی توان موشکی و سامانههای پدافند هوایی کمک کرده است.
به گفته حلمی، این کمکها نشان میدهد که پکن در کنار ابزارهای نرم، آماده استفاده از ظرفیتهای سخت برای حفظ موازنه منطقهای نیز هست.
هرچند متن اولیه در بخشی بهطور ناگهانی پایان مییابد، نویسنده تأکید میکند که حمایت چین از ایران به حوزه نظامی محدود نمیشود.
در ادامه گزارش آمده است که دومین مسیر کلان حمایت چین، شراکت اقتصادی راهبردی میان دو کشور است که بر پایه توافق ۲۵ ساله بنا شده است.
این توافق که دو طرف در اواخر سال ۲۰۲۵ بار دیگر بر اجرای آن تأکید کردند، چارچوب اصلی همکاری راهبردی را تشکیل میدهد و شامل سرمایهگذاریهای بالقوه چین تا سقف ۴۰۰ میلیارد دلار در بخشهای نفت، گاز و زیرساخت ایران در ازای دریافت انرژی با قیمتهای ترجیحی است.
نویسنده یادداشت میافزاید که تجارت نفت ایران با چین یکی از ستونهای اصلی این همکاری محسوب میشود.
بهگفته حلمی، چین خریدار اصلی نفت ایران است و بیش از ۸۰ درصد صادرات نفتی ایران را از طریق مسیرهای غیررسمی که تحریمها را دور میزنند، وارد میکند.
این سطح از همکاری انرژی، هم به ایران امکان تداوم صادرات میدهد و هم امنیت انرژی چین را در بلندمدت تضمین میکند.
در بخش دیپلماتیک، نویسنده به سومین مسیر حمایت چین یعنی پشتیبانی سیاسی و دیپلماتیک از ایران در نهادهای بینالمللی اشاره میکند.
چین از طریق عضویت در سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس، پوشش دیپلماتیک مهمی برای ایران فراهم کرده است.
حلمی مینویسد که پکن در تمامی سطوح بینالمللی، بهطور مستمر گزینه نظامی علیه تهران را رد کرده و در ژانویه ۲۰۲۶ نیز نماینده دائم چین در سازمان ملل متحد بار دیگر مخالفت کشورش با هرگونه اقدام نظامی علیه ایران را اعلام و بر حمایت از ثبات ملی این کشور تأکید کرده است.
نویسنده در ادامه گزارش تصریح میکند که چین موضعی قاطع در برابر تشدید تنشهای نظامی اتخاذ کرده و همزمان، حمایتهای سیاسی و اقتصادی خود را برای افزایش تابآوری ایران در برابر فشارهای غرب گسترش داده است.
به نوشته حلمی، این رویکرد در تحولات سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بهوضوح قابل مشاهده بوده است.
چین تهدیدهای آمریکا و اسرائیل علیه ایران را «نقض آشکار منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل» توصیف کرده و نسبت به هدف قرار دادن تأسیسات هستهای ایران هشدار داده است.
در بخش دیگری از متن آمده است که وزارت خارجه چین بهصراحت بمباران تأسیسات هستهای ایران از جمله فردو، نطنز و اصفهان را محکوم کرده و هشدار داده که چنین اقداماتی موجب تشدید بیثباتی در منطقه خواهد شد.
وانگ یی، وزیر خارجه چین، نیز بر حمایت کشورش از ایران در «حفظ حاکمیت ملی و دفاع از حقوق و منافع مشروع» تأکید کرده است.
نویسنده یادداشت ریشه حمایت چین از ایران را در فشارهای فزاینده آمریکا و اسرائیل جستوجو میکند.
بهگفته حلمی، چین در شورای امنیت سازمان ملل و با همکاری روسیه و پاکستان، تلاش کرده است قطعنامههایی را برای محکومیت حملات به تأسیسات ایران و درخواست آتشبس ارائه دهد.
افزون بر این، پکن همکاریهای فنی و نظامی خود با تهران را افزایش داده و بهویژه در حوزه تولید موشکهای زمینبهزمین نقش فعالی ایفا کرده است.
در ادامه گزارش تأکید میشود که چین علاوه بر حمایت نظامی، پوشش اقتصادی و امنیتی نیز برای ایران فراهم کرده است.
حمایت «بیوقفه» پکن از تهران در چارچوب سازمان همکاری شانگهای، با هدف کاهش اثر تحریمهای احتمالی اقتصادی و نظامی انجام میشود.
سرمایهگذاریهای میلیاردی چین در اقتصاد ایران در قالب توافق ۲۵ ساله نیز بخشی از این راهبرد محسوب میشود.
نویسنده در بخش دیگری از گزارش هشدار چین نسبت به حمله گسترده نظامی آمریکا را برجسته میکند.
بهگفته حلمی، پکن اعلام کرده است که «تا زمانی که خاورمیانه بیثبات باشد، جهان روی آرامش نخواهد دید».
چین تهدیدهای واشنگتن علیه ایران را مصداق «ماجراجویی نظامی» دانسته و بر ضرورت راهحلهای دیپلماتیک تأکید کرده است.
در ادامه آمده است که چین در شورای امنیت سازمان ملل به آمریکا هشدار داده است که ماجراجویی نظامی در خاورمیانه منطقه را به هرجومرج خواهد کشاند.
پکن هرگونه حمله نظامی آمریکا به ایران را نقض آشکار منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل میداند و بر لزوم احترام به حاکمیت ایران تأکید میکند.
وزارت خارجه چین بار دیگر مخالفت خود با استفاده یا تهدید به استفاده از زور را اعلام و خواستار توقف سیاستهای بیثباتکننده شده است.
در بخش میدانی گزارش، نویسنده با احتیاط زبانی به تحرکات نظامی چین اشاره میکند.
به نوشته حلمی، این تحرکات با هدف ارائه پشتیبانی لجستیکی لازم به ایران در صورت تشدید تنشها صورت گرفته است.
از جمله این اقدامات، اعزام ۱۶ فروند هواپیمای ترابری ارتش آزادیبخش خلق چین به ایران در اواخر ژانویه ۲۰۲۶ همزمان با آرایش نظامی آمریکا بوده است.
نویسنده این اقدام را نشانهای از تمایل چین به تقویت توان دفاعی ایران یا ارائه پشتیبانی لجستیکی ارزیابی میکند.
در ادامه گزارش، به امضای «منشور راهبردی سهجانبه» میان چین، روسیه و ایران اشاره شده است؛ توافقی که شامل رزمایشهای مشترک دریایی و تبادل اطلاعات است و بهگفته نویسنده، هزینه هرگونه اقدام نظامی یکجانبه علیه تهران را بهشدت افزایش میدهد.
چین همچنین در بازسازی سامانههای بازدارندگی موشکی ایران و تأمین قطعات حیاتی مانند سوخت جامد موشکی و ریزپردازندهها نقش داشته است.
در جمعبندی، نادیا حلمی انگیزه اصلی چین از حمایت از ایران را حفظ ابتکار «کمربند و جاده» و تضمین امنیت انرژی میداند.
ایران یکی از تأمینکنندگان مهم انرژی و شریک کلیدی چین در این ابتکار است و هرگونه جنگ میتواند سرمایهگذاریها و جریان انرژی چین را بهطور جدی تهدید کند.
افزون بر این، بهگفته نویسنده، تمرکز آمریکا بر ایران در خاورمیانه میتواند فشار واشنگتن بر چین در منطقه هند–پاسیفیک را کاهش دهد.
در پایان گزارش تأکید میشود که چین در صورت وقوع حمله واقعی به ایران، احتمالاً واکنشی عمدتاً دیپلماتیک نشان خواهد داد؛ واکنشی شامل محکومیتهای شدید، درخواست آتشبس و تلاش برای ایفای نقش میانجی.
با این حال، پکن همچنان حمایت سیاسی، رسانهای و فنی خود از ایران را ادامه میدهد و تلاش دارد خود را بهعنوان «صدای عقلانیت» در برابر آنچه «زورگویی سیاسی آمریکا» مینامد معرفی کند؛ صدایی که هشدار میدهد بیثباتسازی ایران به امنیت انرژی و ثبات جهانی آسیب جدی وارد خواهد کرد.
