به بهانه روز بزرگداشت «شیخ صدوق»؛ نام فخر جهان تشیع زینت بخش خیابانی در اصفهان
شیخ صدوق از بزرگترین محدثان شیعه در عصر غیبت کبرا است و از 250 محدث روایت نقل کرده و حدود 450 کتاب و رساله دارد که مبنای همه آنها روایت است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان، امروز بزرگداشت شیخی صادق است که نامش از خصوصیات و تواضع اخلاقی وی وام گرفته است.
انسانی پرهیزگار و دانشمندی که در عصر خود به عنوان یک عالم برجسته محسوب میشد، فردی که نامش زینت بخش یکی از خیابانهای اصفهان است و آن کسی نیست جز «شیخ صدوق».
محمد بن علی بن بابویه قمی معروف به «شیخ صدوق» از مفاخر دنیاى شیعه در نیمه دوم قرن چهارم هجرى است.
پدرش ابوالحسن علی بن حسین بن موسی قمی، نیز از فقهای شیعه بود که با حسین بن روح، نایب سوم امام زمان(عج) نیز ملاقات داشت.
به دنیا آمدن وی روایت جالبی دارد در کتاب «تنقیح المقال» جلد سوم نوشته شده که پدرش صاحب فرزندی نمیشده، روزی بر آن شد که نامهای به امام زمان(عج) بنویسد و از ایشان بخواهد تا برایش دعا کند.
نامه به نایب خاصه امام «حسین بن روح» رسانده شد و او به امام زمان(عج) رسانید و پس از سه روز به وی خبر دادند که حضرت برای ابن بابویه دعا کرد و در آیندی نزدیک خداوند به او فرزندی عطا میکند که منشأ برکات زیادی میشود.
به گفته کارشناسان فقه آنچه سبب شد به محمد بن علی بن بابویه لقب «شیخ صدوق» را بدهند به معنای این واژه ارتباط پیدا میکند.
صدوق از نظر لغوی صیغه مبالغه و صفت مشبهه است و به فردی گفته میشود که همواره و فراوان اهل صدق باشد.
شیخ صدوق به این دلیل صدوق نامیده شد که در بیان روایتها بسیار صادق بود و آنچه از او به عنوان حدیث نقل میشود، مورد اعتماد بسیاری از فقیهان و حدیث شناسان امامیه قرار گرفت.
این اعتقاد به اندازهای است که کارشناسان دین به «مرسلات» (حدیثهایی که سلسله سند آن موجود نیست) او نیز استناد میکنند.
بنابراین از آن جهت که علما به راستگویی و امانتداری وی باور دارند، نام صدوق را بر وی نهادند.
عصر صدوق، عصر حدیث
در کتاب الفهرست شیخ طوسی در مورد جایگاه شیخ صدوق نوشته: ابنبابویه از دو نظر بسیار اهمیت دارد؛ یکی آن که او از بزرگترین محدثان شیعه در عصر غیبت کبرا است و از 250 محدث روایت نقل کرده و حدود 450 کتاب و رساله دارد که مبنای همه آنها روایت است، همچنین او یکی از کتب اربعه شیعه را به نام مدینۀالعلم، نوشته است.
ابنبابویه همزمان با کلینی و پیش از شیخ طوسی، جمعآوری و تنظیم و دستهبندی روایات شیعه را آغاز کرد و بدین ترتیب مانع پراکندگی و از دسترفتن آنها شد.
در واقع عصر شیخ صدوق را باید عصر حدیث نامید، دورهاى که با حرکت علمى کلینی آغاز شد و با تلاشهاى پیگیر و بىوقفه صدوق ادامه یافت.
شیخ کلینی که او نیز از کلین به ری هجرت کرد و در آنجا کتاب کافی اولى کتاب از مجموعه چهارگانه روائى شیعه را نوشت، با این حرکت علمى جدید، مکتب حدیثنگاری اهل بیت(ع) را پایهریزی کرد تا دیگران از جمله شیخ صدوق بناى مستحکم ضبط و نشر حدیث را بر آن بنیاد نهادند.
همچنین در کتاب دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در مورد اهمیت دیگر ابنبابویه (شیخ صدوق) نوشته: شیخ صدوق در سفرهای بسیارِ خود عقاید شیعه را برای مردم بیان میکرد و گاه برای تاکید بر مطلب کتابی مینوشت.
بسیاری از کتابهای او در این سفرها خطاب به مردم این شهرها یا در پاسخ به پرسشهای وی نوشته شده است.
همچنین در تثبیت مسئله اعتقاد به امام غایب و وضعیت شیعیان در عصر غیبت آثاری نوشت که از همه آنها مهمتر کتاب کمالالدین و تمام النعمه است؛ به همین دلیل او در راس دیگر علمای اخباری قم مبارزهای بیامان با عقاید انحرافی و غلوآمیز در مورد امامان شیعه را رهبری کرد.
ابنبابویه تلاش کرد میانهروی در اعتقاد به امامان را نشان دهد راهی که نه غلو و زیادهروی و نه کوتاهی و تقصیر باشد.
شیخ صدوق عالمی پاسخگو
شیخ صدوق به عنوان یک مرجع پاسخگویی به سوالهای مردم و دانشمندان به شمار میرفت که این امر تنها به شهر زندگی شیخ محدود نمیشود و از منطقههای گوناگون جهان اسلام سوالهایی از وی پرسیده میشد که شیخ صدوق نیز به آنها پاسخ میداد.
اگر رسالهها، کتابها و نامههای این فقیه و عالم حدیث مورد بررسی قرار گیرد، این موضوع روشن میشود که برخی از این نوشتهها برای پاسخگویی به سوالهای گروه یا شخص خاصی تهیه شدهاند.
شماری از این کتابها عبارتند از: «جوابات المسائل الواسطیه» و همانطور که از نامش برمیآید، این اثر را در پاسخ به سوالهای مردم «واسط» (مکانی در میان کوفه و بصره) نوشته و همچنین «جوابات المسائل القزوینیات» که در پاسخ به دانشمندان قزوین نوشته شده است.
انتهای پیام/ح
