فردریک، قالیباف و اثر سیانان
چیزی که باید بارها و بارها به پلیتگن و دوستان و همکارانش نشان داد، این است که ۱۸ دی ۱۴۰۴ چیزی بوده است در تراز همان ۲۸ مرداد ۱۳۳۲.
به گزارش مشرق، محمد رستمپور طی یادداشتی در روزنامه وطن امروز نوشت:
۲۳ سال پیش از آنکه «فردریک پلیتگن» خبرنگار آلمانیتبار سرویس بینالملل سیانان، ۲۸ مرداد ۱۳۵۵ به دنیا بیاید، عملیات مشترک انگلیس و آمریکا دولت قانونی محمد مصدق را در ایران به زیر کشید، با دلارها و اطلاعاتی که همچنان بخش قابل توجهی از آنها در پرده مانده است.
فردریک تاکنون ۳ بار به ایران سفر کرده و با ۳ مقام ایرانی مصاحبه داشته؛ اولی در ایام انتخابات ریاستجمهوری اخیر بود در خرداد سال گذشته، دومی در ایام جنگ ۱۲ روزه و سومی همین هفته پیش که پس از جنگآشوب دی ۱۴۰۴ از میدان انقلاب و بازار تهران گزارش تهیه کرد و ۳۸ دقیقه با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرد.
فردریک کارشناسی مطالعات آمریکا دارد و یک سال هم در دانشگاه نیویورک ژورنالیسم خوانده.
بسیار جسور است و علاقه دارد او را «خبرنگار بحران» بشناسند.
باکی ندارد در خط مقدم جنگ روسیه و اوکراین حاضر شود و از اینکه وسط جنگ ۱۲ روزه به میان راهپیمایان تهرانی بیاید نیز.
فردریک بیشتر گوش میدهد، اصراری ندارد حرفهای جهتدار بزند و بیشتر از آنکه راوی باشد، گزارشگر است؛ اگرچه سوژه گزارشهایش همیشه جنس همان سیانان شناختهشده است؛ مطابق الگویی انگلیسی که ترجیح میدهد طی زمان به صورت پنهان ایدهاش را جلو ببرد.
سیانان بیش از آنکه در پی صراحت باشد، به دنبال تدریج و استمرار است و از این نظر است که شاید همچنان در پی تکرار اثر معروف خود باشد که به تأثیر بلندمدت و تدریجی رسانه بر سیاست خارجی اشاره دارد.
اثر سیانان تأکید دارد نقش تلویزیونهای جهانی در پوشش خبری اتفاقات و رویدادها در سراسر جهان به اندازهای است که به یک عامل مسلط بر سیاستگذاری و تصمیمگیری در رویدادها تبدیل شده است.
در جنگ ۱۲ روزه تا روز هشتم، هیچ خبری از شهدای غیرنظامی در رسانههای غرب نبود.
گویی اساساً جنگ در جغرافیایی کاملاً نظامی و محیطی تماماً جنگی رخ داده و هیچ زن و کودک غیرنظامیای به شهادت نرسیده است.
از روز هشتم که زمزمههای دخالت آمریکا در جنگ شنیده شد، رسانهها به تکاپو افتادند تا واژه «جنگ» را جایگزین تعبیر «مداخله نظامی» کنند، بلکه بر تصمیم کاخ سفید و ابعاد و شکل و چگونگیاش اثر بگذارند.
اثر سیانان یک بار دیگر راه افتاد تا منافع جناحی رسانهدارانی که ترس واکنش ایران به تلاطم انداخته بودشان، تأمین و تثبیت شود.
حالا یک بار دیگر فردریک پلیتگن به ایران سفر کرده؛ ایرانی که در بازنمایی جنگآشوبی که ۲۴۲۷ جان عزیز را گرفته، همچنان کنار چین و روسیه، گزینه سوم محور آشوب در جهان است و متهم شده به قتل معترضان.
در انبوه رسانههای خبری مکتوب و تلویزیونی جهان، خبری از مردم بیگناهی که قربانی سلاح سرد و گرم تروریستهای جانی در پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دی شدند، نیست.
رسانه جهانی، به عمد معادله پیچیده تحریک اوباش اجارهای پس از تجمع اعتراضی را نمیبیند و بدان وزن نمیدهد.
به رغم اینکه همین سیانان یک ماه پس از حمله طرفداران ترامپ به ساختمان کنگره آمریکا در ژانویه ۲۰۲۱ کوشید رسانهها را از نظر استفاده از «اعتراض»، «شورش»، «تجمع» یا «آشوب» دستهبندی کند، حالا کنار باقی همردههایش آشوبگران را معترض میخواند و تروریسم پلیسکش سفاک داعشگونهای را که تنها در بیابانهای عراق و سوریه دیده شده، در قاب و متن و گزارش نمیآورد.
از این رو است که وقتی دکتر قالیباف، تصویر آشوبگر سلاح به دست را روبهروی فردریک پلیتگن میگیرد، او با همه اصرارش به عدم واکنش، از دیدن صحنههایی که هیچ جا ندیده، تعجب میکند.
در تحریم رسانهای جهان علیه جمهوری اسلامی ایران، حضور خبرنگار سیانان حتی اگر در آشوب ۱۴۰۱ بارها و بارها گزارشهای دروغ منتشر کرده، غنیمت است.
در بمباران هشتگها و در سیل عددسازیها و توفان روایتهایی که زنده را جای مرده و شهید جنگ ۱۲ روزه را جای معترض کشتهشده جا میزنند، جلسه وزیر امور خارجه با سفرای خارجی در ایران و پخش گزارش خشونت آشوبگران ضروری است، حتی اگر آن صحنهها را ما ایرانیان صدها بار دیده باشیم.
معادله برای ما آشکار شده اما همچنان جهان نمیداند - و نمیخواهد بداند - چون رسانه چپگرا و راستگرا، دموکرات و جمهوریخواه، کارگر و محافظهکار چیزی را برای آن مخاطب بستهبندی میکند که فرسنگها با واقعیت میدان فاصله دارد.
جهان، ایران را به شکل واضحی در جنگ ۱۲ روزه شناخت و دانست به گفته رئیس مجلس «برتری تکنولوژیک الزاماً به پیروزی راهبردی منجر نخواهد شد».
آیا یک مصاحبه، یک گزارش یا یک روایت میتواند مانع جنگ شود؟
نیوزویک در جریان جنگ روسیه و اوکراین نوشته بود «یک میم یا یک توئیت نمیتواند مانع حرکت یک تانک شود اما قطعی است که یک تانک هم نمیتواند مانع انتشار یک میم یا یک توئیت شود».
در جهان رسانهزده باید دانست به تعبیر رئیس مجلس «یک جنگ محدود، ممکن نخواهد بود و هر تحرک آمریکا، ابعاد گستردهای بویژه در حوزه انرژی پیدا خواهد کرد» و البته گفت و گفت تا روایت صحیح وزن پیدا کند.
وقتی ۳۱۱۷ نفر کشتهشده طی ۲ شب، ۳۰ هزار و ۶۰ هزار شمرده میشود، راهی جز تعدد راهها و ابزارهای ارتباطی و تریبونها و سکوهای گفتوگو با رسانههای جهان نیست، بویژه آنکه ائتلافهای اقتصادی پشت پرده، رسانههای غربی غیرآمریکایی را نیز علیه جمهوری اسلامی ایران به میدان آوردهاند.
بیبیسی و اسکاینیوز در پی آنند تغییر نظام سیاسی را در ایران «ممکن» و چهبسا «ساده» نشان دهند، بویژه آنکه مخاطب جهانی این شبکهها تجربه یک ماه پیش ربایش مادورو و همسرش را نیز در ذهن دارد.
چیزی که باید بارها و بارها به پلیتگن و دوستان و همکارانش نشان داد، این است که ۱۸ دی ۱۴۰۴ چیزی بوده است در تراز همان ۲۸ مرداد ۱۳۳۲.
دعوا همان دعواست، بر سر منافع نفتی و به تعبیر رهبر انقلاب برای بلعیدن ایران؛ ایرانی که کمکم چهلوهفتمین سالگرد استقلالش از وابستگی به آمریکا را جشن میگیرد و میدانگاه شکست همه ایدههای نفوذ و مداخله خارجی بوده است، به اتکای همان ۲ عنصری که در نخستین سخنرانی آیتالله خامنهای پس از جنگ ۱۲ روزه به آن تصریح شد: دین و دانش.
شاید لازم باشد فردریک که به گفتوگو با مردم علاقه دارد، سری هم به آزمایشگاهها و کتابخانهها و دانشگاهها و پژوهشکدههایی بزند که در نبرد فناورانه با جهان سلطه، چیزی کم ندارند.