نبرد خاموش برای تضعیف اراده ملی؛ تاکید بر سواد رسانهای نسل جوان
تبریز- عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه تبریز گفت: جوانان باور کنند که در جنگ شناختی هستند و تحلیل قبل از بازنشر، مهمترین نیاز امروز است.
حجتالاسلام والمسلمین سید جلال موسوی شربیانی، عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه تبریز، در گفتوگو با خبرنگار مهر، به تشریح ابعاد گوناگون «جنگ نرم» و «جنگ شناختی» پرداخت و ضمن تبیین تفاوتهای آن با تقابلهای کلاسیک، راهکارهای افزایش تابآوری جامعه، بهویژه نسل جوان، را در برابر این پدیده تشریح کرد.
وی در ابتدای این گفتوگو، با تبیین تفاوتهای «جنگ نرم» و «تقابلهای کلاسیک قدرت»، اظهار داشت: در جنگهای کلاسیک، هدف اشغال سرزمین و حذف فیزیکی دشمن است، اما در جنگ نرم، دشمن به جای خاک، «ذهن و اراده» جامعه را هدف قرار میدهد و به دنبال تصرف افکار عمومی است.
وی افزود: این نوع جنگ به دلیل هزینههای پایینتر و عدم تلفات انسانی، به ابزار اصلی دشمنان تبدیل شده، چراکه با بیانگیزه کردن جامعه از درون، میتوان به نتایجی دست یافت که جنگ نظامی قادر به تحقق آن نیست.
جنگ نرم؛ هدفگذاری افکار عمومی و سرمایه اجتماعی
موسوی شربیانی تأکید کرد که جنگ نرم بیش از آنکه ساختارهای حاکمیتی را نشانه رود، مستقیماً «افکار عمومی» و «سرمایه اجتماعی» را هدف قرار میدهد.
وی در توضیح اهداف دشمن در این نوع جنگ علیه ایران، مهمترین آن را «فلج کردن اراده جمعی جامعه» دانست و بیان کرد: این فرآیند از طریق «فروپاشی روحی جمعی» و «ناامیدسازی» صورت میگیرد که منجر به کاهش مشارکت سیاسی و ایجاد یأس نسبت به آینده میشود.
وی با اشاره به تجربه تاریخی کودتای ۲۸ مرداد و فضای بیانگیزگی پس از آن، این روند را مشابه القای مستمر پیام «هیچ چیز درست نمیشود و همه چیز به بنبست رسیده است» در فضای مجازی امروز دانست.
شکافهای اجتماعی و روایتسازی هدفمند؛ ابزارهای کمهزینه دشمن
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز با اشاره به تمرکز دشمن بر تشدید شکافهای اجتماعی و فکری به جای رویارویی مستقیم، گفت: این تاکتیک، کمهزینهترین ابزار برای تضعیف ملتها بر اساس اصل «تفرقه بینداز و حکومت کن» است.
وی افزود: دشمن با ایجاد «نزاع داخلی» و «رویارویی نسلها»، به دنبال تجزیه ملی و سلب قدرت مقاومت و پیشرفت از جامعه است، که نمونه آن را در سوریه شاهد بودیم.
موسوی شربیانی در ادامه، به نقش شایعات و روایتسازیهای هدفمند در شکلدهی به ادراک سیاسی جامعه پرداخت و آن را ابزاری برای «مهندسی ذهن» و «جنگ روایتها» توصیف کرد.
وی توضیح داد: در این فرآیند، دشمنان خود را «قهرمان» و حاکمیت را «مقصر» معرفی میکنند و مردم را «قربانی» مینمایانند.
موسوی هشدار داد: شایعات با تحریک احساسات (ترس، خشم و اضطراب) مانع تفکر عمیق میشوند و به سرعت انتشار یافته و به دلیل عدم فرصت برای راستیآزمایی، تخریبگرند.
وی تأکید کرد: بسیاری از بحرانها بیش از آنکه واقعی باشند، «ادراکی» و ساخته عملیات روانی هستند که با بزرگنمایی مشکلات، ذهن جامعه را پیش از واقعیت دچار فروپاشی میکنند.
شبههسازی و نقد سالم؛ مرزبندی ضروری برای افکار عمومی
وی «شبههسازی» را ستون فقرات جنگ نرم دانست که ذهن را در وضعیت «اختلال شناختی» و تعلیق نگه میدارد.
موسوی شربیانی دلیل تمرکز دشمن بر «نسل جوان و نخبگان» را نقش «جریانساز» و «مرجع فکری» آنها عنوان کرد که شبهات از طریق آنها به سرعت گسترش مییابد.
وی تفاوت شبهه با شایعه را در ماندگاری بیشتر شبهه به دلیل آمیختگی با واقعیت دانست که تکذیب آن را دشوار میسازد.
در تبیین تفاوت «نقد سیاسی سالم» با «شبههسازی مخرب»، وی اظهار داشت: نقد سالم، «شفاف و با راهکار» است و به امید اصلاح میانجامد، در حالی که شبههسازی مخرب، «کلیگو و مبهم» است و با از بین بردن اعتماد، هیچ چشمانداز مثبت یا راه حلی ارائه نمیدهد.
القای ناکارآمدی و خودکمبینی سیاسی؛ تضعیف اعتماد ملی
این استاد دانشگاه در ادامه، به موضوع «القای ناکارآمدی» پرداخت و آن را «روایت ناکارآمدی» توصیف کرد.
وی گفت: دشمنان، هرگونه موفقیت را «تصادفی» یا «سرقتی» جلوه میدهند مانند نادیده گرفتن پیشرفتهای فضایی با سوال «نان ارزان شد؟
و در مقابل، هر شکست را «سیستمیک» و به منظور بیاعتبار کردن کل نظام معرفی میکنند.
هدف این راهبرد، از بین بردن ریشههای اعتماد، امید و کارآمدی در کشور است.
موسوی شربیانی همچنین در پاسخ به پیامدهای «خودکمبینی سیاسی و اجتماعی» در عرصه بینالملل، هشدار داد: کشوری که فاقد باور به خود باشد، پیش از آغاز مذاکره باخته است و همواره در موضع ضعف قرار میگیرد.
این «تصویر خود ضعیف» به تسلیم سریع و از دست دادن استقلال و قدرت چانهزنی منجر میشود و آن را مشابه تجربه برخی کشورها در برابر تهدیدات خارجی دانست.
مسئولیت نخبگان و رسانهها؛ عمق تحلیل به جای هیجانزدگی
موسوی شربیانی، مسئولیت نخبگان دانشگاهی و اساتید علوم سیاسی را «روشنگری و تحلیلگری» دانست، نه «القا احساسات» یا «ایجاد یأس و امیدهای واهی».
وی تأکید کرد که نخبگان باید «محاسبهشده» سخن بگویند و از ایجاد هیجان بپرهیزند.
در خصوص نقش رسانهها، وی چالش «سرعت» و «عمق تحلیل» را مطرح کرد و گفت: رسانه باید «سریع و در عین حال عمیق» باشد.
سرعت بدون تحلیل میتواند ناخواسته در خدمت جنگ نرم قرار گیرد.
پیام کلیدی به نسل جوان: تفکر عمیق قبل از باور و تحلیل قبل از بازنشر
حجتالاسلام والمسلمین موسوی شربیانی در پایان، مهمترین الزامات سیاستی برای افزایش تابآوری جامعه در برابر جنگ نرم را سه مورد اصلی برشمرد:
۱.
شفافیت: مسئولان باید کاملاً شفاف عمل کنند و موضعی دوپهلو نداشته باشند، چرا که عدم شفافیت، اولین ضربه را به تابآوری جامعه وارد میکند.
۲.
گفتوگوی صادقانه با مردم: پرهیز از سیاستبازی، دغلبازی و دروغگویی، منجر به تقویت سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به ظرفیتهای داخلی میشود.
۳.
بالا بردن سواد رسانهای مردم: آموزش مدیریت ذهنی خبرها شامل بررسی منبع، زمان انتشار و هدف آن، برای تشخیص حقایق از عملیات روانی ضروری است.
وی در آخرین پیام خود به نسل جوان امروز، با تأکید بر اینکه ما در یک جنگ شناختی قرار داریم، از آنان خواست تا هر مطلبی را که میشنوند، قبل از باور کردن، دقیق و عمیق فکر کنند و قبل از بازنشر، تحلیل کنند.
وی افزود: در شأن جوان امروز نیست که به هر خبری بها بدهد.
موسوی شربیانی از جوانان خواست تا در مواجهه با اخبار، به ویژه آنهایی که ایجاد یأس و عصبانیت میکنند، به منبع، زمان و هدف انتشار آن دقت کرده و از تبدیل سریع اخبار فضای مجازی به واقعیت در ذهن و دل خود پرهیز کنند تا بتوانیم سربلند از این شرایط بیرون بیاییم