اتحاد اسرائیل-یونان-قبرس و چالشهای استراتژیک آن برای ترکیه
به گزارش مشرق، اندیشکده تهران در تلگرام نوشت:
برگزاری «نشست قدس» به میزبانی نتانیاهو با حضور نخستوزیر یونان و رئیسجمهور قبرس در اواخر سال گذشته میلادی و توافقی که پس از آن برای انجام مانورهای نظامی مشترک اسرائیلی–یونانی–قبرسی صورت گرفت، سطح آمادهباش ترکیه را افزایش داد.
در نتیجه، شرق مدیترانه به عرصه وسیعتری برای تقابل ژئوپلیتیکی میان آنکارا و تلآویو بدل شده است که در مقایسه با میدان سوریه، دامنهای وسیعتر و پیچیدهتر دارد.
ائتلاف اسرائیلی برای محاصره ترکیه
تلآویو در پی آن است که با تکیه بر فرمول «۳+۱» و با مشارکت واشنگتن، منظومهای جدید از ائتلافها را بنیان نهد؛ منظومهای که بر شراکتی اعلامنشده، بهویژه در حوزههای انرژی و امنیت، استوار است و سه دولت منطقهای را در کنار ایالات متحده گرد هم میآورد.
این همکاریها شامل مانورهای دریایی مشترک، تبادل فناوریهای دفاعی و برنامههای مقابله با تروریسم میشود.
این تحرکات با کنار گذاشتن یا محاصره ترکیه، نقشه ائتلافهای امنیتی و اقتصادی منطقه را از نو ترسیم میکند.
در همین راستا نتانیاهو در واکنش به اظهارات اخیر اردوغان گفت: «کسانی که رؤیای احیای امپراتوریهای گذشته را در سر میپرورانند، بهتر است بهسادگی آن را فراموش کنند.»
تقویت ائتلاف نظامی تلآویو، یک چرخش ژئوپلیتیکی مهم در شرق مدیترانه بهشمار میآید؛ چرخشی که با ایجاد ساختاری امنیتی همسو با غرب و متمرکز بر اسرائیل، آشکارا در پی مهار نفوذ ترکیه است.
این همکاریها جایگاه منطقهای اسرائیل را خارج از چارچوب جنگ غزه تقویت میکند و برای آن شراکتهای راهبردی فراهم میآورد که تا حدی انزوای بینالمللی ناشی از سیاستهایش در قبال فلسطین را جبران میکند.
نقش قبرس
مشارکت قبرس به گسترش عمق راهبردی اسرائیل میانجامد و محاسبات ترکیه را، بهویژه در پروندههای اکتشاف انرژی و دسترسی دریایی، پیچیدهتر میسازد.
در سپتامبر گذشته، تلآویو پایگاههای موشکی در قبرس یونانی ایجاد کرد و گزارشهایی نیز از وجود طرحی برای تأسیس یک پایگاه هوایی در این جزیره منتشر شد.
قبرس از زاویهای دیگر نیز برای اسرائیل اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه نتانیاهو از تمایل خود برای احیای پروژه کریدور اقتصادی «هند–خاورمیانه–اروپا» (IMEC) سخن گفته است.
جزیره قبرس در مسیر این پروژه جایگاهی راهبردی دارد.
با تیرهتر شدن روابط یونان و ترکیه در ماههای اخیر، بهویژه در پی کنار گذاشتن آنکارا از برنامه «SAFE» اتحادیه اروپا، آتن و نیکوزیا میکوشند توازنی ظریف میان گسترش ائتلافهای منطقهای خود، بهویژه با اسرائیل و مصر و حفظ آرامش دریای اژه برقرار کنند.
همکاری نیروهای دموکراتیک سوریه و تلآویو
همزمان با این نشست سهجانبه، وزیر خارجه ترکیه در جریان یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک با همتای سوری خود در دمشق، تأکید کرد که هماهنگی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) با اسرائیل، بزرگترین مانع در مسیر اجرای توافق ۱۰ مارس بهشمار میآید.
در واکنش به پروژه کریدور (IMEC) ، ترکیه پروژه «جاده توسعه» را راهاندازی کرده است که خلیج فارس را از طریق عراق و ترکیه به اروپا و آسیای مرکزی متصل میکند.
مهمترین موانع این پروژه، نفوذ ایران و تهدیدات امنیتی در عراق و سوریه است.
تلاش آنکارا برای یافتن راهحلی سیاسی برای مسئله کردها در راستای تضمین امنیت زنجیرههای تأمین منطقهای خود در آینده است.
ترکیه نگران شکلگیری ائتلافی منطقهای میان SDF و دروزیهای جنوب سوریه با حمایت تلآویو است.
همکاری محتمل ایران و ترکیه
ترکیه همچنین در پی ساخت و بهرهبرداری از ایستگاههای راداری هشدار زودهنگام در سوریه برای رصد هواپیماهای اسرائیلی است که میتواند عملیاتهای هوایی آینده اسرائیل علیه ایران را مختل سازد.
افزون بر این، وزارت دفاع ترکیه در جریان سفر وزیر دفاع این کشور به تهران در ۲۴ سپتامبر، امنیت ایران را «بخشی جداییناپذیر از امنیت ترکیه» توصیف کرد.
با توجه به همزمانی این تحولات با نقش محوری واشنگتن در خاورمیانه، دیدار اخیر نتانیاهو و ترامپ دلالتهای متعددی یافته است؛ بهویژه با توجه به اصرار ترامپ بر تمجید از رئیسجمهور ترکیه در حضور نتانیاهو، که میتوان آن را نشانهای از احتمال ایفای نقش میانجیگرانه واشنگتن میان تلآویو و آنکارا دانست.
تحولات شتابان شرق مدیترانه از چشمانداز منطقهای بسیار پیچیدهای پرده برمیدارد؛ جایی که ملاحظات امنیتی با پروژههای انرژی و کریدورهای اقتصادی در هم تنیدهاند و ائتلافها در میانه تداوم منازعات، از غزه تا سوریه در حال بازتعریف هستند.
*بازنشر مطالب شبکههای اجتماعی به منزله تأیید محتوای آن نیست و صرفا جهت آگاهی مخاطبان از فضای این شبکهها منتشر میشود.