خبیر‌نیوز | خلاصه خبر

پنجشنبه، 26 فروردین 1400
سامانه هوشمند خبیر‌نیوز با استفاده از آخرین فناوری‌های هوش مصنوعی، اخبار را برای شما خلاصه می‌نماید. وقت شما برای ما گران‌بهاست.

سایت در دست بروزرسانی است ... لطفا فردا به ما سربزنید ...
موتور جستجوی خبیر (اولین موتور جستجوی مفهومی دانش‌بنیان ایران):
رزولوشن صفحه شما برای نمایش نوار جستجو کم است!

نفی استبداد در جوامع اسلامی با تعامل میان فرد و جمع

مهر | دین و اندیشه | جمعه، 20 فروردین 1400 - 08:59
مسعود پورفرد با اشاره به برخی آرا و اندیشه شهید سید محمدباقر صدر گفت: تعامل میان فرد و جمع در نگاه آن عالم وارسته، مساوی با نفی استبداد در جوامع اسلامی است.
جامعه،شهيد،صدر،اجتماعي،بحث،اجتماع،نگاه،نظام،امت،حركت،اشاره،ق ...

خلاصه خبر

به نظرتان ماهیت این نگرش چه بود؟
بسیاری از اندیشمندان، اجتماع و جامعه را به عنوان یک مقوله مهم در نظر می‌گیرند.
نسبت به خود مفهوم جامعه در میان جامعه شناسان تا کنون توافقی وجود نداشته، ضمن اینکه آن شهید در دوره و شرایطی قرار داشت که معرکه آرا در مورد مفهوم جامعه و اجتماع فراوان و توافق خاصی میان اندیشمندان مسلمان ایجاد نشده بود.
شهید صدر از کنش و واکنش‌های اجتماعی انسان شروع می‌کند و در ادامه رفتار انسان را به سه دسته تقسیم می‌کند.
او در کتاب «المدرسه القرآنیه» از مجتمع و جامعه صحبت می‌کند و بعد از ارائه تقسیم بندی سه‌گانه خود، سراغ بحث عمل اجتماعی می‌رود و می‌گوید اگر عملی صرفاً علت فاعلی داشته باشد یک بُعدی است و نمی‌تواند مفهوم جامعه را داشته باشد.
برای مثال واژه امت را محور قرار داده و امت را مترادف با جامعه می‌داند.
به اعتقاد او خطاب‌های قرآنی در بحث امت مختص یک نفر نیست بلکه اشاره به شبکه‌های اجتماعی یا همان اجتماع امت دارد.
او که از طرفداران فلسفه متعالیه است با نگاه حکمت متعالیه در صدد آن است که به این مساله بپردازد که انسان به دلیل حب ذات و یک سری امتیازات که باز هم به دلیل کسب منافع خودش است وارد جمع می‌شود.
او جامعه را حقیقی می‌داند و دیدگاه فلسفی اش نیز مترتب بر این نگرش است.
همین حرکت جمعی اگر شرایط و ویژگی‌های خاص خود را داشته باشد بر همه ساختارهای متصلب غلبه خواهد کرد و به عنصر مهم جامعه تبدیل خواهد شد و آنگاه جامعه قوی و مطلوب به وجود می‌آید.
همان طور که اشاره داشتم شهید بر اساس نسبت مباحث مطرح شده در قرآن و مطالعه چگونگی سرنوشت امت‌ها به طور تجربی برای مباحث امروزی جوامع نسخه جامعه شناسی تهیه می‌کند، بر اساس نظریه عاملیت جمعی که عنصر کلیدی جامعه با شرایط و اقتضائات خود می‌باشد تأثیرات فراوان کاربردی دارد.
سرانجام بحث شهید صدر در مباحث جامعه شناسی دنبال نظام سازی اجتماعی است و در کتاب «فلسفتنا» مباحث مربوط به بحث نظام سازی را مطرح می‌کند و حتی در کتاب «الاسلام یقود الحیات»، نظام اجتماعی را مفصل توضیح می‌دهد؛ اساساً از مهمترین کارهای او همین نظام سازی در شاکله اندیشه اجتماعی -سیاسی است.
از مهمترین ایده‌های جامعه شناسی شهید صدر نظام اجتماعی اوست که پنج ویژگی را بر این اساس نام می‌برد: ۱.
نظام اجتماعی با عواطف بشری هماهنگ و سازگار است، ۳.
نظام اجتماعی به دنبال تغییر بینش انسان است نه تغییر سرشت؛ ۴.