تجربه خرید به حساب دولت

به گزارش مشرق، صف کوتاه مقابل فروشگاه‌های زنجیره‌ای و محلی آرام‌تر از هفته‌های قبل پیش می‌رود.
کارت بانکی روی دستگاه کشیده می‌شود، پیام تأیید می‌آید و چند قلم کالای اساسی بی‌دردسر در کیسه قرار می‌گیرد.
این تصویر ساده خلاصه‌ای از تجربه بسیاری از خانواده‌هایی است که این روزها از «کالابرگ الکترونیکی» استفاده می‌کنند؛ طرحی که در هفته‌های اخیر و پس از فراز و فرودهای فراوان دوباره به متن سیاست‌های حمایتی دولت بازگشته تا بخشی از فشار تورم از دوش مردم برداشته شود.
گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که هرچند این طرح هنوز با چالش‌هایی روبه‌روست، تا حدودی توانسته رضایت نسبی مصرف‌کنندگان و فروشندگان را جلب و به ثبات نسبی در خرید اقلام اساسی کمک کند.
در گفت‌وگو با مردم در محله‌های مختلف شهر اغلب یک نکته مشترک تکرار می‌شود:«قابل پیش‌بینی شدن خرید ماهانه».
خانواده‌هایی که تا پیش از این نگران جهش‌های ناگهانی قیمت بودند حالا دست‌کم برای چند قلم کالای اصلی مثل برنج، روغن، مرغ، تخم‌مرغ و لبنیات احساس امنیت بیشتری دارند.
براساس آخرین آمار که یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه‌اجتماعی در مورد بازه زمانی ۱۷ دی تا ۵ بهمن امسال اعلام کرده، اعداد و رقم نشان‌دهنده استقبال مردم از این طرح است، چرا که به گفته او ‌۶/۷۷میلیون نفر موفق به خرید اقلام مورد نیاز با استفاده از اعتبار کالابرگ شده‌اند.
آخر ماه دست‌مان خالی نمی‌ماند
مریم، مادر ۲ فرزند و ساکن یکی از محله‌های جنوبی شهر است.
او می‌گوید که پیش از اجرای طرح کالابرگ خریدهای ماهانه‌شان بیشتر به حداقل‌ها محدود می‌شد: «همیشه سعی می‌کردیم طوری خرید کنیم که آخر ‌ماه کم نیاریم.
بعضی وقت‌ها مجبور می‌شدیم از کیفیت بزنیم یا بعضی خوراکی‌ها مثل لبنیات را کمتر بخریم.» اما حالا به‌گفته خودش شرایط کمی تغییر کرده است: «الان که می‌دونم بخشی از پول برای این کالاها کنار گذاشته شده با خیال راحت‌تری خرید می‌کنم.
حداقل می‌دونم آخرماه دست‌مون خالی نمی‌مونه.»
او تجربه استفاده از کالابرگ را «ساده و بی‌دردسر» توصیف می‌کند: «مثل خرید عادی است فقط موقع پرداخت، مبلغی از اعتبار کالابرگ کم می‌شه.
صف جدا یا تشریفات خاصی هم نداره.» این سادگی اجرا نکته‌ای است که بسیاری از شهروندان بر آن تأکید دارند، چرا که تجربه‌های قبلی مانند یارانه‌ نقدی به شکلی پیش می‌رفت که یارانه از قیمت‌های روز جا می‌ماند و فایده چندانی نداشت.
البته مریم یک گلایه هم می‌کند: «تنوع برندها محدوده و بعضی وقت‌ها کالاهایی را که دوست داریم در لیست نیست.» با این حال تأکید می‌کند که در شرایط اقتصادی فعلی همین سطح از حمایت هم «غنیمت» است.
مشتری‌ها با کالابرگ می‌آیند
علی، صاحب یک مرغ‌فروشی در محله قدیمی غیاثی در شرق تهران است.
او هم این روزها مانند بسیاری از هم‌صنفی‌هایش یک کاغذ پشت شیشه چسبانده است؛«خرید مرغ با کالابرگ».
او در مورد مشتریان این روزهایش می‌گوید:«مردم اول فکر می‌کردن که فقط می‌تونن از فروشگاه‌های زنجیره‌ای و بزرگ خرید کنن و حواسشون نبود که ما خرده‌فروش‌ها هم جزو این طرح شدیم.
به‌خاطر همین این برگه رو پشت شیشه چسبوندم تا مردم در جریان باشن.» براساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی سجاد سنگسری، رئیس مرکز بازرسی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی«‌۳۵۰ هزار فروشگاه» طرف قرارداد با این وزارتخانه برای توزیع کالابرگ و اغلب آنها«فروشگاه‌های خرد» هستند.
در مرکز شهر هم فروشگاه‌های زنجیره‌ای روزهای شلوغی دارند و هرچند از تعداد مشتریان نسبت به روزهای شروع طرح جدید کالابرگ کم شده است، هنوز مشتریان خواهان خرید با کالابرگ به این فروشگاه‌ها می‌آیند.
یکی از صندوق‌دارهای فروشگاه زنجیره‌ای می‌گوید:«مردم که برای حساب کردن میان بهشون می‌گیم که می‌خوان از اعتبار کالابرگ استفاده کنند یا نه، آخه بعضیا شاید حواسشون نباشه.
این روزها مسئله‌های مختلفی داشتیم و بعضیا شاکی بودن که چرا مثلا یه سری کالای خاص رو نمی‌تونن با کالابرگ بخرن و یه سری هم میان و وقتی که کالابرگشون شارژ نیست با ما بحث می‌کنن، انگار ما مسئولش هستیم.»
صف‌ها خلوت شدند اما...
ماجرای نحوه خرید با کالابرگ هنوز داغ است و بعضی‌ها که حوصله بیشتری داشتند خریدشان را به روزهای اخیر موکول کرده‌اند؛ درست مانند خانم احمدی.
او که ساکن منطقه ۱۷تهران است در مورد نحوه استفاده از کالابرگ می‌گوید:«چند روز پیش بود که از فروشگاه زنجیره‌ای محله‌مون خرید کردم.
هفته قبل می‌دیدم که صف بود اما الان یه چند نفر بودیم و شلوغ نبود.
من ۲تا روغن و یه‌کم لبنیات خریدم.» او هم مانند برخی، از محدودیت در انتخاب کالا شاکی است و می‌گوید:«الان این وسایل بهداشتی و شوینده‌ها هم گرون شدن؛ ‌ای کاش اینارو هم توی لیست خرید می‌ذاشتن.»
در مقابل خانم احمدی، کم نیستند افرادی مانند مرتضی که کالابرگ به کمک حقوق بازنشستگی‌شان آمده است:«من اصلا حواسم به خرید با کالابرگ نبود.
یه روز که رفته بودم خرید، خانم فروشنده بهم گفت: می‌خوای از کالابرگت حساب کنم.
منم که نمی‌دونستم چی به چیه، گفتم آره.
بعد دیدم که کل خریدم با کالابرگ حساب شد و خوشم اومد.»
راه میانبر انتخاب کالا
برخلاف بیشتر استفاده‌کنندگان که از خرید با کالابرگ رضایت دارند کم نیستند افرادی که نسبت به کیفیت کالاهای عرضه‌شده انتقاداتی را مطرح می‌کنند و برخی حتی نسبت به قیمت بالاتر این محصولات در مقایسه با بازار گله دارند؛ موضوعی که رئیس مرکز بازرسی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز در مورد آن توضیح داده است:« درباره قیمت اقلام، بازرسان ما مسئولیتی برای دخالت ندارند؛ با این حال به بازرسان گفتیم اگر قیمت‌ها خارج از عرف بود آن را اعلام کنند و ما بررسی می‌کنیم.
از سوی دیگر، اگر فروشگاهی تخلفات گسترده داشت خود ما رأسا آن را به سازمان تعزیرات حکومتی معرفی می‌کنیم.»
در این میان برخی هم از راه میانبر برای متنوع شدن خرید با استفاده از کالابرگ می‌گویند.
علی که جزو دهک چهارم است، در این رابطه توضیح می‌دهد:«خرید با کالابرگ روزای اول فقط محدود به همون لیست فروشگاه‌ها بود که اعلام کرده بودن و فروشگاه‌های محلی نبودن اما کم‌کم فروشگاه‌های محلی هم پای کار اومدن.
الان یه سری فروشگاه‌های بزرگ هستن که به ما اجازه دادن از جنس‌های خارج از لیست کالابرگ خرید کنیم.»
او در مورد این شیوه خرید توضیح می‌دهد:«یک فروشگاه زنجیره‌ای بزرگ توی پاکدشت این کار رو می‌کنه و مردم هم راضی هستن اما نکته‌اش این بود که انگار جنسای کهنه‌اش رو میده، مثلا در مورد بیسکوییت‌هاش این‌مسئله رو دیدم.
مارک‌های متفرقه میدن، انگار دارن انبارشون رو خالی می‌کنن.»
منبع: روزنامه همشهری