علم باز با دادههای پژوهشی تعریف میشود
دبیر شورای تأمین منابع علمی وزارت عتف گفت : علم باز، علم قرن ۲۱ است و دادههای پژوهشی مهمترین بخش تعریف علم باز محسوب میشود.
عمرانی:
سید ابراهیم عمرانی دبیر شورای تامین منابع علمی وزارت عتف در نشست تخصصی «مدیریت دادههای پژوهشی: روند جهانی و چشمانداز ایرانی» با طرح پرسشهایی میزان مدیریت دادههای پژوهشی و اهمیت و اولویت آن در ایران و سیر تحول آنها در جهان و تاثیرات بر سازوکار تحقیق را مورد بررسی قرار داد و گفت: دسترسی آزاد، روشی برای دسترسی آنلاین و رایگان است که اجازه استفاده از نتایج را به محقق میدهد.
از همین رو در زمینه تحقیق و توسعه، دسترسی آزاد معمولاً بر مقالههای علمی که داوری شده اند و دادههای پژوهشی تمرکز دارد.
وی در ادامه با اشاره به این مطلب که دسترسی آزاد در سه حوزه جغرافیایی که بیشترین مقالهها، مجلههای علمی با ناشر تجاری و مجلات معتبر انجمنهای علمی را دربر میگیرد؛ گفت: دسترسی آزاد به لحاظ جغرافیایی با در نظر گرفتن ویژگیها در آمریکا، انگلیس و اتحادیه اروپا متمرکز است.
به این ترتیب که در فوریه سال ۲۰۰۲ در بوداپست پایتخت مجارستان اولین بیانیه دسترسی آزاد تصویب شد.
عمرانی افزود: آمریکا اولین تصمیم گیرنده در بحث دسترسی آزاد بود و در مرحله اول مقالههای پزشکی با بودجه عمومی پژوهش و تحقیق شده بود، به صورت رایگان و شش ماه پس از انتشار در دسترس عموم قرار گرفت.
او می گوید: دولت انگلیس در سال ۲۰۱۲ موضوع دسترسی آزاد را پذیرفت و در سال ۲۰۱۱ موضوع دسترسی آزاد در اتحادیه اروپا مطرح شد که با مقاومت ناشران روبرو شد و درنهایت در سال ۲۰۱۸ پذیرفته شد.
کمیسیون اروپایی نیز بر اساس سند «رهنمودی بر دسترسی آزاد به انتشارات علمی و دادههای پژوهشی در افق ۲۰۲۰» بر دو مدل طلایی و سبز دسترسی آزاد به عنوان انتشار نتایج تحقیقات در اتحادیه اروپا از شروع سال ۲۰۱۳ تاکید میکند و اظهار امیدواری کرد که در سال ۲۰۲۰ همه دادههای پژوهشی و انتشارات علمی این قاره به صورت رایگان در اختیار قرار گیرد.
دبیر شورای تامین منابع علمی وزارت عتف در توضیح علم باز و دادههای باز پژوهشی گفت: علم باز، علم قرن ۲۱ است و دادههای پژوهشی مهمترین بخش تعریف علم باز محسوب میشود.
این استاد دانشگاه درباره فعالیت برخی از کشورها در حوزه دسترسی آزاد یادآور شد: کشور مصر، طی چند سال گذشته با افزایش مبلغی روی قبضهای آب و برق توانسته دسترسی به مقالههای علمی را برای کل کشور دسترس پذیر کند.
کشور ترکیه نیز دو کنسرسیوم قوی در این زمینه دارد و کشور هند هم در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که پنجمین تولید کننده مقالات علمی بعد از آمریکا، چین، انگلیس و آلمان است.
سید ابراهیم عمرانی درباره فعالیت ایران در حوزه دسترسی آزاد گفت: از زمان تشکیل کمیته علم سنجی دانشگاه تهران در اواخر دهه ۸۰ توصیه شد که دسترسی آزاد رسمی شود و تنها به باز بودن دسترسی به مقالهها در پایگاههای آرشیو مجلات اکتفا نکنند.
مکاتبات بسیاری با مراکز مختلف انجام شد که یا متوقف شد و یا با وعدههای عملیاتی نشده مواجه شدیم.
