اسکولیوز تهدید خاموش ستون فقرات کودکان است؛ از هر ۲۰ نفر یک مبتلا

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها – مرجان سیف الدین: اسکولیوز یا انحراف جانبی ستون فقرات، شایع‌ترین ناهنجاری ساختاری در میان کودکان و نوجوانان است که در دوران رشد سریع، و به ویژه بین ۹ تا ۱۴ سالگی بروز می‌کند.
این عارضه می‌تواند ستون فقرات را به شکل S یا C تغییر داده و در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع ، زمینه‌ساز مشکلاتی چون اختلالات تنفسی، دردهای مزمن کمر و کاهش کیفیت زندگی در بزرگسالی شود.
اسکولیوز انحرافی که از پشت دیده می‌شود.
بر اساس آمارها، از هر ۲۰ کودک ایرانی، یک نفر به درجاتی از اسکولیوز مبتلاست.
اسکولیوز، بیماری که سبک زندگی نادرست و عوامل ژنتیکی در آن نقش دارد
اسکولیوز یک واژه‌ای یونانی به معنای «کج» است.
به همین خاطر در این بیماری از آن استفاده شده است.
در حالت طبیعی، ستون فقرات هنگام مشاهده از پشت باید صاف باشد، اما اگر به یک سمت انحراف پیدا کند، این وضعیت اسکولیوز نامیده می‌شود.
شدت این انحراف می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد.
مطالعات نشان می‌دهد شیوع اسکولیوز در دخترانی که بیماری از دوران کودکی آغاز می‌شود، به‌مراتب بیشتر از پسران است.
بیماری بی‌دردی که آرام آرام فیزیک بدنی فرزندان را خمیده می‌کند
اسکو لیوز به‌صورت تدریجی و بدون درد آغاز می‌شود و هنگام خم شدن کودک به جلو، بیشتر قابل مشاهده است.
همین ویژگی باعث می‌شود بسیاری از موارد خفیف تا مدت‌ها از دید والدین پنهان بماند.
آرش قصابان، متخصص ارتوپد، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: این بیماری بیشتر در سنین نوجوانی و هم زمان با بلوغ بروز می‌کند و با تشدید انحراف، مهره‌ها به همراه عضلات، رباط‌ها و حتی دنده‌های متصل دچار پیچ‌خوردگی می‌شوند.
وی با تاکید بر نقش جهش رشدی افزود: پس از عامل وراثت، جهش رشدی و بلوغ جنسی مهم‌ترین علت بروز اسکو لیوز در دختران است و به همین دلیل، انحراف ستون فقرات در دختران نوجوان بیش از پسران مشاهده می‌شود.
وی با اشاره به نقش سابقه خانوادگی گفت: اگر یکی از والدین مبتلا به اسکو لیوز باشد، احتمال ابتلای کودک تا ۲۰ درصد افزایش می‌یابد.
گوشی همراه و کوله‌پشتی سنگین؛ دشمنان خاموش ستون فقرات
استفاده بیش از حد از گوشی‌های همراه، نحوه نادرست در دست گرفتن موبایل، حمل کوله‌پشتی‌های سنگین و غیراستاندارد، فشار نامتعادلی از گردن تا کمر به ستون فقرات وارد می‌کند و خطر ابتلاء یا تشدید اسکو لیوز را افزایش می‌دهد.
نشستن‌های طولانی‌مدت و نامناسب و کم‌تحرکی نیز از دیگر عوامل تشدیدکننده این عارضه به شمار می‌رود.
والدین به نشانه «عدم تقارن شانه ها» دقت کنند.
زینب فلاحیان، متخصص فیزیوتراپی، در این باره گفت: بیشتر کودکان مبتلا به اسکو لیوز در مراحل اولیه هیچ‌گونه دردی احساس نمی‌کنند.
وی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: علائم ظاهری مهم شامل عدم تقارن شانه‌ها، برجستگی یک‌طرفه در پشت یا قفسه سینه، چین‌های نامتقارن زیر بغل و کج شدن لگن است.
تست آدامز راهی ساده برای تشخیص زودهنگام
فلاحیان با اشاره به تست آدامز گفت: در این تست، کودک به جلو خم می‌شود و اگر یک سمت پشت بالاتر از سمت دیگر باشد، احتمال انحراف ستون فقرات وجود دارد.
وی تاکید کرد: معاینه پشت کودک در حالت ایستاده و خمیده می‌تواند حدود ۸۰ درصد موارد خفیف اسکولیوز را شناسایی کند.
فلاحیان ادامه داد: والدین هنگام حمام کردن یا تعویض لباس کودک، باید به وضعیت ستون فقرات او توجه داشته باشند و در صورت مشاهده کوچک‌ترین نشانه، به پزشک متخصص مراجعه کنند.
اثر انحراف ستون فقرات بر عملکرد ریه‌ها
مهرداد معمار زاده، عضو هیئت علمی گروه جراحی عمومی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در خصوص انحراف ستون فقرات اظهار داشت: کج شدن ستون فقرات ممکن است با درد در ناحیه کمر یا گردن همراه باشد که به دلیل فشار وارد آمده به اعصاب یا دیسک‌های بین مهره‌ای ایجاد می‌شود.
وی با اشاره به اینکه انحراف ستون فقرات می‌تواند بر عملکرد ریه‌ها تأثیر بگذارد، گفت: تشخیص اسکولیوز معمولاً با معاینه بالینی توسط پزشک و استفاده از تصاویر اشعه ایکس صورت می‌گیرد چون بی توجهی به آن باعث اختلال در فعالیت ریه‌ها می‌شود.
روش‌های درمان انحراف ستون فقرات
وی گفت: درمان انحراف ستون فقرات می‌تواند به چندین روش مختلف انجام شود که به چند مورد آن می‌توان اشاره کرد:
نظارت: اگر انحراف ستون فقرات کم باشد و رشد هنوز ادامه داشته باشد، ممکن است پزشک تنها نظارت کند و از بیمار خواسته شود که ورزش کند و از استفاده مفرط از موبایل و حمل کیف‌های سنگین خودداری کند.
استفاده از بریس: در نوجوانانی که در حال رشد هستند، استفاده از بریس برای جلوگیری از بدتر شدن انحراف ستون فقرات رایج است.
جراحی: در موارد شدید که انحراف ستون فقرات به ۴۰ درجه یا بیشتر برسد و یا موجب درد شدید، اختلالات تنفسی یا مشکلات عصبی شود، ممکن است جراحی لازم باشد.
روش‌های جراحی شامل فیوژن ستون فقرات یا اعمال پیچ و میله برای تثبیت ستون فقرات می‌شود.
فیزیوتراپی: تمرینات فیزیوتراپی و تقویت عضلات اطراف ستون فقرات می‌تواند به کاهش درد و بهبود وضعیت بیمار کمک کند.
وی تاکید کرد: اگر کودک یا نوجوانی به بیماری انحراف ستون فقرات حتی به صورت خفیف مبتلا است، باید به یک جراح ستون فقرات یا متخصص ارتوپدی برای تشخیص دقیق و مشاوره درمانی مراجعه کند.
پیشگیری از اسکولیوز، آموزش، ورزش و اصلاح عادات
هوشمند نادری، متخصص پزشکی ورزشی، پیشگیری را وابسته به آگاهی خانواده‌ها و مدارس دانست و گفت: استفاده از کوله‌پشتی‌های استاندارد با بندهای پهن و دوطرفه و انجام ورزش‌های منظم مانند شنا، یوگا و تمرینات تقویتی عضلات پشت، می‌تواند روند پیشرفت اسکولیوز را کند کند.
وی افزود: نشستن صحیح در مدرسه و منزل، پرهیز از حمل یک‌طرفه کیف، انجام معاینات دوره‌ای و آموزش روش درست استفاده از گوشی همراه از نکات بسیار مهم است.
موبایل هم‌سطح چشم؛ توصیه‌ای ساده برای سلامت ستون فقرات
نادری در پایان تاکید کرد: گوشی همراه باید هم‌سطح چشم قرار گیرد و استفاده‌کنندگان بهتر است با قرار دادن تکیه‌گاهی مانند کوسن زیر دست‌ها، از خم شدن مداوم گردن و کمر جلوگیری کنند.