پاسخ به ۷ سوال درباره سیل خوزستان

مجله فارس‌پلاس: سیل خوزستان سومین هفته خود را پشت سر گذاشته و همچنان اخبار مختلف از زیر آب رفتن بعضی مناطق و مقاومت سایر مناطق به گوش می‌رسد.
بزرگی فاجعه باعث شده تا حرف و حدیث‌های زیادی هم درباره آن شکل بگیرد.
در این گزارش سعی کرده‌ایم به تعدادی از مهم‌ترین سوالات موجود درباره اتفاقات خوزستان پاسخ دهیم.
۱.
ماجرای سیل‌های پیاپی در خوزستان چیست؟
غرب خوزستان یک دشت پهناور در دامنه سلسله جبال زاگرس است که با چند رود بزرگ تبدیل به جلگه‌ای حاصلخیز شده.
رودخانه‌های بزرگی مثل کارون، دز، کرخه، مارون و جراحی در این منطقه است که بسیاری از شهرها، شهرستان‌ها و روستاهای جلگه پهناور خوزستان در حاشیه آن بنا شده است.
این منطقه، ارتفاع چندانی هم ندارد و اگر حجم بارش باران در مناطق شمالی استان زیاد شود، رودها طغیان می‌کنند و ممکن است سیلاب وارد تعدادی از این شهرها و روستاها شود.
اتفاقی که در روزهای ابتدایی امسال رخ داد اما به دلیل وجود چند سد بسیار بزرگ بر روی این رودخانه‌ها (ازجمله سد دز و کرخه)، بخش قابل توجهی از نزولات آسمانی مهار شد.
2.
کدام مناطق خوزستان گرفتار سیل شده؟
سیل ابتدا از مناطق پایین‌دستی سد دز آغاز شد.
روستاهای حاشیه رودخانه دز یعنی منطقه بامدژ (۱۳ روستا) در شمال شهرستان اهواز، شهر گوریه و بخش شعیبیه شوشتر را فراگرفت و به زیر آب برد.
در حاشیه رودخانه کرخه نیز چندین روستا در حومه شهرهای شوش، الوان و الهایی زیر آب رفت.
کرخه در ادامه به شهرستان حمیدیه می‌رسد که هرچند سیلابان وارد شهر و روستاهای اطراف هم شد که با ترمیم سیل‌بندها، فعلاً اوضاع شهر تحت کنترل است اما روستائیان اغلب به تپه‌های شنی و جنگل‌های اطراف پناه برده‌اند.
با توجه به احتمال افزایش دبی آب رودخانه‌ها در روزهای آینده، دستور تخلیه فوری شهرها در حمیدیه (جمعیت ۵۰ هزار نفر) و دشت آزادگان (با جمعیت ۱۱۰ هزار نفر) صادر شده است.
دشت ازادگان شامل شهرهای کوت سیدنعیم، ابوحمیظه، سوسنگرد، بستان و تعداد زیادی روستا است.
کرخه در سوسنگرد دو شاخه می‌شود که یک شاخه آن یعنی «نیسان» تا پیش از رسیدن به هورالعظیم، به شهر رفیع می‌رسد که اعلام شده اهالی این شهر و روستاهای اطراف آن نیز باید منازل خود را ترک کنند و به هویزه منتقل شوند.
در حوضه رودخانه کارون نیز سیلاب، دهستان عنافچه چند روستای شهرستان باوی را فراگرفت و شهر شیبان نیز در این شهرستان دستور تخلیه گرفته است.
کارون در ادامه (با دبی فعلی ۳۲۰۰ مترمکعب بر ثانیه) به اهواز می‌رسد که تقویت سیل‌بندها موجب شده خطر کمتری متوجه این شهر شود.
آبگرفتگی ورودی شمالی اهواز نیز به علت شکستگی کانال انتقال آب کرخه است و ارتباطی با کارون ندارد.
کارون در ادامه، شهر کوت عبدالله و روستاهای آن را در معرض سیل قرار داده و تعدادی روستا نیز به زیر آب رفته است؛ کمی پایین‌تر در بخش دارخوین شادگان نیز مردم و مسوولان در حالت آماده باش هستند تا از ورود سیل به روستاهای بیشتر، ممانعت شود.
در شهرستان‌های آبادان و خرمشهر نسبتاً وضعیت بهتر است هرچند که در این منطقه نیز کار تقویت سیل‌بندها در حال انجام است.
۳.
چرا سیل خوزستان تا این اندازه پراهمیت است؟
بارندگی‌های گسترده اواخر اسفند و ابتدای فروردین امسال بیش از ۲۳ استان کشور را درگیر سیل و آب‌گرفتگی کرد.
طغیان رودخانه‌ها و سرریز سدها و سیل‌بندها به خصوص در گلستان و لرستان مصیبت‌های زیادی به بار آورد.
همه این استان‌ها و مناطق نیازمند یاری و امداد برای جبران خسارت‌ها و بازسازی خرابی‌های سیل هستند.
اما سیل در خوزستان تازه آغاز شده و حتی بعضی پیش‌بینی‌ها می‌گوید هنوز به اوج خود نیز نرسیده است!
به‌عبارتی، خوزستان هنوز در مرحله وقوع سیل است.
سرریز سیل و بارندگی‌های استان‌های بالادستی استان خوزستان (لرستان، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد) تازه تجمیع شده و به سدهای بزرگ و رودخانه‌های خوزستان رسیده است؛ سدهایی که به دلیل حجم بالای بارندگی روزهای اخیر تقریبا پر شده‌اند.
از طرفی وضعیت جغرافیایی جلگه خوزستان و نبود ارتفاعات موجب شده تا سیل، پهنه بسیار بزرگی از مناطق تحت سکونت مردم را تحت‌الشعاع قرار دهد.
تاکنون بیش از ۱۲۰ هزار هکتار زمین کشاورزی به زبر آب رفته است، ۱۰ شهر دستور تخلیه گرفته‌اند و حدود ۴۰۰ روستا غرق در سیل، محاصره یا در معرض سیل قرار دارند.
بسیاری از ساکنان شهرهای در معرض خطر هنوز هم نمی‌دانند برای در امان ماندن از سیل، باید به کجا بروند و چگونه وسایل منازل خود را به اهواز یا سایر اردوگاه‌ها و پادگان‌های اعلام شده از سوی ستاد بحران منتقل کنند.
۴.
چند نفر در خوزستان درگیر سیل هستند؟
دهم فروردین هنوز سیل به بسیاری از نقاطی که امروز رسیده، نرسیده بود که حالت فوق العاده در خوزستان اعلام شد.
در آن زمان، اغلب جاده‌ها و مسیرهایی که در چند روز اخیر تخریب یا بدون استفاده شده، هنوز سالم و قابل استفاده بودند.
وزیر کشور در 16 فروردین، جمعیت در معرض سیل را ۴۰۰ هزار نفر اعلام کرد.
این البته در صورتی است که بارندگی‌های آتی، دبی کارون را از ۳۵۰۰ مترمکعب در ثانیه بالاتر نبرد تا سیل‌بندهای شهر اهواز، تحمل عبور این حجم آب را داشته باشند.
در غیر این صورت، فقط جمعیت حاشیه شهر اهواز که این روزها درگیر آب‌گرفتگی هستند ۴۰۰ هزار نفر است.
۵.
آیا نمی‌شد از این سیل جلوگیری کرد؟
علت اصلی سیل که مشخص است؛ میزان بارش‌ها در خوزستان و نواحی بالادستی آن، در بازه زمانی کمتر از دو هفته بیش از همه بارندگی‌ها در کل سال ۹۷ که اتفاقاً سال کم بارانی هم نبوده، بوده است.
این حجم از بارش باران حتماً سیل و طغیان رودخانه‌ها را در پی خواهد داشت.
اما در مورد امکان جلوگیری از سیل، روایت‌ها و نظرات مسئولان و حتی کارشناسان، مختلف و بعضاً متعارض است.
با این حال عدم مدیریت صحیح ذخایر سدها و عدم تخلیه بخشی از مخازن سد تا قبل از وقوع بارش‌های فروردین، عدم لایروبی رودخانه‌ها و رعایت نکردن حریم بستر رودخانه‌ها چند دلیلی است که آن را بیشتر تکرار می‌کنند.
گرچه برخی از کارشناسان و متخصصان حوزه آب در استان با قاطعیت معتقدند که این حجم از بارندگی امکان کنترل نداشته و در هر صورت سیل بزرگ اجتناب‌ناپذیر بوده است.
۶.
چه کمکی از دست ما ساخته است؟
مردم خوزستان چه نیازهای فوری دارند؟
فوری‌ترین نیاز این روزها بیل مکانیکی و قایق است که باید با کمک‌های مردمی خریداری و یا اجاره شود.
بیل مکانیکی برای احداث سیل‌بند و قایق برای جابجایی مردم گرفتار در سیل و رساندن کمک به آنها لازم است.
چادر، پتو، دارو، لوازم بهداشتی کودکان و بانوان و آب آشامیدنی هم از دیگر نیازهای اساسی است.
ضمن آنکه علیرغم فعالیت جدی نیروهای بومی و امدادی برای احداث سیل‌بند، کمبود شدید گونی و پلاستیک باعث کندی پیشرفت کار شده است.
۷.
برای کمک به مردم خوزستان چطور می‌توانم به آنجا اعزام شوم؟
در حال حاضر، گروه‌های مردمی و جهادی در کنار نیروهای بومی، به خوبی در صحنه حضور دارند و عموم اقدامات امدادرسانی و اولیه امدادی توسط آنها انجام می‌شود اما کمبود نیروهای متخصص در منطقه محسوس است.
اگر پزشک، روانشناس، پرستار، مهندس سازه و عمران هستید، به شدت به حضور شما در اینجا نیاز هست.
خبرنگار، عکاس و فیلمبردار هم اگر به منطقه برود می‌تواند مشکلات مردم منطقه را به دیگر هموطنان منتقل کند.
انتهای پیام/