پشت پرده سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به باکو و آستانه

به گزارش مشرق، «گیدعون ساعر»، وزیر امور خارجه رژیم اسرائیل، در چارچوب سفر دیپلماتیک خود به جمهوری آذربایجان، با الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور این کشور دیدار و گفتگو کرد.
در جریان این دیدار، طرفین بر توسعه موفقیت‌آمیز و رو به رشد روابط میان دو طرف در حوزه‌های گوناگون و متنوع تأکید کردند.
محورهای اصلی این گفتگوها شامل همکاری‌های تجاری و اقتصادی، بخش انرژی، صنعت گردشگری و سایر حوزه‌های حیاتی بود.
همچنین، همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های کشاورزی، مدیریت منابع آبی، فناوری‌های پیشرفته و به‌ویژه هوش مصنوعی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در این دیدار، بر نقش بسزای سفرهای متقابل و تماس‌های دیپلماتیک در سطوح مختلف جهت تعمیق همکاری‌ها تأکید شد و مسائل مربوط به دستور کار دوجانبه مورد رایزنی قرار گرفت.
همچنین دیداری میان گیدعون ساعر و «جیحون بایراموف»، وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان برگزار شد که در آن بر عزم راسخ دو طرف برای تعمیق هرچه بیشتر شراکت راهبردی میان باکو و تل‌آویو تأکید شد.
این موضوع در نشست خبری مشترک وزرای خارجه دو طرف نیز بازتاب داشت؛ جایی که جیحون بایراموف رسماً اعلام کرد که جمهوری آذربایجان و اسرائیل چشم‌اندازهای ورود مشترک به بازارهای آسیای مرکزی را مورد ارزیابی قرار داده‌اند.
استراتژی مشترک برای ورود به دروازه شرق
وزیر خارجه جمهوری آذربایجان در این باره اظهار داشت: «در جریان دیدار با همتای اسرائیلی خود، فرصت‌ها و چشم‌اندازهای موجود برای بازرگانان و سرمایه‌گذاران اسرائیلی در جمهوری آذربایجان مورد ارزیابی دقیق قرار گرفت.
به طور خاص، تبادل نظر بسیار جالب و سازنده‌ای در خصوص محورهایی همچون مناطق آزاد اقتصادی، فرصت‌های اجرای پروژه‌های مشترک در خاک آذربایجان و همچنین امکان دسترسی به بازار بسیار بزرگ و پرچشم‌انداز آسیای مرکزی صورت گرفت.»
این موضوع دارای بستری کاملاً واقعی و عملیاتی است و تأیید آن، برنامه سفر وزیر صهیونیستی است که بلافاصله پس از باکو، عازم آستانه، پایتخت قزاقستان می‌شود.
نفت در برابر سلاح؛ معادله راهبردی باکو-تل‌آویو
«روسلان سلیمان‌اف»، کارشناس مسائل سیاسی و خاورمیانه و تحلیلگر مرکز NEST در جمهوری آذربایجان، با اشاره به اینکه این نخستین سفر وزیر خارجه اسرائیل به باکو طی سه سال گذشته است (آخرین سفر توسط الی کوهن در آوریل ۲۰۲۳ انجام شد)، خاطرنشان کرد: «بخش عمده دستور کار این سفر را روابط دوجانبه تشکیل می‌دهد.
پروژه‌های متعدد اقتصادی مشترک و همکاری در حوزه دفاعی و نظامی در صدر اولویت‌ها قرار دارند.»
وی افزود: «علاوه بر موضوع آسیای مرکزی، در مذاکرات قطعاً موضوعاتی همچون صادرات نفت جمهوری آذربایجان به اسرائیل و در مقابل، ارسال تسلیحات اسرائیلی به باکو مورد بحث قرار گرفته است.
کشاورزی، ساخت‌وساز، حوزه مالی، فناوری و پزشکی از دیگر عرصه‌هایی هستند که همکاری‌های دوجانبه در آن‌ها به فعال‌ترین شکل ممکن در حال توسعه است.
به این موارد می‌توان مشارکت شرکت دولتی نفت آذربایجان (SOCAR) در توسعه میدان گازی "تامار" در اسرائیل را نیز افزود.»
سلیمان‌اف همچنین به نقش فزاینده باکو در تحولات سوریه اشاره کرد و گفت: «همان‌طور که مشخص است، در ژوئیه سال گذشته رایزنی‌های سوریه و اسرائیل و پیش از آن رایزنی‌های ترکیه و اسرائیل در پایتخت جمهوری آذربایجان برگزار شد.
در چشم‌انداز آینده، باکو می‌تواند جایگاه خود را به عنوان یکی از میانجی‌های کلیدی میان تل‌آویو و کشورهای جهان اسلام تقویت کند.
با این حال، تصور نمی‌کنم که سفر فعلی مستقیماً با تنش‌های پیرامون ایران مرتبط باشد، چرا که این سفر از مدت‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود.
ضمن اینکه طرف آذربایجانی بارها تأکید کرده که روابط نزدیک این کشور با اسرائیل علیه کشور ثالثی نیست.»
سایه سنگین تنش‌های منطقه‌ای بر روابط اقتصادی
از سوی دیگر، «یوری بوچاروف»، کارشناس صهیونیستی و دکترای علوم سیاسی، معتقد است که در شرایط پرتنش کنونی منطقه، هرگونه سفر در سطح بالا ناگزیر از زوایای مختلف مورد تحلیل قرار می‌گیرد، به‌ویژه زمانی که پای تماس‌های تل‌آویو و باکو در میان باشد.
وی تصریح کرد: «این روابط در منطقه به صورت خنثی تلقی نمی‌شود؛ برای برخی جذابیت دارد و برای برخی دیگر باعث واکنش‌های عصبی می‌شود.
با این حال، در مرحله فعلی صحیح است که بر دستور کار رسمی تکیه کنیم.
گیدعون ساعر با یک هیئت بلندپایه اقتصادی و تجاری وارد باکو شده که نشان‌دهنده طیف وسیع تعاملات در حوزه‌های انرژی، آب و گردشگری است.»
بوچاروف تأکید کرد: «فرمت این سفر نشان‌دهنده رویکرد عملیاتی است و تنها به بیانیه‌های سیاسی محدود نمی‌شود.
طبیعتاً در مذاکرات پشت درهای بسته، مسائل امنیت منطقه‌ای و ریسک‌های ژئوپلیتیک نیز بررسی شده است.
این یک رویه معمول برای شرکای استراتژیک در دوران تلاطم است.
نکته مهم این است که ماهیت استراتژیک روابط باکو-تل‌آویو واکنشی به بحران‌های جاری نیست، بلکه حاصل سال‌ها سیاست‌گذاری پراگماتیک الهام علی‌اف است.»
قزاقستان و پروژه «توافقات آبراهام»
در همین حال، «نورلان مونبایف»، کارشناس سیاسی قزاقستانی و استاد اقتصادسنجی، اهداف سفر ساعر به قزاقستان را توسعه روابط تجاری دانست و گفت: «وزیر اسرائیلی را هیئتی متشکل از بیش از ۴۰ نفر همراهی می‌کنند که حوزه‌هایی نظیر فناوری، امنیت سایبری و بهداشت را پوشش می‌دهند.
در آستانه، برگزاری یک مجمع تجاری و دیدار با مقامات رسمی برنامه‌ریزی شده است.»
این کارشناس قزاق، نکته‌ای کلیدی را مطرح کرد و مدعی شد که این سفر در پس‌زمینه پیوستن قزاقستان به «توافق ابراهیم» انجام می‌شود.
وی اظهار داشت: «تصمیم آستانه در ارتباط با این توافقات، نشان‌دهنده اهمیت این گام برای کشور است و با سیاست چندجانبه‌گرایی قزاقستان همخوانی دارد.
این توافقات بستر رسمی بیشتری برای دیالوگ و شراکت با اسرائیل ایجاد می‌کند و فراتر از حوزه اقتصادی، نقش قزاقستان را در خاورمیانه افزایش می‌دهد.»
مونبایف در پایان نتیجه‌گیری کرد که ترکیب ماهیت سیاسی و اقتصادی این سفر، نشان‌دهنده گذار از بیانیه‌های کلی به همکاری‌های پروژه‌محور و نهادینه‌سازی روابط بلندمدت میان آستانه و تل‌آویو است.